Ý kiến: Hydro không phải “điện mới” – và đó chính là điều quan trọng nhất
Ngày 1 tháng 2 năm 2026
Tác giả: Mohd Nur Ikhmal Salehmin (Tiến sĩ, Kỹ sư chuyên nghiệp)
Điều phối viên Lộ trình Kinh tế và Công nghệ Hydro Malaysia (HETR) | Người ủng hộ hydro | Tiến sĩ Năng lượng Hydro (UKM) | Nhà nghiên cứu Hydro và Biohydrogen | Năng lượng bền vững | Chuyển đổi chất thải thành năng lượng | Năng lượng xanh
Trung tâm Công nghệ Nano Quốc gia (NNC) MOSTI
Đại học Quốc gia Malaysia (ảnh LinkedIn Profile)
Trong quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu hướng tới phát thải ròng bằng 0, một nguyên tắc đơn giản nhưng mang tính quyết định đang ngày càng được thừa nhận: ưu tiên sử dụng điện trước, chỉ dùng phân tử (hydro) khi thật sự cần thiết.
Hydro không phải là sự thay thế phổ quát cho điện. Và chính điều đó làm nên giá trị thực sự của nó.
Điện hóa trực tiếp: nền tảng hiệu quả nhất của chuyển dịch năng lượng
Trong hầu hết các ứng dụng cuối, điện hóa trực tiếp có hiệu suất cao hơn hydro từ 3 đến 5 lần cho cùng một dịch vụ năng lượng. Việc chuyển điện sang hydro rồi lại quay trở lại điện dẫn đến tổn thất lớn trên toàn chuỗi – từ điện phân, nén/làm lạnh, vận chuyển, lưu trữ cho đến tái chuyển hóa.
Do đó, các công nghệ đã trưởng thành như:
-
bơm nhiệt cho sưởi ấm và làm mát,
-
xe điện chạy pin (BEV) cho giao thông cá nhân,
-
điện hóa trong các ngành tiêu thụ nhiệt độ thấp,
nên tiếp tục đóng vai trò xương sống của quá trình khử carbon với chi phí thấp.
Việc sử dụng hydro cho sưởi ấm dân dụng hay xe con không chỉ làm tăng chi phí hệ thống, mà còn làm giảm hiệu quả sử dụng các nguồn điện tái tạo vốn đã khan hiếm.
Hydro: công cụ khan hiếm và có giá trị cao
Giá trị thực sự của hydro không nằm ở các ứng dụng “đa năng”, mà ở những lĩnh vực điện hóa gặp giới hạn kỹ thuật hoặc kinh tế.
Ở cấp độ chiến lược cao nhất, hydro là:
-
nguyên liệu công nghiệp thiết yếu, thay thế nhiên liệu hóa thạch trong sản xuất thép, hóa chất và lọc – hóa dầu;
-
chất hoàn nguyên không thể thay thế trong các ngành công nghiệp nặng khó giảm phát thải;
-
giải pháp cho vận tải nặng và đường dài như hàng hải, hàng không, logistics tải trọng lớn;
-
công cụ lưu trữ năng lượng dài hạn, giúp cân bằng hệ thống điện có tỷ trọng cao năng lượng tái tạo theo mùa – điều mà pin hiện nay chưa thể đáp ứng.
Chính trong những lĩnh vực này, dù chi phí cao, hydro mang lại giá trị khí hậu và kinh tế vượt trội.
Rủi ro của việc sử dụng sai chỗ
Việc coi hydro là nhiên liệu “dùng cho mọi thứ” không chỉ làm đội chi phí đầu tư và vận hành, mà còn dẫn đến phân bổ sai nguồn lực, làm chậm quá trình khử carbon toàn hệ thống.
Ngược lại, khi được sử dụng một cách có chọn lọc, hydro trở thành chất xúc tác quan trọng cho quá trình khử carbon sâu, bổ trợ cho điện hóa chứ không cạnh tranh với điện.
Câu hỏi cốt lõi
Vấn đề không phải là có cần hydro hay không.
Mà là: hydro nên được sử dụng ở đâu để thực sự xứng đáng với chi phí và nguồn lực mà nó đòi hỏi.
