Khử carbon hàng không không bắt đầu trên không – mà bắt đầu ngay trên mặt đất
Ngày 22 tháng 1 năm 2026
Khi thảo luận về “máy bay xanh”, phần lớn sự chú ý thường tập trung vào động cơ mới, nhiên liệu bền vững hay thậm chí là máy bay chạy bằng hydro trong tương lai. Tuy nhiên, một thực tế ít được nhắc đến là: lượng nhiên liệu hóa thạch bị đốt cháy khi máy bay còn đứng trên mặt đất mỗi ngày là rất lớn.
Trong thời gian hành khách lên máy bay, hệ thống cabin hoạt động, thiết bị điện tử hàng không được làm mát, hoặc trong các chuyến bay cấp cứu y tế khi các thiết bị hỗ trợ sự sống phải vận hành liên tục, máy bay thường được cấp điện theo một trong hai cách: sử dụng máy phát điện mặt đất chạy dầu diesel (GPU) hoặc vận hành động cơ phụ trợ APU trên máy bay. Cả hai phương án đều phát sinh phát thải CO₂, NOx, tiếng ồn, mùi khí thải và tiêu tốn nhiên liệu – ngay cả khi máy bay chưa cất cánh.
Thực trạng này diễn ra hàng ngày, tại mọi sân bay, trên mọi đường băng và sân đỗ.
Trong bối cảnh đó, các tổ máy phát điện mặt đất sử dụng hydro không phải là công nghệ của tương lai xa, mà là một giải pháp có thể triển khai ngay. Các hệ thống này cho phép cung cấp điện sạch cho máy bay khi đỗ, thay thế hoàn toàn diesel và giảm đáng kể việc phải vận hành APU.
Về mặt kỹ thuật và vận hành, tổ máy phát điện hydro mang lại nhiều lợi ích rõ rệt: cung cấp điện ổn định cho điều hòa không khí, hệ thống làm mát, thiết bị y tế và điện tử mà không tạo ra phát thải tại chỗ; giảm mạnh tiếng ồn trên sân đỗ; hạn chế hao mòn các hệ thống trên máy bay; đồng thời cải thiện điều kiện làm việc cho phi hành đoàn và môi trường xung quanh.
Đối với các chuyến bay cấp cứu y tế, ý nghĩa của giải pháp này càng trở nên đặc biệt quan trọng. Các thiết bị như máy thở, hệ thống theo dõi bệnh nhân hay thuốc nhạy cảm với nhiệt độ không thể phụ thuộc vào một máy phát diesel hoạt động chỉ cách máy bay vài mét, với rủi ro về khí thải, rung động và độ tin cậy.
Thực tế cho thấy ngành hàng không đã bắt đầu dịch chuyển theo hướng này. Một số doanh nghiệp công nghệ đã chứng minh rằng pin nhiên liệu hydro và các hệ thống cấp điện di động có thể hoạt động trong môi trường hàng không thực tế, hỗ trợ máy bay không người lái, hạ tầng mặt đất và các nền tảng tự động. Điều này cho thấy hydro trong các ứng dụng hàng không mặt đất không còn ở giai đoạn thử nghiệm, mà đã sẵn sàng cho triển khai thương mại.
Quan trọng hơn, khử carbon hàng không khó có thể bắt đầu bằng các động cơ hydro trên không trung, nơi rào cản chứng nhận và rủi ro an toàn rất cao. Ngược lại, khu vực sân đỗ là nơi các rào cản thấp hơn nhiều, không ảnh hưởng đến an toàn bay, và mang lại tác động môi trường tức thì.
Nếu nhìn nhận theo cách tiếp cận hệ thống, ngay cả những máy bay hiệu quả nhất cũng khó đạt được mục tiêu phát thải thấp nếu vẫn được bao quanh bởi hạ tầng mặt đất chạy diesel. Tương lai của hàng không không chỉ nằm ở thiết kế máy bay hay động cơ, mà còn ở toàn bộ hệ sinh thái năng lượng, hạ tầng và quy trình vận hành.
Vì vậy, việc tích hợp các tổ máy phát điện mặt đất sử dụng hydro cho hỗ trợ máy bay là một bước đi đầu tiên mang tính thực tế, khả thi và có thể mở rộng, hướng tới một ngành hàng không thực sự sạch. Nếu không thể làm sạch những gì đang đứng yên trên mặt đất, kỳ vọng khử carbon cho những gì bay ở độ cao 12 km sẽ rất khó trở thành hiện thực.
