Phân tích: Tài nguyên nước cho sản xuất hydrogen tại Việt Nam – thách thức hay cơ hội?

Ngày 6/3/2026, Ban Thư ký VAHC

Việt Nam đã ban hành Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam theo Quyết định 165/QĐ-TTg năm 2024, đặt mục tiêu sản xuất 100.000–500.000 tấn hydrogen mỗi năm vào năm 2030 và tăng lên 10–20 triệu tấn vào năm 2050.

Tuy nhiên, sản xuất hydrogen xanh bằng điện phân nước đặt ra một câu hỏi quan trọng: Việt Nam có đủ tài nguyên nước hay không?

1. Nhu cầu nước cho hydrogen lớn đến mức nào?

Về mặt hóa học, để sản xuất 1 kg hydrogen cần khoảng 9 lít nước tinh khiết cho phản ứng điện phân. Trong thực tế, khi tính cả làm mát và xử lý nước, tổng nhu cầu có thể lên tới 15–20 lít/kg hydrogen.

Nếu áp dụng cho mục tiêu quốc gia:

Giai đoạn 2030

• 100.000 – 500.000 tấn hydrogen/năm

• Nhu cầu nước: 1,5 – 10 triệu m³/năm

Giai đoạn 2050

• 10 – 20 triệu tấn hydrogen/năm

• Nhu cầu nước: 150 – 400 triệu m³/năm

Để so sánh, lượng này tương đương 0,3–0,7% tổng lượng nước ngọt khai thác hàng năm của Việt Nam (ước tính khoảng 60–70 tỷ m³).

➡️ Điều này cho thấy về tổng thể quốc gia, nước không phải là rào cản lớn.

Nhưng vấn đề nằm ở phân bố địa lý của nguồn nước.

2. Các khu vực có nguy cơ thiếu nước

Một số khu vực tiềm năng phát triển hydrogen lại nằm ở nơi nguồn nước ngọt hạn chế:

Nam Trung Bộ

Các tỉnh như:

• Ninh Thuận

• Bình Thuận

được xem là “thủ phủ năng lượng tái tạo” nhờ gió và mặt trời. Tuy nhiên đây cũng là khu vực khô hạn nhất Việt Nam.

Đồng bằng sông Cửu Long

Khu vực này thường xuyên đối mặt với:

• hạn hán

• xâm nhập mặn

• giảm lưu lượng nước từ thượng nguồn sông Mekong

Do đó, nếu các dự án hydrogen lớn đặt tại đây mà dùng nước ngọt, có thể tạo ra cạnh tranh với:

• nông nghiệp

• nước sinh hoạt

• hệ sinh thái.

3. Giải pháp: kết hợp hydrogen và khử mặn nước biển

Một hướng đi đang được nhiều quốc gia hydrogen áp dụng là kết hợp sản xuất hydrogen với nhà máy khử mặn nước biển.

Mô hình này có ba lợi ích lớn:

1. Không sử dụng nước ngọt

Nguồn nước đầu vào là nước biển, giúp tránh xung đột tài nguyên nước.

2. Tạo thêm nguồn nước sạch

Một nhà máy hydrogen quy mô lớn có thể sản xuất nước sạch cho địa phương.

Ví dụ:

• 1 nhà máy hydrogen 1 GW điện phân

• cần khoảng 18.000–20.000 m³ nước/ngày

Nếu xây nhà máy khử mặn:

• có thể sản xuất 50.000–100.000 m³ nước/ngày

• phần dư cung cấp cho dân cư và nông nghiệp.

3. Tận dụng điện tái tạo dư thừa

Điện gió và điện mặt trời tại các vùng ven biển có thể:

• chạy điện phân hydrogen

• chạy khử mặn

giúp tối ưu hạ tầng năng lượng.

4. Cơ hội đặc biệt cho Đồng bằng sông Cửu Long

Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu áp lực lớn từ:

• biến đổi khí hậu

• nước biển dâng

• xâm nhập mặn

Nếu triển khai mô hình:

Hydrogen + khử mặn + nước sạch

có thể tạo ra một hệ sinh thái mới:

1. sản xuất hydrogen xanh
2. cung cấp nước sạch cho đô thị ven biển
3. cấp nước cho nông nghiệp mùa khô
4. hỗ trợ thích ứng biến đổi khí hậu

Một số địa điểm tiềm năng:

• Bạc Liêu

• Sóc Trăng

• Cà Mau

• Trà Vinh

đều có điện gió ngoài khơi + cảng biển + nhu cầu nước ngọt cao.

5. Bài học chiến lược cho Việt Nam

Từ kinh nghiệm quốc tế và điều kiện Việt Nam, có ba định hướng quan trọng:

1. Quy hoạch hydrogen gắn với quy hoạch nước

Mỗi hydrogen hub cần đánh giá:

• nguồn nước

• lưu vực sông

• tác động môi trường.

2. Ưu tiên hydrogen ven biển

Các trung tâm hydrogen lớn nên đặt tại:

• cảng biển

• khu công nghiệp ven biển

để dùng nước biển + khử mặn.

3. Hydrogen như một hạ tầng nước

Trong tương lai, các dự án hydrogen có thể trở thành:

“nhà máy năng lượng + nhà máy nước sạch”

đặc biệt ở các vùng khô hạn.

Kết luận

Theo Chiến lược hydrogen quốc gia Việt Nam 2024, quy mô sản xuất hydrogen trong tương lai rất lớn. Tuy nhiên, tài nguyên nước không phải là rào cản ở cấp quốc gia, mà chủ yếu là vấn đề phân bố địa lý và quản lý nguồn nước địa phương.

Nếu được thiết kế hợp lý, các dự án hydrogen ven biển kết hợp khử mặn nước biển có thể:

• tránh cạnh tranh với nước ngọt

• cung cấp nước sạch cho cộng đồng

• hỗ trợ thích ứng biến đổi khí hậu.

Nói cách khác, hydrogen không chỉ là năng lượng sạch, mà còn có thể trở thành giải pháp nước cho các vùng hạn mặn của Việt Nam.