LỘ TRÌNH KINH TẾ VÀ CÔNG NGHỆ HYDROGEN CỦA MALAYSIA: Chiến lược dài hạn đưa Malaysia trở thành trung tâm hydrogen của ASEAN

Tháng 10 năm 2023, Malaysia đã chính thức ban hành Lộ trình Kinh tế và Công nghệ Hydrogen (Hydrogen Economy & Technology Roadmap – HETR) nhằm định hướng phát triển hydrogen như một trụ cột mới của hệ thống năng lượng quốc gia và động lực tăng trưởng kinh tế dài hạn. Lộ trình này phản ánh quyết tâm của Malaysia trong việc tận dụng lợi thế tài nguyên, hạ tầng và vị trí địa chiến lược để tham gia sâu vào chuỗi giá trị hydrogen toàn cầu, đồng thời hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải và chuyển dịch năng lượng công bằng.

1. Bối cảnh và động lực xây dựng lộ trình hydrogen

HETR được xây dựng trong bối cảnh:

• Nhu cầu toàn cầu đối với hydrogen carbon thấp gia tăng nhanh chóng

• Áp lực giảm phát thải trong các ngành khó giảm carbon như công nghiệp nặng, hóa chất và vận tải

• Malaysia sở hữu hạ tầng khí đốt phát triển, nền công nghiệp lọc – hóa dầu mạnh và tiềm năng năng lượng tái tạo đáng kể

• ASEAN đang định hình vai trò là khu vực sản xuất và trung chuyển năng lượng sạch mới

Hydrogen được Malaysia xác định không chỉ là giải pháp môi trường mà còn là công cụ chiến lược để tái cấu trúc ngành năng lượng và công nghiệp.

2. Tầm nhìn tổng thể của HETR

Lộ trình HETR hướng tới xây dựng một hệ sinh thái hydrogen hoàn chỉnh, bao gồm:

• Sản xuất hydrogen (xanh, carbon thấp và hydrogen phụ phẩm)

• Lưu trữ, vận chuyển và phân phối

• Ứng dụng trong công nghiệp, điện năng, giao thông và xuất khẩu

• Khung chính sách, tiêu chuẩn an toàn và thị trường hydrogen

Tầm nhìn dài hạn là đưa Malaysia trở thành:

• Trung tâm sản xuất hydrogen và dẫn xuất hydrogen của khu vực

• Điểm kết nối chuỗi cung ứng hydrogen ASEAN

• Nhà xuất khẩu hydrogen và ammonia carbon thấp sang các thị trường quốc tế

3. Phân loại và định hướng nguồn hydrogen

HETR tiếp cận hydrogen theo hướng thực dụng và chuyển tiếp, bao gồm:

• Hydrogen carbon thấp từ khí tự nhiên kết hợp thu giữ carbon

• Hydrogen phụ phẩm từ công nghiệp

• Hydrogen xanh từ điện tái tạo (mục tiêu dài hạn)

Cách tiếp cận này cho phép Malaysia:

• Giảm rủi ro chi phí trong giai đoạn đầu

• Tận dụng hạ tầng khí hiện hữu

• Chuẩn bị dần cho mở rộng hydrogen xanh quy mô lớn

4. Lộ trình phát triển theo các giai đoạn

Giai đoạn ngắn hạn

• Xây dựng khung chính sách, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định an toàn

• Triển khai các dự án nghiên cứu, thí điểm và trình diễn

• Tập trung vào hydrogen phụ phẩm và hydrogen carbon thấp

• Phát triển năng lực R&D và nguồn nhân lực hydrogen

Giai đoạn trung hạn

• Mở rộng sản xuất hydrogen xanh

• Tích hợp hydrogen vào công nghiệp lọc – hóa dầu, hóa chất và phát điện

• Phát triển hạ tầng lưu trữ và logistics hydrogen

• Chuẩn bị nền tảng cho thương mại hydrogen xuyên biên giới

Giai đoạn dài hạn

• Hình thành thị trường hydrogen hoàn chỉnh

• Xuất khẩu hydrogen và ammonia xanh

• Đóng vai trò trung tâm hydrogen của ASEAN

• Đóng góp đáng kể vào mục tiêu trung hòa carbon quốc gia

5. Các lĩnh vực ưu tiên ứng dụng hydrogen

HETR xác định rõ các lĩnh vực then chốt:

• Công nghiệp: thay thế nhiên liệu hóa thạch trong các quy trình nhiệt độ cao

• Điện năng: hydrogen làm nguồn linh hoạt hỗ trợ năng lượng tái tạo

• Giao thông: vận tải hạng nặng, hàng hải, logistics

• Xuất khẩu: hydrogen và ammonia carbon thấp

6. Công nghệ và đổi mới sáng tạo

Lộ trình nhấn mạnh:

• Phát triển công nghệ điện phân, lưu trữ và vận chuyển hydrogen

• Tối ưu hóa tích hợp hydrogen với hạ tầng khí hiện có

• Khuyến khích hợp tác nghiên cứu với đối tác quốc tế

• Hình thành cụm công nghiệp và trung tâm đổi mới hydrogen

7. Khung chính sách, thể chế và an toàn

HETR coi khung thể chế là yếu tố quyết định thành công, bao gồm:

• Chính sách khuyến khích đầu tư

• Tiêu chuẩn an toàn hydrogen

• Cơ chế thị trường và chứng nhận hydrogen carbon thấp

• Điều phối liên ngành giữa năng lượng, công nghiệp và môi trường

8. Hợp tác quốc tế và vai trò khu vực

Malaysia xác định hợp tác quốc tế là trụ cột then chốt:

• Thu hút đầu tư và chuyển giao công nghệ

• Kết nối thị trường xuất khẩu

• Tham gia xây dựng tiêu chuẩn hydrogen khu vực

• Đóng góp vào chiến lược hydrogen ASEAN

9. Ý nghĩa đối với ASEAN và Việt Nam

HETR của Malaysia mang ý nghĩa tham chiếu quan trọng:

• Cho thấy cách tiếp cận chuyển tiếp – thực dụng

• Kết hợp lợi thế khí tự nhiên và hydrogen xanh

• Gợi mở mô hình phát triển hydrogen cho các nước ASEAN khác, trong đó có Việt Nam