Khả năng Huy động Vốn cho Dự án Hydrogen

Ngày 1 tháng 2 năm 2026

Đây là báo cáo nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford (OIES) phân tích các thách thức tài chính và chiến lược để nâng cao khả năng huy động vốn (bankability) cho các dự án hydro, đặc biệt là hydro sạch.

1. Tổng quan

• Vấn đề trung tâm: Mặc dù hydro được kỳ vọng cao trong quá trình chuyển đổi năng lượng, việc thu hút tài chính thương mại quy mô lớn vẫn rất khó khăn. Khả năng huy động vốn phụ thuộc nhiều vào cấu trúc tài chính, chính sách rõ ràng và sự hình thành thị trường hơn là vào tính khả thi về mặt công nghệ.

• Yếu tố then chốt: Việc thiết lập các hợp đồng mua-bán (off-take) dài hạn, vững chắc để đảm bảo dòng doanh thu ổn định là yếu tố không thể thương lượng để thu hút vốn vay dự án.

2. Các Rủi ro Chính Đối với Khả năng Huy động Vốn

Báo cáo phân tích 4 nhóm rủi ro chính, trong đó rủi ro thị trường và chính sách thường là rào cản lớn nhất.

• Công nghệ & Kỹ thuật: Công nghệ hydro (như điện phân quy mô lớn) còn non trẻ, thiếu lịch sử vận hành, gây ra rủi ro về hiệu suất, độ bền và an toàn.

• Triển khai & Phát triển: Rủi ro vượt chi phí, chậm tiến độ thi công và đặc biệt là rủi ro "dự án-chồng-dự án", khi một dự án hydro phụ thuộc vào việc hoàn thành đồng bộ cơ sở hạ tầng liên quan (như đường ống, kho chứa).

• Tài chính & Thị trường:

  • Cường độ vốn cao: Chi phí đầu tư ban đầu rất lớn cho toàn bộ chuỗi giá trị.

  • Rủi ro doanh thu: Thị trường hydro mới hình thành, thiếu dữ liệu giá và nhu cầu lịch sử, khiến việc dự báo doanh thu khó khăn.

  • Thiếu hợp đồng mua-bán: Các bên mua tiềm năng ngần ngại cam kết dài hạn do kỳ vọng giá giảm trong tương lai và quy định chưa rõ ràng. Đây là rủi ro quan trọng nhất theo quan điểm của các tổ chức cho vay.

• Chính sách & Quy định: Chính sách hỗ trợ (trợ cấp, định giá carbon) thiếu ổn định, các quy định và tiêu chuẩn "hydro sạch" phân mảnh giữa các khu vực, tạo ra sự không chắc chắn lớn cho các nhà đầu tư.

3. Các Chiến lược Giảm thiểu Rủi ro & Cơ cấu Tài chính

Để giải quyết các rủi ro trên, báo cáo đề xuất các cơ chế tài chính và mô hình hợp đồng sáng tạo.

• Cơ chế Tài chính Hỗn hợp (Blended Finance): Kết hợp vốn nhượng bộ/tài trợ từ khu vực công với vốn thương mại để hấp thụ rủi ro giai đoạn đầu, từ đó "dẫn dắt" đầu tư tư nhân tham gia. Ví dụ: Dự án HESC (Úc-Nhật Bản).

• Hợp tác Công-Tư (PPP): Chính phủ và khu vực tư nhân chia sẻ rủi ro, phần thưởng và trách nhiệm, thường thông qua các cơ chế hỗ trợ doanh thu như Hợp đồng Chênh lệch (CfD).

• Tài trợ Tín dụng Xuất khẩu (ECA): Các cơ quan tín dụng xuất khẩu cung cấp bảo lãnh và bảo hiểm rủi ro để hỗ trợ xuất khẩu công nghệ và thiết bị hydro.

• Mô hình Hợp đồng Mua-bán Sáng tạo:

  • Hợp đồng Mua-Bán (SPA) Dài hạn: Là nền tảng, thường kéo dài 10-20 năm, với các điều khoản "Mua-hoặc-Trả" (Take-or-Pay) đảm bảo doanh thu tối thiểu cho nhà sản xuất, bất kể bên mua có nhận hàng hay không. Ví dụ: Dự án NEOM (Ả Rập Xê-út).

  • Hợp đồng Chênh lệch (CfD): Công cụ chính sách hiệu quả để ổn định giá, bảo đảm cho nhà sản xuất một "mức giá đích" (strike price), giúp giảm rủi ro biến động giá thị trường.

  • Mô hình Thu phí Dịch vụ (Tolling): Tách biệt rủi ro về cơ sở hạ tầng (ví dụ: nhà máy điện phân) với rủi ro giá hàng hóa. Nhà điều hành hạ tầng thu phí dịch vụ cố định, còn rủi ro giá hydro thuộc về bên sử dụng dịch vụ.

4. Kết luận & Bài học Kinh nghiệm

• Thành công của các dự án tiên phong (như NEOM, H2 Green Steel) phụ thuộc vào sự kết hợp của: (1) chính sách ổn định và dài hạn, (2) hợp đồng mua-bán chắc chắn với đối tác có tín nhiệm, và (3) phát triển đồng bộ cơ sở hạ tầng chuỗi giá trị.

• Thất bại hoặc chậm trễ thường do sự mơ hồ về chính sách, thiếu cam kết mua dài hạn và thiếu phối hợp trong phát triển cơ sở hạ tầng.

• Con đường phía trước: Cần hài hòa hóa các tiêu chuẩn và chính sách quốc tế, tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ tài chính hỗn hợp và hỗ trợ công, và thiết kế hỗ trợ công có tính tạm thời, nhằm dẫn dắt vốn tư nhân chứ không thay thế vĩnh viễn. Khả năng huy động vốn của hydro không phải là trở ngại vĩnh viễn mà là một thách thức trong giai đoạn chuyển tiếp.