Mô hình Iwaki (いわきモデル): Giải pháp giảm chi phí vận hành trạm hydrogen

Tác giả: Annie Nguyễn | Ngày 13 tháng 9 năm 2026

Mô hình Iwaki là gì?

Mô hình Iwaki là sáng kiến hợp tác giữa Nemoto Tsusho và Toyota Motor tại thành phố Iwaki, tỉnh Fukushima, Nhật Bản, nhằm nội địa hóa việc kiểm tra và bảo dưỡng thiết bị trạm hydrogen, từ đó giảm đáng kể chi phí vận hành.

Bối cảnh: Bài toán chi phí của trạm hydrogen

Thách thức lớn nhất đối với xã hội hydrogen tại Nhật Bản là chi phí vận hành trạm hydrogen. Cả nước hiện có 127 trạm, nhưng nhiều nhà vận hành phản ánh "tình hình kinh doanh rất khó khăn", và cấu trúc thua lỗ đang cản trở sự phổ biến của hydrogen.

Đặc biệt, chi phí bảo trì đang bóp nghẹt lợi nhuận. Trước đây, việc kiểm tra và bảo dưỡng được thuê ngoài cho các nhà thầu chuyên nghiệp. Chi phí cao khiến lợi nhuận của trạm hydrogen bị thu hẹp, tạo ra vòng luẩn quẩn: không có lợi nhuận thì không thể mở trạm mới, không có trạm thì xe FCEV không thể phổ biến.

Cơ chế cụ thể

Nhân viên của Nemoto Tsusho đã được đào tạo tại nhà máy Motomachi của Toyota để tự thực hiện công việc bảo dưỡng định kỳ mà trước đây được giao cho bên ngoài. Thay vì phụ thuộc vào nhà thầu, Nemoto Tsusho đã xây dựng năng lực nội bộ để tự kiểm tra và sửa chữa thiết bị trạm hydrogen.

Ông Nemoto Katsuyori, Chủ tịch Nemoto Tsusho, chia sẻ: "Giảm chi phí là thách thức chung của tất cả các trạm hydrogen trên toàn quốc. Nếu chúng tôi có thể phát đi giải pháp từ Iwaki, đó sẽ là niềm vui lớn của toàn thể đội ngũ."

Kết quả

Nhờ việc nội địa hóa, chi phí bảo trì hàng năm có thể giảm hơn 10 triệu yên. Con số này trực tiếp cải thiện cấu trúc lợi nhuận của trạm hydrogen, biến nó từ hoạt động thua lỗ thành có khả năng tự chủ về tài chính.

Tại sao gọi là "mô hình"?

Toyota đặt tên cho sáng kiến này là "mô hình Iwaki" và đặt mục tiêu nhân rộng ra toàn quốc như một ví dụ tiên phong để giải quyết tình trạng thua lỗ chung của các trạm hydrogen.

Điểm quan trọng không chỉ là việc giảm chi phí cho một trạm duy nhất, mà là thiết lập một "khuôn mẫu" có thể tái tạo ở các địa phương khác. Tỉnh Fukushima và Toyota đã ký thỏa thuận hợp tác từ năm 2021, và mục tiêu là đưa thành công tại Iwaki trở thành giải pháp từ Fukushima lan tỏa ra toàn quốc.

Tóm lại, mô hình Iwaki là giải pháp thực tiễn nhằm giảm chi phí vận hành trạm hydrogen bằng cách nội địa hóa công tác bảo trì, từ đó giúp các trạm hydrogen có thể hoạt động độc lập về tài chính mà không cần trợ cấp liên tục.

“Iwaki” này là tên địa danh của thành phố Iwaki, tỉnh Fukushima, Nhật Bản. Mô hình được đặt theo tên thành phố vì đây là nơi thí điểm đầu tiên.

Ý nghĩa tên gọi:

Thành phố Iwaki có tên chính thức viết bằng chữ hiragana là いわき, thay vì dùng chữ Hán. Quyết định này có từ năm 1966 khi thành phố được thành lập qua sáp nhập nhiều đơn vị hành chính. Lý do là để tránh sự nhầm lẫn giữa các cách viết chữ Hán khác nhau của cùng một âm đọc “Iwaki” đã tồn tại trong lịch sử.

Trước đây, vùng đất này từng được gọi bằng nhiều chữ Hán khác nhau như 石城, 岩城, hoặc 磐城, nhưng tất cả đều đọc là “Iwaki”. Việc dùng hiragana giúp thống nhất tên gọi và thể hiện sự phát triển hòa hợp của thành phố mới sau sáp nhập.

Vì sao mô hình lại mang tên “Iwaki”?

Mô hình này được Toyota đặt tên theo thành phố Iwaki vì đây chính là nơi thí điểm thành công đầu tiên. Cụ thể, công ty Nemoto Tsusho có trụ sở tại Iwaki đã hợp tác với Toyota để nội địa hóa việc bảo trì trạm hydrogen, giúp giảm hơn 10 triệu yên chi phí mỗi năm.

Toyota gọi đây là “mô hình Iwaki” với ý nghĩa: đây là một hình mẫu tiên phong được sinh ra từ Iwaki, và mục tiêu là lan tỏa ra toàn quốc để giải quyết tình trạng thua lỗ chung của các trạm hydrogen tại Nhật Bản.

Nói ngắn gọn: Iwaki là tên thành phố (viết bằng hiragana để tránh nhầm lẫn chữ Hán), và mô hình được đặt theo tên thành phố vì nơi đây đã khởi xướng và chứng minh thành công giải pháp giảm chi phí vận hành trạm hydrogen.

Tài liệu tham khảo

1. 47news, “水素社会の実現に意欲 トヨタ自動車副社長の中嶋裕樹氏、根本通商社長の根本克頼氏に聞く”, https://www.47news.jp/14932566.html

2. 47news, “水素ステーション運営 根本通商×トヨタ 点検整備内製化 「いわきモデル」確立 赤字構造解消波及へ”, https://www.47news.jp/14931878.html

3. 福島民報, “水素ステーション運営 根本通商×トヨタ 点検整備内製化 「いわきモデル」確立 赤字構造解消波及へ”, https://www.minpo.jp/articles/-/226211

4. Toyota Times, “最近のトヨタ｜大動脈構想に第3世代FCシステム…仲間と築く水素社会の未来”, https://toyotatimes.jp/toyota_news/hpe_challenge_2026/004.html

5. Motor Fan, “「私は水素王です」――富士24時間で見たトヨタ5年の挑戦と水素大動脈構想”, https://motor-fan.jp/article/1510106/

6. Bloomberg, “トヨタ佐藤副会長、水素で目指す「日本の勝ち筋」－クルマから用途拡大で普及狙う”, https://www.bloomberg.com/jp/news/articles/2026-09-03/TJJGOBKJH6V400

7. Toyota Times, “Fifteen Years On, Fukushima Emerges as a Hydrogen Leader”, https://toyotatimes.jp/en/newscast/178.html

Ngày đăng / Published: 13 tháng 9 năm 2026 / September 13, 2026