TRUNG QUỐC: Ra mắt “pin than” phát điện không phát thải – bước ngoặt cho năng lượng hóa thạch?

Ngày 26/04/2026 | Biên tập: Annie Nguyễn

Trung Quốc vừa công bố một công nghệ mang tính đột phá: hệ thống pin nhiên liệu than trực tiếp có khả năng tạo điện mà không phát thải CO₂, mở ra khả năng tái định nghĩa vai trò của than trong quá trình chuyển dịch năng lượng.

Theo South China Morning Post, nhóm nghiên cứu do Xie Heping dẫn đầu đã phát triển thành công hệ thống ZC-DCFC (Zero-Carbon Direct Coal Fuel Cell) – lần đầu tiên chứng minh khả năng phát điện từ than mà không cần đốt.

Không đốt than – mà “biến than thành pin”

Khác với các nhà máy nhiệt điện truyền thống, công nghệ này hoạt động theo nguyên lý pin nhiên liệu:

• Than được nghiền mịn, xử lý và đưa vào cực dương
• Oxy được cấp vào cực âm
• Phản ứng điện hóa xảy ra qua màng oxit

Quá trình này tạo ra điện trực tiếp mà không cần qua hơi nước hay turbine cơ học.

Nói cách khác, công nghệ đã “bỏ qua” toàn bộ chuỗi chuyển đổi nhiệt truyền thống – nguyên nhân chính gây tổn thất năng lượng và phát thải.

Hiệu suất cao hơn, phát thải gần như bằng 0

Do không bị giới hạn bởi chu trình nhiệt (Carnot), hệ thống có tiềm năng đạt hiệu suất cao hơn đáng kể so với điện than truyền thống.

Đáng chú ý:

• CO₂ sinh ra ở dạng tinh khiết cao
• Có thể được thu giữ ngay tại nguồn
• Sau đó chuyển hóa thành khí tổng hợp hoặc vật liệu hóa học

Điều này giúp giảm đáng kể chi phí và độ phức tạp của công nghệ CCS.

Đột phá sau nhiều năm nghiên cứu

Dự án được phát triển từ năm 2018, với các tiến bộ quan trọng trong:

• Vật liệu điện cực
• Xử lý than
• Thiết kế hệ thống liên tục

Các phiên bản trước của pin nhiên liệu carbon gặp hạn chế về độ bền và công suất, nhưng thiết kế mới đã cải thiện khả năng vận hành và mở rộng quy mô.

Tiềm năng khai thác “than sâu” không cần khai mỏ

Một ứng dụng đáng chú ý là khả năng phát điện trực tiếp từ các mỏ than sâu (tới ~2 km):

• Không cần khai thác than lên mặt đất
• Giảm chi phí và tác động môi trường
• Truyền điện trực tiếp lên lưới

Điều này có thể thay đổi hoàn toàn cách khai thác tài nguyên than trong tương lai.

Hàm ý chiến lược: không loại bỏ than, mà “tái định nghĩa”

Trong khi nhiều quốc gia tìm cách loại bỏ than, Trung Quốc đang theo hướng khác:

• Duy trì than như nguồn năng lượng nền
• Đồng thời “làm sạch” công nghệ sử dụng

Cách tiếp cận này phù hợp với mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2060, trong khi vẫn đảm bảo an ninh năng lượng.

Nhưng còn xa mới thương mại hóa

Dù tiềm năng lớn, công nghệ này vẫn đối mặt nhiều thách thức:

• Chi phí đầu tư cao
• Chưa chứng minh ở quy mô thương mại
• Có thể chưa cạnh tranh trước năm 2045

Điều đó cho thấy đây là một giải pháp dài hạn, chưa thể thay thế ngay các công nghệ hiện tại.

Kết luận: công nghệ “ngược dòng” nhưng có thể định hình lại cuộc chơi

Trong khi thế giới tập trung vào hydrogen và năng lượng tái tạo, công nghệ “pin than” của Trung Quốc cho thấy một hướng đi khác:

không loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, mà biến chúng trở nên sạch hơn bằng công nghệ.