Nhiên liệu sinh học bền vững từ nguồn nguyên liệu mới: Hướng đi mở rộng cho chuyển dịch năng lượng
Ngày 7 tháng 2 năm 2026
Việc tìm kiếm các nguồn nguyên liệu bền vững và có khả năng mở rộng quy mô cho sản xuất nhiên liệu sinh học đang trở thành ưu tiên toàn cầu, trong bối cảnh nhu cầu đối với nhiên liệu phát thải thấp ngày càng gia tăng. Bên cạnh các nguồn nguyên liệu truyền thống, nhiều loại cây trồng và vật liệu mới đang được nghiên cứu và thương mại hóa nhằm phục vụ sản xuất diesel tái tạo, biodiesel và nhiên liệu hàng không bền vững (SAF).
Vì sao cần nguồn nguyên liệu mới?
Các nguồn nguyên liệu phổ biến hiện nay như dầu ăn đã qua sử dụng, dầu cọ hoặc dầu thực vật đang đối mặt với những hạn chế về sản lượng và tính bền vững khi nhu cầu tăng nhanh, đặc biệt trong lĩnh vực hàng không và vận tải biển. Việc phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu có liên quan đến cây lương thực cũng làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh đất đai và an ninh lương thực.
Do đó, mở rộng danh mục nguyên liệu đầu vào là yếu tố then chốt để đảm bảo nguồn cung ổn định, giảm áp lực lên cây trồng thực phẩm và cải thiện hiệu quả giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời sản phẩm.
Pongamia – nguồn nguyên liệu tiềm năng
Một trong những nguồn nguyên liệu mới được quan tâm là cây Pongamia, loài cây cận nhiệt đới có nguồn gốc từ Ấn Độ và Australia. Pongamia được đánh giá cao nhờ các đặc điểm:
-
Khả năng thích nghi tốt: Có thể sinh trưởng trên đất cằn cỗi hoặc đất thoái hóa, không cạnh tranh trực tiếp với đất trồng lương thực.
-
Tính bền vững cao: Là cây lâu năm, có khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon trong sinh khối và đất.
-
Hàm lượng dầu cao: Hạt Pongamia chứa lượng dầu đáng kể, phù hợp để chế biến thành nhiên liệu sinh học tiên tiến với tiềm năng giảm phát thải khí nhà kính so với nhiên liệu hóa thạch.
Các doanh nghiệp công nghệ nông nghiệp đang thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng Pongamia quy mô thương mại, hướng tới cung cấp nguyên liệu ổn định cho các nhà máy sản xuất nhiên liệu tái tạo.
Các hướng nguyên liệu khác đang được phát triển
Bên cạnh Pongamia, nhiều giải pháp nguyên liệu mới cũng đang được triển khai:
-
Cây trồng lấy dầu trên đất nông nghiệp hiện hữu: Một số liên doanh giữa doanh nghiệp năng lượng và nông nghiệp đang phát triển các giống cải dầu, hướng dương hoặc mù tạt chuyên dụng cho sản xuất diesel tái tạo và SAF.
-
Cây trồng xen canh như Carinata: Đây là cây lấy dầu không dùng làm thực phẩm, có thể trồng giữa các vụ mùa chính, giúp tăng hiệu quả sử dụng đất và cải thiện sức khỏe đất.
-
Mở rộng danh mục nguyên liệu theo chính sách: Liên minh châu Âu và nhiều khu vực khác đang điều chỉnh quy định để cho phép sử dụng thêm các nguồn nguyên liệu từ đất thoái hóa hoặc nguyên liệu trung gian, nhằm đa dạng hóa nguồn cung.
Triển vọng
Trong bối cảnh các quốc gia đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon, việc phát triển và thương mại hóa các nguồn nguyên liệu mới cho nhiên liệu sinh học sẽ đóng vai trò quyết định trong việc mở rộng quy mô sản xuất. Đặc biệt, với nhu cầu ngày càng lớn từ ngành hàng không và vận tải hạng nặng, các giải pháp nguyên liệu bền vững như Pongamia và các cây trồng không cạnh tranh lương thực được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng vào hệ sinh thái năng lượng tái tạo toàn cầu.
Nếu anh Minh muốn, tôi có thể viết thêm một bản phân tích chuyên sâu hơn về khả năng áp dụng các mô hình nguyên liệu này tại Việt Nam và ASEAN, gắn với chiến lược SAF và hydrogen trong khu vực.
