Vụ sập bồn chứa tại nhà máy giấy Nippon Dynawave: Cảnh báo về nguy cơ chân không trong công nghiệp
Annie Nguyễn – Ngày 29/05/2026*
Washington, Hoa Kỳ – Vụ sập bồn chứa gần đây tại nhà máy giấy Nippon Dynawave ở bang Washington, được báo cáo đã gây ra thương vong và nhiều người mất tích, cho thấy nhiều đặc điểm của sự cố mất ổn định do chân không gây ra – một mối nguy thường bị đánh giá thấp trong ngành công nghiệp chế biến.
Theo phân tích của ông Tom Baxter, Giảng viên cao cấp tại Đại học Aberdeen, hình ảnh bồn chứa cho thấy nhiều dấu hiệu phù hợp với sự sụp đổ do áp suất bên ngoài (buckling) thay vì vụ nổ từ bên trong.
Sự cố liên quan đến chất lỏng trắng trong sản xuất bột giấy
Các báo cáo cho biết bồn chứa chứa "white liquor" (dịch lỏng trắng), một hóa chất quan trọng được sử dụng trong quy trình sản xuất bột giấy kraft – phương pháp công nghiệp chủ đạo để sản xuất bột giấy từ gỗ. Trong quy trình này, dăm gỗ được nấu ở nhiệt độ và áp suất cao trong dung dịch kiềm mạnh, chủ yếu chứa natri hydroxit và natri sulfua, giúp hòa tan lignin (chất kết dính tự nhiên giữ các sợi gỗ) và giải phóng các sợi cellulose để làm giấy.
Dịch lỏng trắng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đáng kể, bao gồm tính ăn mòn cao, gây bỏng hóa học, khả năng giải phóng khí độc và nguy cơ ô nhiễm môi trường nếu mất khả năng kiểm soát.
Tại sao chân không lại nguy hiểm? – Góc nhìn kỹ thuật
Ông Tom Baxter giải thích: Các bồn chứa thành mỏng có hiệu quả về mặt cấu trúc dưới áp suất bên trong vì vỏ hoạt động trong trạng thái chịu kéo. Tuy nhiên, trong điều kiện chân không, vỏ bồn chịu lực nén và các cấu trúc hình trụ trở nên rất dễ bị mất ổn định đàn hồi và cong vênh (buckling). Đối với bồn có đường kính lớn, chỉ cần một vài milibar chênh lệch áp suất cũng có thể đủ để gây ra sự sụp đổ thảm khốc.
Các cơ chế hỏng hóc điển hình bao gồm:
-
Ngưng tụ hơi nhanh chóng
-
Lỗ thông hơi bị chặn hoặc cách ly
-
Van phá chân không bị hỏng
-
Bơm chất lỏng ra ngoài mà không có sự thay thế hơi đầy đủ
-
Hệ thống đệm khí nitơ trục trặc
-
Van bị đóng do nhầm lẫn trong quá trình bảo trì hoặc vệ sinh
Bài học rút ra: Bảo vệ chân không quan trọng như bảo vệ quá áp
Ông Baxter nhấn mạnh: "Bài học rõ ràng: bảo vệ chân không quan trọng không kém gì bảo vệ quá áp." Sự cố tại nhà máy giấy Nippon Dynawave là lời cảnh tỉnh đối với toàn ngành công nghiệp chế biến, đặc biệt là các cơ sở sử dụng bồn chứa thành mỏng chịu được áp suất bên trong nhưng lại rất dễ bị tổn thương dưới tác động của chân không.
Các nhà quản lý an toàn và kỹ sư vận hành cần xem xét lại hệ thống bảo vệ chân không cho tất cả các bồn chứa tương tự, đặc biệt là trong các quy trình có sự thay đổi nhiệt độ và áp suất đột ngột, để ngăn ngừa thảm họa tương tự.
