Chiến lược xe tải hạng nặng của Trung Quốc: Từ “công xưởng ICE” đến hệ sinh thái hydrogen toàn diện

Chiến lược xe tải hạng nặng của Trung Quốc: Từ “công xưởng ICE” đến hệ sinh thái hydrogen toàn diện

Ngày 18/2/2026 viết bởi Ban Thư ký VAHC

Trong thập niên qua, Trung Quốc đã vươn lên dẫn đầu thị trường xe điện du lịch toàn cầu với các thương hiệu như BYD, NIO, XPeng, Li Auto, Leapmotor, SAIC Motor, Geely, GAC Group, Changan Automobile, Great Wall Motor, Zeekr, Aion, Avatr, IM Motors, Seres, Dongfeng Motor, FAW Group, BAIC Group, Hozon Auto (Neta). Tuy nhiên, ở phân khúc xe tải hạng nặng sử dụng động cơ đốt trong (ICE), các hãng Trung Quốc như FAW Group, Foton Motor hay Sinotruk (HOWO) trong nhiều năm chưa được thị trường EU và OECD đánh giá ngang tầm các thương hiệu truyền thống từ châu Âu, Mỹ hay Nhật Bản.

Thay vì tiếp tục cạnh tranh trực diện trong “sân chơi” ICE nơi các hãng phương Tây và Nhật đã nắm lợi thế thương hiệu và tiêu chuẩn, Trung Quốc đang chuyển hướng chiến lược mạnh mẽ sang xe tải hạng nặng hydrogen (fuel cell truck) — một phân khúc được xem là chìa khóa khử carbon vận tải đường dài.

1. Không chỉ là chiếc xe: Thiết kế cả chuỗi cung ứng hydrogen

Điểm khác biệt lớn nhất trong cách tiếp cận của Trung Quốc không nằm ở bản thân chiếc xe, mà ở việc xây dựng hệ sinh thái đồng bộ:

• Phát triển cụm công nghiệp sản xuất pin nhiên liệu, bình chứa áp suất cao, hệ thống nén và phân phối hydrogen tại các tỉnh công nghiệp lớn.

• Gắn phát triển xe tải hydrogen với các cảng biển, trung tâm logistics, hành lang vận tải nặng – nơi nhu cầu tập trung và có thể xây dựng hạ tầng nạp hydrogen quy mô lớn.

• Hỗ trợ chính sách ở cấp tỉnh/thành phố nhằm hình thành “vùng thử nghiệm thương mại hóa”.

Mô hình này giúp Trung Quốc giải quyết bài toán kinh điển của hydrogen: không có hạ tầng thì không có xe, không có xe thì không có hạ tầng. Thay vì chờ thị trường tự hình thành, họ thiết kế thị trường từ đầu.

2. Tăng tốc toàn cầu hóa qua triển lãm và thử nghiệm thực tế

Hiện nay, xe tải hydrogen của các hãng Trung Quốc đã xuất hiện tại nhiều triển lãm lớn ở châu Âu, Bắc Mỹ và Úc. Ví dụ, tại sự kiện Truck Show X, Foton Mobility Distribution giới thiệu mẫu Kangan H2 Prime Mover cùng xe tải điện 8,5 tấn, cho phép khách hàng đăng ký lái thử.

Việc mang xe đi test drive quốc tế cho thấy chiến lược không còn là “xuất khẩu giá rẻ”, mà là xây dựng hình ảnh công nghệ zero-emission. Điều này đánh dấu sự chuyển dịch từ cạnh tranh chi phí sang cạnh tranh hệ sinh thái và giải pháp trọn gói.

3. Trong khi đó, các ông lớn truyền thống đang thận trọng

Các thương hiệu xe tải lớn từ EU, Mỹ và Nhật Bản hiện vẫn chiếm thị phần lớn trong phân khúc ICE và đang chuyển đổi dần sang điện pin (BEV) hoặc hydrogen. Tuy nhiên, lợi thế hiện tại của họ trong ICE có thể khiến quá trình chuyển đổi diễn ra thận trọng hơn.

Trong khi đó, Trung Quốc có ít “tài sản mắc kẹt” hơn trong phân khúc ICE cao cấp toàn cầu, nên có thể nhảy cóc công nghệ (leapfrogging) sang hydrogen nhanh hơn.

4. Lợi thế chiến lược của Trung Quốc

a) Quy mô nội địa lớn
Thị trường logistics nội địa khổng lồ cho phép triển khai hàng nghìn xe trong môi trường được kiểm soát.

b) Chính sách công nghiệp tập trung
Hydrogen được tích hợp vào chiến lược năng lượng và công nghiệp quốc gia.

c) Chuỗi cung ứng nội địa hóa cao
Từ cell pin nhiên liệu, hệ thống điện, đến vật liệu bình chứa – phần lớn có thể sản xuất trong nước.

d) Mô hình “ecosystem export”
Thay vì bán xe riêng lẻ, doanh nghiệp Trung Quốc có thể đề xuất gói giải pháp:

• Xe tải hydrogen

• Hạ tầng nạp nhiên liệu

• Hợp đồng cung cấp hydrogen

• Hỗ trợ tài chính và vận hành

Đây là cách tiếp cận hệ sinh thái, tương tự cách Trung Quốc đã làm với điện mặt trời và pin lưu trữ.

5. Triển vọng thâm nhập EU, Úc, Bắc Mỹ

Nếu tiếp tục duy trì tốc độ này, các hãng Trung Quốc có thể:

• Tham gia các dự án thí điểm zero-emission tại cảng và khu logistics ở EU, Úc, Bắc Mỹ.

• Hợp tác với nhà phân phối địa phương để đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và pháp lý.

• Cạnh tranh bằng giải pháp tổng thể, không chỉ bằng giá.

Tuy nhiên, họ vẫn đối mặt với thách thức:

• Tiêu chuẩn an toàn hydrogen khắt khe.

• Hàng rào thương mại và chính trị.

• Niềm tin thương hiệu tại thị trường phát triển.

Kết luận

Chiến lược xe tải hạng nặng của Trung Quốc không đơn thuần là chuyển từ động cơ đốt trong sang hydrogen. Đó là chiến lược tái định vị toàn ngành, xây dựng chuỗi cung ứng nội địa, tạo thị trường thử nghiệm quy mô lớn, rồi từ đó xuất khẩu mô hình hệ sinh thái ra quốc tế.

Nếu thành công, Trung Quốc có thể lặp lại kịch bản đã diễn ra với xe điện du lịch: từ vị thế bị xem nhẹ trong ICE truyền thống sang vai trò dẫn dắt trong công nghệ zero-emission.