Việt Nam bước vào kỷ nguyên tăng trưởng mới – nhưng vốn sẽ đến từ đâu?
Bình luận: Lê Ngọc Ánh Minh
Ngày 16/3/2026
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số từ năm 2026, câu hỏi lớn không còn là Việt Nam có thể tăng trưởng hay không, mà là nguồn vốn nào sẽ nuôi dưỡng tốc độ tăng trưởng đó trong dài hạn.
Báo cáo “Navigating Capital Sources for Vietnam’s Economic Growth 2026 & Beyond” của FiinGroup đã đặt ra một vấn đề mang tính cấu trúc: nền kinh tế Việt Nam đang tiến gần tới một khoảng trống vốn dài hạn đáng kể.
Theo ước tính của báo cáo, với mục tiêu tăng trưởng GDP tối thiểu 10%, quy mô nền kinh tế Việt Nam có thể vượt 520 tỷ USD trong năm 2026. Để duy trì tỷ lệ đầu tư khoảng 33% GDP, nền kinh tế cần huy động ít nhất 4.700 nghìn tỷ đồng vốn đầu tư, trong đó khu vực tư nhân dự kiến đóng góp hơn 2.600 nghìn tỷ đồng.
Con số này phản ánh tham vọng phát triển của Việt Nam – nhưng cũng đồng thời cho thấy thách thức rất lớn đối với hệ thống tài chính.
Mô hình tăng trưởng dựa vào tín dụng ngân hàng đang chạm giới hạn
Trong nhiều năm, tăng trưởng kinh tế Việt Nam được hỗ trợ chủ yếu bởi tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên, báo cáo chỉ ra rằng tỷ lệ tín dụng trên GDP đã lên tới khoảng 145%, trong khi tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn gần chạm trần quy định của Ngân hàng Nhà nước.
Điều này có nghĩa là hệ thống ngân hàng không còn nhiều dư địa để tiếp tục đóng vai trò nguồn vốn chính cho tăng trưởng dài hạn.
Một thách thức khác là tỷ lệ an toàn vốn của nhiều ngân hàng vẫn ở mức thấp, khiến khả năng mở rộng tín dụng bị hạn chế nếu không bổ sung vốn mới.
Trong bối cảnh đó, Việt Nam buộc phải chuyển sang một chiến lược mới: đa dạng hóa các kênh huy động vốn dài hạn.
Thị trường vốn – mảnh ghép còn thiếu của hệ thống tài chính
Báo cáo của FiinGroup nhấn mạnh rằng để đạt được tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần thúc đẩy mạnh hơn thị trường vốn, bao gồm:
-
thị trường cổ phiếu
-
thị trường trái phiếu doanh nghiệp
-
huy động vốn quốc tế
-
hoạt động mua bán và sáp nhập doanh nghiệp
Hiện nay, vốn cổ phần huy động trên thị trường chứng khoán chỉ chiếm dưới 5% tổng vốn đầu tư toàn xã hội trong 5 năm qua, cho thấy vai trò của kênh này vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng.
Tương tự, thị trường trái phiếu doanh nghiệp – vốn là nguồn vốn dài hạn quan trọng ở nhiều nền kinh tế – vẫn đang trong giai đoạn phục hồi sau những biến động trong giai đoạn 2022–2023.
FDI vẫn quan trọng nhưng không thể là lời giải duy nhất
Đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục là trụ cột của nền kinh tế Việt Nam, với quy mô đăng ký khoảng 38 tỷ USD mỗi năm trong những năm gần đây. Tuy nhiên, dòng vốn này đang trở nên chọn lọc hơn và không tăng trưởng đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu vốn ngày càng lớn của nền kinh tế.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng phải cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ với các quốc gia khác trong khu vực như Thái Lan, Indonesia và Ấn Độ, những nước đang tích cực cải thiện môi trường đầu tư và đưa ra nhiều ưu đãi hấp dẫn hơn.
Điều này cho thấy FDI vẫn quan trọng, nhưng không thể thay thế vai trò của thị trường vốn trong dài hạn.
Khoảng trống vốn – thách thức của thập kỷ tới
Một trong những kết luận đáng chú ý nhất của báo cáo là Việt Nam có thể đối mặt với khoảng thiếu hụt vốn trung và dài hạn khoảng 20–30 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn tới.
Khoảng trống này không chỉ phản ánh quy mô nhu cầu đầu tư cho hạ tầng, năng lượng và công nghiệp, mà còn cho thấy những bất cân đối cấu trúc trong hệ thống tài chính.
Nếu không cải cách mạnh mẽ thị trường vốn, nền kinh tế có thể rơi vào tình trạng tăng trưởng bị giới hạn bởi khả năng huy động vốn, thay vì bởi năng lực sản xuất hay tiềm năng thị trường.
Tăng trưởng hai chữ số cần một hệ sinh thái tài chính mới
Bài học từ các nền kinh tế tăng trưởng nhanh cho thấy rằng tăng trưởng cao và bền vững luôn đi kèm với thị trường vốn phát triển sâu rộng.
Đối với Việt Nam, điều này có thể bao gồm:
-
thúc đẩy phát hành trái phiếu doanh nghiệp minh bạch và bền vững
-
nâng hạng thị trường chứng khoán lên thị trường mới nổi
-
mở rộng kênh huy động vốn quốc tế
-
tăng vai trò của các nhà đầu tư tổ chức dài hạn
Trong bức tranh đó, đầu tư công vẫn đóng vai trò “vốn mồi”, giúp kích hoạt dòng vốn từ khu vực tư nhân và thị trường tài chính.
Một câu hỏi lớn cho chiến lược phát triển
Tham vọng tăng trưởng của Việt Nam trong thập kỷ tới là hoàn toàn có cơ sở. Tuy nhiên, báo cáo của FiinGroup đã nhắc nhở rằng tăng trưởng kinh tế không chỉ là câu chuyện của sản xuất hay xuất khẩu – mà trước hết là câu chuyện của vốn.
Nếu Việt Nam có thể xây dựng được một hệ thống thị trường vốn đủ sâu và đủ minh bạch, nền kinh tế sẽ có cơ hội bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới.
Ngược lại, nếu nguồn vốn dài hạn vẫn phụ thuộc quá nhiều vào tín dụng ngân hàng và FDI, tham vọng tăng trưởng hai chữ số có thể trở thành một mục tiêu khó duy trì trong dài hạn.
Xem báo cáo đầy đủ tại link
