Ngày thứ 7 của chuỗi bài "Giải mã giảm phát thải": Công nghệ thu giữ carbon (CCUS) – Giải pháp thiết yếu hay chỉ là băng keo tạm thời?

Ngày thứ 7 của chuỗi bài "Giải mã giảm phát thải": Công nghệ thu giữ carbon (CCUS) – Giải pháp thiết yếu hay chỉ là băng keo tạm thời?

*Annie Nguyễn – Ngày 02/06/2026*

Trong ngày thứ 7 của chuỗi bài "Decoding Decarbonization" (Giải mã giảm phát thải), ông Harneet Singh – chuyên gia chiến lược về hydro xanh và các sản phẩm phái sinh – đã đặt ra một câu hỏi thú vị: "Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta có thể hút ô nhiễm ngay từ không khí hoặc bẫy nó bên trong ống khói nhà máy trước khi nó kịp thoát ra ngoài khí quyển?"

Câu trả lời nằm ở công nghệ Thu giữ, Sử dụng và Lưu trữ Carbon (CCUS) – một công nghệ từng giống như khoa học viễn tưởng nhưng nay đang nhanh chóng trở thành hiện thực thương mại.

CCUS hoạt động như thế nào?

• Thu giữ (Capture): Sử dụng dung môi hóa học tiên tiến hoặc bộ lọc vật lý để tách CO₂ khỏi các khí thải khác từ nhà máy điện hoặc cơ sở công nghiệp. Ngoài ra còn có công nghệ Thu giữ trực tiếp từ không khí (DAC), nhưng hiện có chi phí cao hơn nhiều.

• Sử dụng (Utilization): CO₂ thu giữ được có thể tái chế thành các sản phẩm có giá trị như nhiên liệu hàng không tổng hợp, hóa chất đặc dụng, hoặc bơm vào bê tông để tạo vật liệu xây dựng xanh hơn.

• Lưu trữ (Storage): CO₂ không được sử dụng sẽ được nén thành dạng lỏng và bơm sâu hàng nghìn feet dưới lòng đất vào các thành tạo địa chất (như các bể chứa dầu khí đã cạn hoặc tầng chứa nước mặn) để lưu trữ vĩnh viễn.

Tại sao CCUS đang ngày càng được quan tâm?
Ngành công nghiệp CCUS đang chuyển từ các dự án thí điểm riêng lẻ sang các hệ sinh thái quản lý carbon tích hợp, quy mô lớn. Các chính phủ trên toàn thế giới nhận ra rằng các mục tiêu trung hòa carbon toàn cầu khó có thể đạt được nếu không triển khai CCUS quy mô lớn để làm sạch ngành công nghiệp nặng. Điển hình, Ấn Độ vừa phân bổ ngân sách 20.000 crore rupee (khoảng 2,4 tỷ USD) để thúc đẩy triển khai thương mại các công nghệ này, nhằm thu hẹp khoảng cách tài chính cho các thử nghiệm quy mô thực địa.

Cuộc tranh luận:

• Người chỉ trích cho rằng CCUS có thể kéo dài việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng cách đóng vai trò như một "miếng băng keo" cho các nguồn phát thải lớn.

• Người ủng hộ khẳng định CCUS là điều tuyệt đối cần thiết để đạt được các mục tiêu khí hậu, đồng thời vẫn duy trì năng suất và ổn định công nghiệp.

Theo ông Singh, câu hỏi mở dành cho tất cả chúng ta: "Bạn đứng ở đâu? Bạn coi thu giữ carbon là một giải pháp khí hậu quan trọng, hay chỉ là một sự xao nhãng tạm thời?"