Nhật Bản tăng cường đầu tư cho hydrogen trong kế hoạch năng lượng 2026: Ngân sách kỷ lục cho chuyển đổi xanh
Annie Nguyễn *(23/5/2026)*
Nhật Bản đã phê duyệt ngân sách kỷ lục 122,31 nghìn tỷ yên (780 tỷ USD) cho năm tài khóa bắt đầu từ tháng 4/2026, với các khoản phân bổ lớn cho chuyển đổi xanh và năng lượng hydrogen. Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI) dành 605 tỷ yên (3,8 tỷ USD) cho các sáng kiến chuyển đổi xanh và năng lượng tái tạo.
Một điểm nổi bật là cơ chế hỗ trợ giá: 36,3 tỷ yên (231 triệu USD) sẽ được sử dụng để bù đắp chênh lệch giá cho hydrogen và các nhiên liệu sạch chi phí cao nhằm khuyến khích sử dụng rộng rãi hơn. Theo chương trình "Khu vực chiến lược GX", chính phủ phân bổ 2,1 nghìn tỷ yên (13,4 tỷ USD) trong 5 năm để trợ cấp đầu tư của doanh nghiệp vào các nhà máy và trung tâm dữ liệu hoạt động hoàn toàn bằng năng lượng hạt nhân hoặc tái tạo, trong đó riêng năm 2026 dành 40 tỷ yên (255 triệu USD).
Chiến lược Hydrogen cơ bản của Nhật Bản, được sửa đổi vào năm 2023, định vị hydrogen là trụ cột trung tâm trong chính sách Chuyển đổi xanh (GX) của đất nước, nhằm huy động hơn 15 nghìn tỷ yên đầu tư kết hợp công - tư trong 15 năm tới. Chiến lược đặt mục tiêu cung cấp 12 triệu tấn (bao gồm amoniac) vào năm 2040 và 20 triệu tấn vào năm 2050, đồng thời hướng tới công suất máy điện phân nước khoảng 15 GW do các công ty liên kết với Nhật Bản triển khai vào năm 2030.
Ngưỡng cường độ carbon
Chiến lược đặt ngưỡng cường độ carbon là 3,4 kg CO₂ trên mỗi kg H₂ đối với hydrogen carbon thấp – mức cao hơn so với các tiêu chuẩn tương ứng tại Liên minh châu Âu. Về phát triển cơ sở hạ tầng, chiến lược bao gồm kế hoạch thiết lập khoảng ba trung tâm hydrogen quy mô lớn và năm trung tâm quy mô vừa trong mười năm tới.
Chuyển dịch sang thương mại hóa
Nhật Bản từ lâu đã coi hydrogen là trụ cột quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng, với hơn một thập kỷ hoạch định chính sách và đầu tư doanh nghiệp. Ngày nay, khi bối cảnh năng lượng toàn cầu thay đổi nhanh chóng, hydrogen đang chuyển từ các dự án trình diễn sang ứng dụng thương mại thực tế, đưa các cam kết chiến lược của Nhật Bản vào thử nghiệm dưới áp lực thị trường và chi phí.
Những thách thức chính vẫn còn đó. Một trong những rào cản lớn nhất là chi phí sản xuất và vận chuyển cao. Hydrogen xanh đòi hỏi một lượng lớn năng lượng tái tạo, trong khi quá trình hóa lỏng và vận chuyển cũng tiêu tốn năng lượng và vốn. Nếu Nhật Bản muốn giành vị trí dẫn đầu tại thị trường châu Á, nước này phải thiết lập quan hệ đối tác cung ứng dài hạn với các khu vực giàu tài nguyên như Trung Đông hoặc Australia và giảm chi phí đơn vị nhờ quy mô.
Giá trị thực sự của hydrogen nằm ở ứng dụng của nó trong phát điện, giao thông vận tải và quy trình công nghiệp. Nhật Bản đã có các trường hợp thực tế trong xe pin nhiên liệu, đồng phát điện đốt hydrogen và giảm phát thải trong sản xuất thép. Tuy nhiên, ngành công nghiệp phải cân bằng giữa các dự án trình diễn và sản xuất hàng loạt để đảm bảo tính ổn định kỹ thuật và khả thi về mặt thương mại.
Hợp tác quốc tế
Các công ty Nhật Bản đang tích cực xây dựng mạng lưới hợp tác quốc tế. Kawasaki Heavy Industries đang đẩy mạnh các dự án tàu vận chuyển hydrogen hóa lỏng, trong khi Mitsubishi Heavy Industries mở rộng thương mại hóa thiết bị phát điện tua bin khí hydrogen. Vào tháng 3/2026, các công ty vận tải biển và kỹ thuật lớn đã thiết lập hành lang hydrogen Nhật Bản – New Zealand – được xem như một biện pháp phòng ngừa chiến lược hơn là một cơ hội thương mại, nhằm đối phó với kịch bản nhu cầu hydrogen xanh trong tương lai vượt xa bất kỳ kịch bản cung ứng nội địa thực tế nào.
Triển vọng tương lai
Các dự án hydrogen thường đòi hỏi khoản đầu tư khổng lồ và có thời gian hoàn vốn dài, thử thách cấu trúc tài chính doanh nghiệp và sự kiên nhẫn của cổ đông. Lợi thế của Nhật Bản nằm ở chuỗi cung ứng công nghiệp nặng và vật liệu hoàn chỉnh, từ thiết bị hóa lỏng, công nghệ bồn chứa đến hệ thống phát điện. Tuy nhiên, hỗ trợ chính sách không thể thay thế vĩnh viễn cơ chế thị trường – ngành công nghiệp cuối cùng phải chứng minh tính khả thi thông qua hoạt động thương mại. Khi cơ sở hạ tầng được xây dựng dần dần, hydrogen có cơ hội trở thành một thành phần quan trọng trong cơ cấu năng lượng.
