Scotland đặt mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu hydrogen xanh hàng đầu châu Âu

Trình bày: “Realising Scotland’s Hydrogen Potential”, 3/2/2026

Tại hội thảo quốc tế về hydrogen ngày 3/2/2026, ông Ivan Cupull – Trưởng nhóm Triển khai Hydrogen – đã trình bày tham vọng và lộ trình của Scotland nhằm trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về sản xuất và xuất khẩu hydrogen xanh.

Lợi thế cốt lõi: nguồn điện gió ngoài khơi chi phí thấp

Scotland sở hữu Khu vực Năng lượng Tái tạo (Renewable Energy Zone) lớn thứ hai châu Âu, chỉ sau Na Uy. Quốc gia này hiện đi trước cả Na Uy và Ireland về phát triển điện gió ngoài khơi, đặc biệt là công nghệ điện gió nổi – giải pháp then chốt để khai thác nguồn gió mạnh ở vùng nước sâu xa bờ.

Scotland hiện là nước xuất khẩu ròng điện năng. Năm 2022, sản lượng năng lượng tái tạo tương đương 113% nhu cầu điện nội địa. Chính phủ đặt mục tiêu đạt tới 40 GW điện gió ngoài khơi vào năm 2040, cùng với hơn 10,4 GW điện gió trên bờ đang vận hành và tiếp tục mở rộng.

Hydrogen được xem là giải pháp lưu trữ và vận chuyển lượng điện dư thừa này.

Động lực phát triển nền kinh tế hydrogen

Scotland cam kết:

• Trung hòa carbon vào năm 2045.

• Giảm 75% phát thải khí nhà kính vào năm 2030.

• Tối đa hóa lợi ích kinh tế và việc làm trong quá trình chuyển đổi công bằng.

• Tăng cường an ninh năng lượng.

Hydrogen đóng vai trò là “vector năng lượng” để lưu trữ, vận chuyển và xuất khẩu năng lượng tái tạo. Tham vọng bao gồm:

• Mở rộng sản xuất hydrogen xanh quy mô lớn.

• Phát triển thị trường nội địa.

• Xuất khẩu sang phần còn lại của Vương quốc Anh và châu Âu, đặc biệt là Đức, Hà Lan và Bỉ.

Chiến lược quốc gia xuất khẩu

Thông qua kế hoạch “A Trading Nation – Realising Scotland’s Hydrogen Potential”, Scotland định vị hydrogen như một ngành xuất khẩu chiến lược.

Các hành động ngắn hạn bao gồm:

• Đánh giá thường xuyên nhu cầu thị trường quốc tế.

• Xây dựng quan hệ chiến lược tại Anh và châu Âu.

• Đồng bộ chứng nhận hydrogen của Anh với tiêu chuẩn EU.

• Hợp tác với Ireland để nghiên cứu khả năng xây dựng đường ống xuất khẩu hydrogen.

• Thúc đẩy các cơ chế tài chính cho xuất khẩu hydrogen.

Liên minh châu Âu đặt mục tiêu nhập khẩu 10 triệu tấn hydrogen vào năm 2030, trong khi nhu cầu toàn cầu có thể đạt 115 triệu tấn cùng thời điểm.

Hành lang Hydrogen Backbone và liên minh châu Âu

Scotland đóng vai trò quốc gia xuất khẩu chủ chốt trong Hành lang Biển Bắc (European Hydrogen Backbone – Corridor C), cùng với Ireland, Na Uy và Đan Mạch. Các quốc gia tiêu thụ chính bao gồm Đức, Hà Lan và Bỉ.

Dự án Hydrogen Backbone Link (HBL) giai đoạn 1 cho thấy:

• Chiều dài 1.400–1.500 km.

• Công suất thiết kế 2–10 GW hydrogen 100%.

• Chi phí ước tính khoảng 2,3 tỷ bảng cho tuyến 10 GW.

• Phí vận chuyển ước tính khoảng 0,32 bảng/kg.

Kết quả cho thấy hydrogen khí nhập khẩu từ Scotland có khả năng cạnh tranh so với các nguồn cung khác.

Giai đoạn 2 tiếp tục nghiên cứu kết nối Ireland và bờ Tây Scotland vào mạng backbone.

Hạ tầng cảng biển và freeport

Scotland đang nâng cấp cảng để hỗ trợ điện gió ngoài khơi và hydrogen:

• Aberdeen South Harbour.

• Flotta và Sullom Voe.

• Arnish gần Stornoway.

Hai Green Freeports đi vào hoạt động từ 2024/25, cung cấp ưu đãi thuế cho doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng điện gió và hydrogen.

Hợp tác quốc tế và nghiên cứu

Scotland đẩy mạnh hợp tác quốc tế thông qua:

• MoU với các bang của Đức như Baden-Württemberg, Bavaria, North Rhine-Westphalia, Hamburg và Lower Saxony.

• Các dự án như Scot2Ger, HyLion, LH2 Europe và Hydrogen Backbone Link.

• Chương trình Horizon Europe và sáng kiến Vanguard Hydrogen Pilot.

Mục tiêu là thu hút đầu tư quốc tế, phát triển chuỗi cung ứng và đảm bảo chính sách nội địa phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Thông điệp cuối cùng của bài trình bày: Scotland không chỉ muốn tham gia nền kinh tế hydrogen toàn cầu – mà muốn dẫn dắt và xây dựng nó cùng các đối tác châu Âu.