nstrat cảnh báo: Phát triển hydro xanh quá nhanh có thể làm tăng phát thải, không giảm
Ngày 26 tháng 7 năm 2026
Annie Nguyễn
Một báo cáo mới của Quỹ Instrat (Ba Lan) đã đưa ra cảnh báo: các quy định hiện tại của EU về hydro có thể gây ra hiệu ứng ngược, thay vì thúc đẩy khử carbon, chúng có thể dẫn đến phát thải cao hơn, chi phí lớn hơn và đe dọa khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp phân bón châu Âu.
Nghịch lý hydro xanh: Khi "xanh" không đồng nghĩa với sạch
Nghịch lý cốt lõi nằm ở hệ thống điện. Ở các quốc gia có hệ thống điện phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu hóa thạch, việc vận hành các máy điện phân quy mô lớn có thể làm tăng áp lực lên nguồn cung năng lượng tái tạo vốn đã hạn chế, từ đó gián tiếp làm tăng sản lượng điện từ nhiên liệu hóa thạch và lượng phát thải CO₂.
Mô hình năng lượng PyPSA-PL của Instrat chỉ ra rằng, tại Ba Lan, việc theo đuổi các mục tiêu tham vọng cho hydro xanh (RFNBO) có thể khiến phát thải toàn nền kinh tế tăng thêm khoảng 3 triệu tấn CO₂ vào năm 2030. Nói cách khác, hydro xanh trong bối cảnh này có thể trở thành một "cái bẫy" phát thải.
Thực tế và mục tiêu: Khoảng cách khổng lồ
Instrat cũng chỉ ra sự tụt hậu nghiêm trọng của EU so với các mục tiêu đã đề ra. Cuối năm 2025, tổng công suất điện phân tại EU chỉ đạt 3,8 GW, trong khi cần khoảng 24 GW để đạt mục tiêu năm 2030. Điều này đòi hỏi mức đầu tư gấp gần 10 lần hiện tại.
Chi phí cao và lựa chọn thay thế rẻ hơn
Báo cáo nhấn mạnh hydro xanh (RFNBO) là lựa chọn đắt đỏ nhất, với chi phí dài hạn cao gấp 2-3 lần so với các giải pháp carbon thấp khác như biomethane hoặc hydro xanh dương (kết hợp thu giữ carbon).
Tác động lên giá phân bón và lương thực
Việc chuyển đổi nhanh sang phân bón từ hydro xanh có thể làm tăng chi phí sản xuất nông nghiệp lên tới 26,3%, trong khi sử dụng hydro xanh dương chỉ làm tăng khoảng 4,2%. Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá lương thực.
Kiến nghị của Instrat
Instrat đề xuất một số điều chỉnh chiến lược:
-
Gắn phân bổ miễn phí EU ETS với các cam kết khử carbon
-
Ưu tiên trung lập công nghệ, không chỉ tập trung vào hydro xanh
-
Duy trì cơ chế CBAM nhưng có hỗ trợ cho nông dân
-
Làm rõ các quy tắc của RED III, đặc biệt cho ngành amoniac
Báo cáo kết luận rằng EU cần chuyển từ "cap-and-trade" sang "cap-and-invest", sử dụng nguồn thu từ EU ETS để hỗ trợ các khoản đầu tư khử carbon trên tất cả các lộ trình công nghệ carbon thấp.
