Nhật Bản đẩy mạnh điện mặt trời trong nông nghiệp: chính quyền địa phương được trao quyền quyết định, linh hoạt cây trồng tăng lên

Ngày 5/5/2026
Annie Nguyễn

Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật (MAFF)  đang thúc đẩy một hướng đi mới cho mô hình “điện mặt trời kết hợp nông nghiệp”, trong đó chính quyền địa phương sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc đánh giá và phê duyệt dự án.

Mô hình này nằm trong khuôn khổ Renewable Energy Law for Rural Mountain and Fishing Villages, hướng tới phát triển năng lượng tái tạo gắn với nông nghiệp, nông thôn và vùng ven biển.

Chính quyền địa phương giữ vai trò quyết định

Theo định hướng mới, chính quyền địa phương sẽ:

• Đánh giá mức độ phù hợp của dự án điện mặt trời nông nghiệp
• Quyết định loại cây trồng được phép canh tác
• Kiểm soát quy hoạch đất nông nghiệp tích hợp năng lượng

Điều này giúp mô hình linh hoạt hơn so với trước đây, thay vì áp dụng cứng một danh mục cây trồng cố định.

Linh hoạt hơn trong lựa chọn cây trồng

So với phiên bản trước, quy định mới đã:

• Bỏ khuyến nghị cố định như lúa, lúa mì, đậu nành
• Mở rộng quyền lựa chọn cây trồng phù hợp địa phương
• Tập trung vào hiệu quả sản xuất và tiêu thụ thực tế

Tuy nhiên, yêu cầu cơ bản vẫn giữ:

• Cây trồng phải có chuỗi tiêu thụ ổn định
• Có khả năng thu hoạch hàng năm
• Phù hợp điều kiện canh tác dưới hệ thống che bóng

Tiêu chuẩn kỹ thuật của hệ thống điện mặt trời

Các dự án phải đáp ứng:

• Tỷ lệ che bóng dưới 30%
• Không cản trở máy móc nông nghiệp
• Chiều cao và khoảng cách trụ đỡ tối thiểu 3–4m

Một số tiêu chuẩn được xem là “khuyến nghị”, không còn bắt buộc tuyệt đối.

Vấn đề gây tranh luận: cây sakaki và shikimi

Một điểm đáng chú ý là các cây trồng như sakaki và shikimi (thường dùng trong nghi lễ truyền thống) có thể gặp rủi ro trong việc gia hạn sử dụng đất vì:

• Không phải cây thu hoạch hàng năm
• Khó đáp ứng tiêu chí “sản xuất nông nghiệp thực chất”

Điều này có thể ảnh hưởng đến một số mô hình nông nghiệp truyền thống.

Ý nghĩa chiến lược

Chính sách mới cho thấy Nhật Bản đang:

• Tăng tốc tích hợp năng lượng tái tạo vào nông nghiệp
• Trao quyền nhiều hơn cho địa phương
• Tối ưu hóa sử dụng đất nông nghiệp
• Tìm kiếm cân bằng giữa năng lượng và an ninh lương thực

Kết luận

Mô hình điện mặt trời nông nghiệp tại Nhật đang chuyển từ “quy định cứng” sang “quản trị linh hoạt theo địa phương”. Đây có thể là một hướng tham khảo quan trọng cho các quốc gia đang phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp năng lượng như Việt Nam.