Cuộc đua vận chuyển hydrogen: tranh luận về “H-Brick” và giới hạn của hydrogen lỏng
Ngày 30/04/2026
Annie Nguyễn
Một bài đăng phân tích từ Rothschild Corp trên LinkedIn đã đưa ra quan điểm gây tranh luận về chiến lược phát triển chuỗi cung ứng hydrogen của Nhật Bản và Hàn Quốc, đặc biệt là mô hình vận chuyển hydrogen dạng lỏng (liquid hydrogen), đồng thời đề xuất một công nghệ thay thế mang tên “H-Brick” – lưu trữ hydrogen dạng rắn.
Theo nội dung bài viết, Nhật Bản và Hàn Quốc đang dẫn đầu một cuộc đua xây dựng hạ tầng hydrogen quy mô lớn, với tổng vốn đầu tư được ước tính hơn 3,5 tỷ USD cho đội tàu vận chuyển hydrogen lỏng, cảng tiếp nhận chuyên dụng và hệ thống logistics đường dài. Các dự án này bao gồm phát triển tàu chở hydrogen siêu lạnh, bồn chứa cryogenic và chuỗi cung ứng quốc tế từ các khu vực sản xuất như Úc và Trung Đông.
Tuy nhiên, bài viết lập luận rằng mô hình hydrogen lỏng tồn tại một hạn chế mang tính vật lý: hiện tượng “boil-off” – hydrogen bay hơi tự nhiên trong quá trình vận chuyển do phải duy trì ở nhiệt độ cực thấp khoảng -253°C. Theo đó, tỷ lệ thất thoát được nêu là khoảng 2–5% mỗi ngày, và có thể tích lũy đáng kể trên các tuyến vận chuyển dài.
Vấn đề kỹ thuật của hydrogen lỏng
Trong các tuyến vận chuyển ngắn, tổn thất được cho là khoảng 5–10%. Với tuyến trung bình xuyên Thái Bình Dương, con số có thể tăng lên 30–50%, và trong các hành trình dài có thể lên tới 50–70% theo lập luận trong bài viết. Ngoài ra, quá trình hóa lỏng hydrogen cũng tiêu tốn một lượng năng lượng lớn, ước tính chiếm khoảng 38–53% tổng năng lượng của hydrogen ban đầu.
Bài viết cho rằng điều này khiến chi phí thực tế của hydrogen nhập khẩu bị đội lên đáng kể, đồng thời làm giảm hiệu quả kinh tế của toàn bộ chuỗi cung ứng.
Một ví dụ được nhắc đến là tàu chở hydrogen lỏng “Suiso Frontier” của Nhật Bản – dự án được xem là bước đột phá trong vận tải hydrogen. Tuy nhiên, bài viết cho rằng trong các hành trình khoảng 14–15 ngày, lượng hydrogen bị hao hụt có thể chiếm gần một nửa tải trọng ban đầu, làm giảm hiệu quả thương mại.
Đề xuất công nghệ “H-Brick”
Đối lập với mô hình hydrogen lỏng, bài viết giới thiệu “H-Brick” – một công nghệ lưu trữ hydrogen thể rắn. Theo mô tả, hydrogen được lưu trữ trong cấu trúc vật liệu rắn, cho phép vận chuyển ở điều kiện nhiệt độ và áp suất môi trường bình thường.
Các lợi thế được nêu gồm:
- Không có thất thoát trong vận chuyển (0% boil-off)
- Không cần hệ thống làm lạnh sâu
- Không yêu cầu tàu chuyên dụng cryogenic
- Có thể sử dụng container và hạ tầng logistics hiện hữu
- Giảm chi phí năng lượng trong toàn chuỗi cung ứng
Bài viết cho rằng điều này có thể giúp giảm đáng kể chi phí vận chuyển hydrogen quốc tế, đồng thời đơn giản hóa hạ tầng cảng và logistics.
Ngoài ra, một số dự án tại Trung Quốc được dẫn ra như bằng chứng cho việc công nghệ lưu trữ hydrogen thể rắn đã được thử nghiệm hoặc thương mại hóa ở quy mô công nghiệp, ví dụ các cơ sở lưu trữ lớn phục vụ sản xuất và phân phối hydrogen.
Tranh luận về mức độ khả thi
Tuy nhiên, các tuyên bố trong bài viết mang tính quan điểm từ một nguồn doanh nghiệp và chưa được xác thực độc lập bởi các tổ chức năng lượng quốc tế hoặc cơ quan tiêu chuẩn kỹ thuật.
Trong thực tế, hydrogen lỏng hiện vẫn là một trong những phương án quan trọng trong chuỗi cung ứng hydrogen toàn cầu, bên cạnh các công nghệ khác như:
- Hydrogen nén (compressed hydrogen)
- Hydrogen dạng ammonia (NH₃)
- Vật liệu hấp phụ hoặc lưu trữ thể rắn (solid-state hydrogen storage)
Mỗi công nghệ đều có ưu và nhược điểm riêng về chi phí, mật độ năng lượng, độ an toàn và khả năng mở rộng.
Hàm ý chiến lược đối với Nhật Bản và Hàn Quốc
Theo lập luận trong bài viết, Nhật Bản – quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng – có thể chịu rủi ro chi phí nếu tổn thất trong vận chuyển hydrogen không được cải thiện đáng kể. Tương tự, Hàn Quốc với thế mạnh công nghiệp đóng tàu cũng được cho là đang đặt cược vào đội tàu hydrogen lỏng quy mô lớn.
Bài viết cho rằng nếu công nghệ lưu trữ thể rắn đạt được tính thương mại hóa rộng rãi, các khoản đầu tư vào hạ tầng cryogenic có thể đối mặt với rủi ro “khóa công nghệ” (technology lock-in).
Kết luận
Cuộc tranh luận giữa hydrogen lỏng và các công nghệ lưu trữ thay thế như H-Brick phản ánh giai đoạn chuyển động nhanh của ngành hydrogen toàn cầu, nơi chưa có một tiêu chuẩn thống nhất cho vận chuyển năng lượng.
Dù các tuyên bố về “H-Brick” hiện vẫn cần kiểm chứng thêm, vấn đề cốt lõi được đặt ra là bài toán kinh tế của chuỗi cung ứng hydrogen đường dài – nơi chi phí, thất thoát năng lượng và hạ tầng sẽ quyết định công nghệ nào có thể trở thành chuẩn mực trong thập kỷ tới.
