Nhật Bản phát triển song song xe điện pin và xe hydrogen: Chiến lược “không đặt cược vào một công nghệ duy nhất”
02/05/2026
Annie Nguyễn
Một bài bình luận từ ông Winai Porntipworawech nhận định Nhật Bản đang xây dựng hệ sinh thái giao thông sạch theo hướng đa công nghệ, phát triển xe điện pin (BEV) song song với xe pin nhiên liệu hydrogen (FCEV) thay vì chỉ tập trung vào một giải pháp duy nhất.
Theo cách tiếp cận của Tokyo, quá trình khử carbon giao thông sẽ không có “một công nghệ thắng tuyệt đối”, mà mỗi công nghệ sẽ phù hợp với từng phân khúc vận tải khác nhau.
Nhật Bản chọn chiến lược đa đường hướng
Trong khi nhiều quốc gia tập trung mạnh vào xe điện pin, Nhật Bản vẫn duy trì đầu tư dài hạn vào hydrogen. Lập luận chính là:
- Xe điện phù hợp đô thị và quãng đường ngắn
- Hydrogen phù hợp tải nặng, đường dài và vận hành liên tục
- Đa công nghệ giúp giảm rủi ro chuỗi cung ứng pin
- Tăng khả năng tự chủ năng lượng quốc gia
Nhiều chuyên gia gọi đây là chiến lược “hedging” – không phụ thuộc hoàn toàn vào một lựa chọn công nghệ.
Toyota dẫn đầu mảng hydrogen mobility
Nhân tố trung tâm trong chiến lược này là Toyota Motor Corporation với dòng sedan pin nhiên liệu Mirai, sản xuất từ năm 2014 và đã qua hai thế hệ.
Ngoài xe con, Toyota còn triển khai:
- xe tải pin nhiên liệu
- xe buýt hydrogen
- thiết bị xây dựng dùng fuel cell
- ứng dụng hàng hải và phát điện di động
Nhờ đó, Toyota được xem là hãng có kinh nghiệm hydrogen mobility sâu rộng nhất thế giới hiện nay.
Hạ tầng nạp hydrogen tiếp tục mở rộng
Nhật Bản đã phát triển mạng lưới trạm tiếp nhiên liệu hydrogen tại:
- Tokyo
- Nagoya
- Osaka
- các hành lang cao tốc chính
Dù số lượng nhỏ hơn trạm sạc điện, chính phủ Nhật vẫn hỗ trợ:
- trợ giá mua xe FCEV
- hỗ trợ xây trạm nạp hydrogen
- nghiên cứu giảm giá nhiên liệu hydrogen
- tiêu chuẩn an toàn và logistics
Olympic Tokyo là màn trình diễn toàn cầu
Thế vận hội Tokyo 2021 từng được Nhật sử dụng như sân khấu giới thiệu hydrogen quy mô lớn với:
- xe buýt fuel cell chở khách
- đội xe hydrogen phục vụ sự kiện
- đuốc Olympic liên quan hydrogen
- làng vận động viên dùng công nghệ sạch
Điều này nhằm chứng minh hydrogen đã sẵn sàng thương mại hóa.
“Pin cho thành phố, hydrogen cho phần khó hơn”
Thông điệp được nhiều nhà quan sát tóm gọn là:
Pin cho đô thị. Hydrogen cho những phần khó hơn.
Điều này bao gồm:
- xe tải đường dài
- xe buýt liên tỉnh
- máy móc công trường
- cảng biển và logistics
- phương tiện cần nạp nhanh, chạy liên tục
Ý nghĩa với Việt Nam
Bài học từ Nhật Bản cho thấy Việt Nam không nhất thiết phải chọn duy nhất BEV hay hydrogen. Có thể phân tầng:
- xe máy / ô tô đô thị: pin điện
- xe tải nặng / cảng / bus đường dài: hydrogen
- công nghiệp và máy móc đặc chủng: fuel cell hoặc H2 ICE
Kết luận
Nhật Bản đang chứng minh chiến lược giao thông sạch không nhất thiết là cuộc chơi một chiều. Bằng việc đầu tư đồng thời vào pin và hydrogen, nước này muốn giữ vị thế dẫn đầu ở mọi kịch bản chuyển dịch năng lượng.
