Nhật Bản bắt đầu rà soát ngưỡng đánh giá tác động môi trường đối với điện mặt trời, triển khai gói đối sách mới
Ngày 5/2/2026
Bộ Môi trường và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) ngày 26/1 đã tổ chức cuộc họp đầu tiên của “Nhóm nghiên cứu về đánh giá tác động môi trường đối với các dự án phát điện mặt trời”, với sự tham gia của các chuyên gia. Cuộc họp đánh dấu việc chính thức khởi động quá trình xem xét lại quy mô các dự án điện mặt trời quy mô lớn (mega solar) thuộc diện phải thực hiện đánh giá tác động môi trường (ĐTM) theo luật quốc gia.
Động thái này được thực hiện trên cơ sở “Gói đối sách mega solar” được thông qua tại cuộc họp nội các liên quan vào tháng 12/2025. Gói chính sách nêu rõ cần “rà soát quy mô các dự án điện mặt trời thuộc diện đánh giá tác động môi trường và thúc đẩy các chủ đầu tư tăng cường cân nhắc yếu tố môi trường”.
Khung pháp lý hiện hành
Theo Luật Đánh giá tác động môi trường của Nhật Bản:
-
Dự án loại 1: Bắt buộc thực hiện ĐTM
-
Dự án loại 2: Xem xét từng trường hợp để quyết định có cần ĐTM hay không
Sau sửa đổi luật vào tháng 4/2020:
-
Điện mặt trời công suất từ 40 MW trở lên thuộc loại 1
-
Dự án từ 30 MW đến dưới 40 MW thuộc loại 2
Nhóm nghiên cứu hiện đang thảo luận về việc có nên điều chỉnh lại các ngưỡng công suất này hay không.
Những vấn đề trọng tâm được thảo luận
Tại cuộc họp đầu tiên, các chuyên gia tập trung vào một số câu hỏi then chốt:
-
Điện mặt trời có những đặc thù gì khác biệt so với các dự án phát triển diện rộng khác khi xem xét ngưỡng loại 1?
-
Tác động môi trường có phụ thuộc lớn vào vị trí địa lý hay không?
-
Cần xây dựng tiêu chí sàng lọc như thế nào để hạn chế các dự án tái tạo không thể chung sống với cộng đồng địa phương, đồng thời thúc đẩy các dự án phù hợp?
Thực tế phát sinh tranh chấp môi trường
Từ ngày 1/4/2020 đến 27/11/2025, cơ quan chức năng xác định 40 dự án điện mặt trời từng gây tranh chấp môi trường theo ghi nhận báo chí. Trong đó, 36 dự án có đủ dữ liệu công khai về công suất và diện tích được đưa vào phân tích.
Kết quả cho thấy vấn đề môi trường không chỉ xuất hiện ở các dự án trên ngưỡng 40 MW hoặc 30 MW, mà còn tồn tại ở các dự án có quy mô nhỏ hơn. Xét theo diện tích khu đất, rủi ro cũng không phụ thuộc hoàn toàn vào quy mô mặt bằng.
Các vấn đề nổi bật bao gồm:
-
Sạt lở đất và các thiên tai liên quan
-
Tác động đến hệ sinh thái tự nhiên
-
Ảnh hưởng tiêu cực đến cảnh quan
So sánh với điện gió
Đối với điện gió, hiện nay:
-
Dự án từ 50 MW trở lên thuộc loại 1
-
Dự án từ 37,5 MW đến dưới 50 MW thuộc loại 2
Trong bối cảnh xu hướng hạ thấp ngưỡng áp dụng đối với loại 2, nhóm nghiên cứu cũng đang thảo luận cách xây dựng tiêu chí sàng lọc phù hợp, cân bằng giữa thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo và bảo đảm sự đồng thuận của cộng đồng.
Bài học từ các đánh giá trước đây
Kết quả ĐTM trong quá khứ cho thấy ngay cả các dự án điện gió quy mô nhỏ từ 10–37,5 MW, tức dưới ngưỡng loại 2 hiện hành, vẫn nhận được ý kiến nghiêm khắc từ Bộ trưởng Môi trường do nguy cơ tác động môi trường đáng kể.
Những vấn đề thường được nêu bao gồm ảnh hưởng đến chim, tiếng ồn và cảnh quan.
Việc rà soát lần này được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm thiết lập một khung pháp lý chặt chẽ hơn, bảo đảm phát triển điện mặt trời đi đôi với bảo vệ môi trường và hài hòa lợi ích địa phương.
