Kết nối châu Âu qua hydro: Phân bổ chi phí cho các liên minh đường ống xuyên biên giới

Annie Nguyễn
Ngày 13 tháng 7 năm 2026

Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Energy Policy đã phân tích tác động của các chính sách trợ cấp khác nhau đối với sự hình thành liên minh trong phát triển đường ống hydro xuyên biên giới tại châu Âu. Nghiên cứu, áp dụng cho hành lang HyCorridorE (Đông Nam Âu), sử dụng lý thuyết trò chơi hợp tác để đánh giá phân bổ chi phí, sự ổn định của liên minh và mức độ hài lòng của các quốc gia tham gia.

Bối cảnh và thách thức

Để đạt được mục tiêu trung hòa khí hậu vào năm 2050, hydro đóng vai trò trung tâm. Sáng kiến Đường xương sống Hydro Châu Âu (EHB) đề xuất phát triển mạng lưới đường ống hydro dài 53.000 km vào năm 2040, bao gồm các hành lang xuyên biên giới. Tuy nhiên, việc triển khai đối mặt với nhiều thách thức: chi phí vốn khổng lồ, sự khác biệt về ưu tiên kinh tế và chiến lược chuyển đổi năng lượng giữa các quốc gia, cùng với sự không chắc chắn về nhu cầu và lợi nhuận dài hạn. Các công cụ tài chính như trợ cấp là cần thiết để giảm rủi ro và thúc đẩy hợp tác.

Phương pháp luận: Lý thuyết trò chơi hợp tác

Nghiên cứu phát triển một mô hình trò chơi chi phí hợp tác cho sáu quốc gia trong hành lang HyCorridorE (Hy Lạp, Bulgaria, Romania, Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc). Cấu trúc được mô hình hóa như một đồ thị đường, trong đó các quốc gia láng giềng được kết nối với nhau và chi phí được gắn với cả các quốc gia (chi phí nội bộ) và các kết nối (chi phí xuyên biên giới). Ba quy tắc phân bổ đơn giản (chia đều chi phí, chia đều tiết kiệm, và phân bổ theo chi phí nội bộ) và hai chế độ trợ cấp (tối đa 30% và 50%, với các kịch bản cố định và lũy tiến) đã được thử nghiệm.

Phát hiện chính

• Trợ cấp cố định đe dọa sự ổn định: Dưới cả hai mức trợ cấp cố định (30% và 50%), lõi của trò chơi trống, nghĩa là không có cách phân bổ chi phí nào có thể ngăn các nhóm quốc gia nhỏ hơn rời khỏi liên minh. Điều này xảy ra vì khi các quốc gia nhận được trợ cấp tối đa trong các nhóm nhỏ, họ không có động lực tài chính để hợp nhất và chịu thêm chi phí kết nối mới. Trợ cấp cố định thúc đẩy hợp tác quy mô nhỏ hơn là hợp tác toàn diện.

• Trợ cấp lũy tiến thúc đẩy hợp tác toàn diện: Các thiết kế trợ cấp lũy tiến (tỷ lệ trợ cấp tăng dần theo số lượng quốc gia tham gia) đã đạt được kết quả mong muốn: lõi của trò chơi không trống, nghĩa là có tồn tại cách phân bổ chi phí ổn định cho liên minh sáu quốc gia. Các kịch bản lũy tiến làm giảm sức đề kháng chính trị từ các quốc gia nhỏ hơn hoặc ít trung tâm hơn, tạo điều kiện cho đàm phán đa phương và hỗ trợ quy hoạch hạ tầng ổn định.

• Vai trò của Hy Lạp: Trong tất cả các chế độ trợ cấp lũy tiến, sự tham gia của Hy Lạp là cần thiết để hợp tác có hiệu quả. Điều này phản ánh cấu trúc chi phí của Hy Lạp: chi phí nội bộ cao nhưng chi phí kết nối thấp, nằm ở cuối hành lang.

• Các quy tắc phân bổ đơn giản không tối ưu: Cả ba quy tắc phân bổ đơn giản đều không đảm bảo ổn định trong mọi trường hợp. Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng hạt nhân (nucleolus) như một giải pháp phân bổ ổn định và công bằng hơn.

Hàm ý chính sách

Nghiên cứu cung cấp các hàm ý quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý năng lượng. Thiết kế trợ cấp lũy tiến, nhạy cảm với số lượng quốc gia hợp tác, có thể là công cụ hiệu quả để thúc đẩy hợp tác xuyên biên giới quy mô lớn, thay vì các thỏa thuận song phương hoặc nhóm nhỏ. Các nhà lập kế hoạch hạ tầng và các nhà mô hình hóa tìm kiếm cơ chế chia sẻ chi phí để giảm rủi ro đầu tư xuyên biên giới và thúc đẩy hợp tác dài hạn cần được tích hợp các phương pháp tiếp cận dựa trên lý thuyết trò chơi để tối ưu hóa phân bổ.

Xem chi tiết: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S030142152600426X