Định giá và khai thác tài sản vô hình: Cơ hội cho ngành công nghiệp truyền thông TP.HCM trong bối cảnh tái cấu trúc

Định giá và khai thác tài sản vô hình: Cơ hội cho ngành công nghiệp truyền thông TP.HCM trong bối cảnh tái cấu trúc

Ngày 25 tháng 6 năm 2026 | Lê Ngọc Ánh Minh

TP.HCM – Ngày 1/7/2026 sắp tới, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ chính thức vận hành Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM – một tổ chức trực thuộc Thành ủy, được xây dựng theo định hướng cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện. Để hình thành tổ chức mới này, thành phố sẽ tiến hành giải thể và cơ cấu lại 11 cơ quan báo chí hiện tại. Trong đó, 8 cơ quan báo chí chính thức chấm dứt hoạt động kể từ ngày 30/6/2026, bao gồm ba tờ báo: Báo Người Lao Động, Báo Phụ nữ TP.HCM, Báo Pháp luật TP.HCM – và năm tạp chí: Tạp chí Giáo dục TP.HCM, Tạp chí Du lịch TP.HCM, Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn, Tạp chí Kinh tế Sài Gòn và Tạp chí Khoa học phổ thông.

Ba đơn vị được tổ chức lại và tiếp tục hoạt động là Báo Sài Gòn Giải Phóng, Báo điện tử Tuổi Trẻ (chuyển đổi hoàn toàn sang mô hình báo điện tử) và Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM (HTV).

Sự thay đổi này đặt ra một câu hỏi lớn: những giá trị thương hiệu, nội dung, mạng lưới độc giả và uy tín đã được xây dựng qua hàng chục năm của các tờ báo này sẽ đi về đâu? Trên thế giới, những tài sản vô hình (intangible assets) ấy không chỉ được định giá mà còn được mua bán, khai thác như một kênh tài chính chiến lược. TP.HCM – với vai trò là trung tâm kinh tế và sáng tạo của cả nước – hoàn toàn có thể đi tiên phong trong việc áp dụng mô hình này.

I. Thế giới đã định giá và khai thác tài sản vô hình của báo chí như thế nào?

1. Nikkei: 844 triệu bảng Anh cho một cái tên

Năm 2015, tập đoàn truyền thông Nhật Bản Nikkei đã chi 844 triệu bảng Anh (khoảng 1,3 tỷ USD) để mua lại tờ Financial Times của Anh. Con số khổng lồ này không phải để trả cho tòa nhà hay máy in – mà để trả cho masthead (tên tờ báo) – một tài sản vô hình.

Theo phân tích của Opagio, masthead của Financial Times là tài sản vô hình có giá trị nhất trong thương vụ: nó cho phép tờ báo định giá thuê bao cao (khoảng 300 bảng/năm vào thời điểm đó), thu phí quảng cáo cao hơn và duy trì tỷ lệ hủy thuê bao thấp nhờ uy tín báo chí tài chính được xây dựng qua nhiều thập kỷ. Tên tuổi ấy – không phải bất động sản hay thiết bị – mới là thứ tạo ra dòng tiền bền vững.

Nikkei không chỉ mua một tờ báo; họ mua một thương hiệu có thể tiếp tục sinh lời trong nhiều thập kỷ. Và họ đã chứng minh rằng tài sản vô hình của báo chí có giá trị thực sự trên thị trường quốc tế.

Cơ cấu vốn hóa S&P 500 từ 1975 đến 2025: Năm 1975, tài sản vô hình chỉ chiếm 17%, tài sản hữu hình chiếm 83%. Đến 2025, tài sản vô hình chiếm 92% còn tài sản hữu hình chỉ chiếm 8%

2. Bloomberg: Thương hiệu là tài sản cốt lõi

Bloomberg L.P., tập đoàn truyền thông tài chính toàn cầu, là một minh chứng khác. Giá trị cốt lõi của Bloomberg không nằm ở các tòa nhà hay máy chủ, mà nằm ở thương hiệu, dữ liệu độc quyền và mạng lưới khách hàng – những tài sản vô hình không xuất hiện trên bảng cân đối kế toán theo cách thông thường.

Theo Bloomberg, tài sản vô hình chiếm hơn 84% giá trị của các công ty trong S&P 500. Điều này có nghĩa là phần lớn giá trị của nền kinh tế lớn nhất thế giới không đến từ nhà máy hay đất đai, mà từ thương hiệu, bằng sáng chế, bản quyền, dữ liệu và quan hệ khách hàng.

Mới đây, Nikkei Research còn ra mắt dịch vụ "GLOBAL BRAND SURVEY" – một khung đánh giá thương hiệu toàn cầu, xem giá trị thương hiệu là tài sản vô hình và được đo lường bằng "sức mạnh thương hiệu" và "phân tích đóng góp của thương hiệu". Cuộc khảo sát phủ 70.000 người tại 11 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Việt Nam. Điều này cho thấy ngay cả Nikkei – một tập đoàn báo chí – cũng coi việc định giá thương hiệu là một ngành kinh doanh bài bản.

3. Tài sản vô hình: "Mỏ vàng" đang được khai thác bài bản

Theo ước tính, tài sản vô hình chiếm tới 90% tổng giá trị thị trường của các công ty lớn tại Mỹ. Tại Nhật Bản, tổng giá trị "lợi thế thương mại" (goodwill) – một dạng tài sản vô hình – của các công ty niêm yết đã lên tới 29.000 tỷ yên (khoảng 200 tỷ USD) vào năm 2016 và tiếp tục tăng mạnh qua các thương vụ M&A.

Thế giới đã nhìn thấy giá trị của tài sản vô hình. Các tòa soạn báo chí – với bề dày lịch sử, uy tín thương hiệu, kho nội dung khổng lồ và mạng lưới độc giả trung thành – đang sở hữu những khối tài sản vô hình đồ sộ. Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi kinh nghiệm này.

II. Thực trạng tại TP.HCM: Những thương hiệu báo chí đang "khép lại sứ mệnh"

Người Lao Động, Phụ Nữ TP.HCM, Doanh Nhân Sài Gòn, Kinh Tế Sài Gòn – mỗi tờ báo và tạp chí đều có lịch sử hàng chục năm, lượng độc giả trung thành và một thương hiệu được công chúng tin tưởng. Đó là những tài sản vô hình không thể đo lường bằng mét vuông hay kilowatt giờ.

• Người Lao Động: Hơn 40 năm gắn bó với bạn đọc TP.HCM, là tiếng nói của tầng lớp lao động, công nhân.

• Phụ Nữ TP.HCM: Hơn 50 năm đồng hành cùng phụ nữ Việt Nam, xây dựng một cộng đồng độc giả nữ trung thành.

• Doanh Nhân Sài Gòn: Kênh kết nối cộng đồng doanh nghiệp, khởi nghiệp tại trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.

• Kinh Tế Sài Gòn: Tạp chí kinh tế uy tín với mạng lưới chuyên gia và nhà đầu tư.

Mỗi tờ báo này đều có một "masthead" – một tên tuổi – có giá trị tương tự như Financial Times đối với Nikkei. Nhưng theo phương án tái cấu trúc hiện tại, các thương hiệu này sẽ chính thức khép lại sứ mệnh, và phần nội dung của các cơ quan báo chí bị giải thể sẽ được tiếp nhận bởi Báo Sài Gòn Giải Phóng. Điều này đồng nghĩa với việc những giá trị thương hiệu đã được xây dựng qua nhiều thế hệ có thể sẽ bị "xóa sổ" hoàn toàn trên thị trường.

III. Đề xuất: Mô hình định giá và khai thác tài sản vô hình cho báo chí TP.HCM

Thay vì để các thương hiệu báo chí lâu đời "khép lại sứ mệnh" một cách trọn vẹn, TP.HCM có thể xem xét một hướng tiếp cận mới: định giá và khai thác tài sản vô hình của các tờ báo này như một nguồn lực kinh tế. Dưới đây là một số gợi ý:

1. Thuê tổ chức tư vấn quốc tế định giá thương hiệu

Bước đầu tiên là thuê các tổ chức định giá uy tín trên thế giới (như Brand Finance, Interbrand, hoặc các đơn vị thuộc hệ thống Big 4) để thực hiện định giá độc lập cho từng thương hiệu báo chí. Việc này sẽ giúp:

• Xác định giá trị thực của các tài sản vô hình (thương hiệu, kho nội dung, dữ liệu độc giả, uy tín).

• Tạo ra mức giá tham chiếu để các nhà đầu tư có thể ra quyết định.

• Đưa các tài sản này vào bảng cân đối kế toán của đơn vị chủ quản.

2. Đấu giá hoặc chuyển nhượng các gói tài sản vô hình

TP.HCM có thể tổ chức đấu giá các gói tài sản vô hình riêng biệt của các tờ báo sẽ dừng hoạt động, thay vì để chúng biến mất hoàn toàn:

• Masthead (tên tờ báo): Nhượng quyền hoặc bán tên tuổi cho các đơn vị truyền thông tư nhân muốn khai thác thương hiệu đã có sẵn uy tín.

• Kho nội dung: Bán bản quyền sử dụng kho dữ liệu, bài viết, phóng sự cho các nền tảng số hoặc doanh nghiệp có nhu cầu.

• Danh sách độc giả / dữ liệu người dùng: Cho thuê hoặc chuyển nhượng cơ sở dữ liệu độc giả trung thành cho các doanh nghiệp có nhu cầu tiếp cận đúng đối tượng.

• Chương trình, sự kiện, giải thưởng: Chuyển nhượng quyền tổ chức các sự kiện mang thương hiệu báo chí.

Cơ chế đấu giá tài sản vô hình hoàn toàn có thể vận hành song song với việc tiếp nhận nội dung vào Báo Sài Gòn Giải Phóng – vì đây là hai phạm trù khác nhau: một bên là nghĩa vụ chính trị - truyền thông, một bên là tài sản trí tuệ có giá trị thương mại.

3. Lập kế hoạch kinh doanh và khai thác thương mại

Sau khi có định giá, TP.HCM có thể xây dựng một bản kế hoạch kinh doanh chi tiết cho từng thương hiệu, bao gồm:

• Khai thác nội dung số: Bán bản quyền kho dữ liệu, phát triển ứng dụng thuê bao, sản xuất podcast, video từ nội dung cũ.

• Tổ chức sự kiện: Tận dụng mạng lưới độc giả và doanh nhân để tổ chức các sự kiện chuyên đề (hội thảo, trao giải, kết nối doanh nghiệp).

• Nhượng quyền thương hiệu (franchise): Cho phép các đơn vị khác sử dụng tên tuổi và uy tín để phát triển các ấn phẩm hoặc dịch vụ mới.

• Cho thuê danh sách email, dữ liệu người dùng: Một nguồn thu tiềm năng từ các doanh nghiệp muốn tiếp cận đúng đối tượng độc giả mục tiêu.

4. Hoàn thiện khung pháp lý về tài sản vô hình

Để thực hiện được mô hình này, cần có sự điều chỉnh hoặc bổ sung các văn bản pháp luật liên quan đến:

• Quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu báo chí: Xác định rõ chủ sở hữu và quyền khai thác thương hiệu sau khi cơ quan báo chí kết thúc hoạt động.

• Cơ chế đấu giá tài sản vô hình: Xây dựng khung pháp lý cho việc định giá, rao bán, chuyển nhượng tài sản vô hình trong lĩnh vực báo chí.

• Quy định về thuế và tài chính: Thuế thu nhập từ chuyển nhượng tài sản vô hình, phân bổ nguồn thu cho ngân sách thành phố.

5. Thành lập đơn vị quản lý và khai thác tài sản báo chí

TP.HCM có thể thành lập một đơn vị chuyên trách (có thể là Trung tâm Đào tạo và Truyền thông đã được tích hợp trong Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình) để quản lý và khai thác các tài sản vô hình của các cơ quan báo chí đã giải thể. Đơn vị này có thể:

• Định giá và bảo quản kho tài sản trí tuệ.

• Tổ chức đấu giá hoặc chuyển nhượng các gói tài sản.

• Phát triển các sản phẩm, dịch vụ mới từ nội dung và thương hiệu cũ.

• Hợp tác với khu vực tư nhân để khai thác tối đa giá trị các tài sản này.

IV. Lợi ích của việc định giá và khai thác tài sản vô hình

1. Tạo nguồn thu bổ sung cho ngân sách

Đấu giá hoặc chuyển nhượng các tài sản vô hình của 8 cơ quan báo chí có thể tạo ra một nguồn thu đáng kể cho ngân sách thành phố. Tham khảo thương vụ Nikkei – Financial Times, một thương hiệu báo chí uy tín có thể có giá trị lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD.

2. Ghi nhận và bảo tồn giá trị trí tuệ

Việc định giá và chuyển nhượng tài sản vô hình là cách ghi nhận chính thức những giá trị trí tuệ mà các thế hệ nhà báo, biên tập viên đã xây dựng qua hàng chục năm. Đó là sự tôn trọng đối với lao động trí tuệ của người làm báo, thay vì để mọi thứ biến mất cùng với sự giải thể của tờ báo.

3. Tạo động lực cho ngành báo chí phát triển bền vững

Khi tài sản vô hình được định giá và lưu thông, các tờ báo sẽ có động lực để đầu tư vào chất lượng, xây dựng thương hiệu và phát triển nội dung số. Điều này sẽ giúp ngành báo chí Việt Nam thoát khỏi vòng xoáy phụ thuộc vào ngân sách, tiến tới một mô hình kinh doanh bền vững hơn.

4. Nâng tầm vị thế quốc tế

Việc TP.HCM tổ chức định giá và đấu giá tài sản vô hình báo chí sẽ thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, khẳng định vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế tri thức. Các hãng tin như Nikkei, Bloomberg đã có những bài viết sâu sắc về giá trị tài sản vô hình; việc áp dụng mô hình này tại Việt Nam sẽ là một câu chuyện truyền thông tích cực.

V. Kết luận

Tài sản vô hình không còn là một khái niệm trừu tượng. Trên thế giới, nó đã trở thành tài sản lớn nhất của các tập đoàn – từ Nikkei, Bloomberg đến Google, Apple. Báo chí, với bản chất là ngành công nghiệp tri thức, đang sở hữu những khối tài sản vô hình khổng lồ: thương hiệu, nội dung, độc giả, uy tín.

TP.HCM đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng của báo chí thành phố. Việc 8 cơ quan báo chí kết thúc hoạt động từ 30/6/2026 là một sự kiện mang tính bước ngoặt. Đây là thời điểm thích hợp để nhìn nhận lại giá trị của các thương hiệu báo chí – không chỉ như những công cụ tuyên truyền, mà còn như những tài sản trí tuệ có giá trị kinh tế.

Những thương hiệu như Người Lao Động, Phụ Nữ TP.HCM, Doanh Nhân Sài Gòn, Kinh Tế Sài Gòn… là tài sản của bao thế hệ người làm báo, của hàng triệu độc giả đã tin tưởng và gắn bó. Việc để chúng "khép lại sứ mệnh" một cách trọn vẹn có thể là một thiệt thòi – không chỉ cho chính các tờ báo, mà còn cho toàn bộ nền kinh tế tri thức của thành phố. Thay vào đó, một hướng tiếp cận khác là định giá, bảo tồn và khai thác những giá trị này, biến chúng thành nguồn lực cho phát triển – thay vì chỉ là những dấu ấn của một thời đã qua.