Ngày 24/04/2026 — Annie Nguyễn biên tập
Ngành hydrogen tự nhiên đang bước vào giai đoạn tăng tốc trên phạm vi toàn cầu, khi các sáng kiến cấp chính phủ, đặc biệt từ Mỹ, cùng với hoạt động thăm dò và đầu tư gia tăng tại Bắc Mỹ, Đông Nam Á và Australia, cho thấy tiềm năng ngày càng rõ nét của một nguồn năng lượng sơ cấp mới.
Một bước ngoặt đáng chú ý vừa được thiết lập khi Renaissance Philanthropy, thông qua Quỹ Chimaera, lựa chọn ba đối tác công nghiệp tham gia chương trình trình diễn hydrogen địa chất phục vụ Không quân Mỹ. Sáng kiến này, phối hợp với Văn phòng Đảm bảo Năng lượng của Bộ Không quân, nhằm đánh giá khả năng sử dụng hydrogen tự nhiên như một nguồn năng lượng tăng cường tính tự chủ cho các căn cứ quân sự, bao gồm Malmstrom (Montana) và McConnell (Kansas).
Ba doanh nghiệp được lựa chọn từ gần 30 hồ sơ gồm HyTerra Ltd, Helix Exploration PLC và Prometheus Hydrogen. Dự án dự kiến cung cấp dữ liệu thực địa về lưu lượng, áp suất và thành phần khí, đồng thời thử nghiệm các giải pháp lưu trữ và phân phối—những yếu tố then chốt để đánh giá tính khả thi kinh tế - kỹ thuật của hydrogen tự nhiên. Việc quân đội Mỹ trực tiếp tham gia được xem là tín hiệu mạnh về vai trò tiềm năng của nguồn năng lượng này trong đảm bảo an ninh năng lượng.
Song song, hoạt động thăm dò đang gia tăng tại nhiều khu vực. Tại Canada, MAX Power Mining Corp. công bố kết quả khảo sát địa chấn 3D tại dự án Lawson (Saskatchewan), xác định một cấu trúc khép kín có diện tích khoảng 14,2 km². Phát hiện này cho thấy giếng khoan trước đây chỉ chạm vào rìa của một hệ thống hydrogen lớn hơn nhiều, mở ra khả năng phát triển nhiều giếng khai thác trong tương lai gần.
Tại Mỹ, Québec Innovative Materials Corp. đang mở rộng hoạt động sau khi bang Minnesota phê duyệt chương trình thăm dò dưới bề mặt, đồng thời huy động khoảng 15 triệu CAD để thúc đẩy danh mục hydrogen và helium. Ở Đông Nam Á, Bộ Khoa học và Công nghệ Philippines đang đẩy mạnh nghiên cứu hydrogen tự nhiên nhằm đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, trong khi Matahio Energy đã được cấp hợp đồng thăm dò tại Leyte, tập trung vào các cấu trúc đá ophiolite—môi trường thuận lợi cho quá trình serpentin hóa tạo hydrogen.
Về công nghệ, Element One Hydrogen & Critical Minerals Corp. thông báo tiến triển trong việc phát triển một phương pháp đang chờ cấp bằng sáng chế nhằm tăng tốc quá trình sinh hydrogen từ đá tự nhiên. Công nghệ này tận dụng các khoáng chứa sắt và niken như olivine để hình thành chất xúc tác spinel ngay tại chỗ, giúp đẩy nhanh phản ứng giữa nước và đá trong điều kiện nhiệt độ và áp suất vừa phải. Đây được xem là một hướng tiếp cận có thể cải thiện đáng kể hiệu quả khai thác nếu được chứng minh ở quy mô thương mại.
Một yếu tố đang thu hút sự chú ý đặc biệt là helium. Khủng hoảng địa chính trị gần đây đã làm gián đoạn nguồn cung từ Ras Laffan (Qatar), trung tâm sản xuất hơn 30% helium toàn cầu, khiến thị trường đối mặt với rủi ro thiếu hụt. Trong bối cảnh đó, các dự án hydrogen tự nhiên có hàm lượng helium cao, như của Gold Hydrogen tại Australia, đang nổi lên như một giải pháp tiềm năng, khi cho phép đồng khai thác hai loại khí có giá trị cao.
Dòng vốn đầu tư cũng đang tăng tốc. HyTerra triển khai gói huy động khoảng 7 triệu USD để phục vụ khoan thăm dò; Prominence Energy nhận hỗ trợ từ chương trình CSIRO của Australia; 45-8 Energy thiết lập liên minh chiến lược để mở rộng nền tảng khai thác tài nguyên dưới bề mặt; Anteros Metals chuẩn bị giai đoạn khoan tiếp theo tại Canada. Đồng thời, sự hội tụ giữa năng lượng và hạ tầng số cũng bắt đầu hình thành, khi dự án AI trị giá 505 triệu USD tại Tasmania được đặt trong khu vực có tiềm năng tài nguyên dưới bề mặt, cho thấy xu hướng tích hợp giữa sản xuất năng lượng và tiêu thụ công suất lớn.
Dù vậy, hydrogen tự nhiên vẫn đang ở giai đoạn đầu, với nhiều ẩn số về quy mô trữ lượng, độ ổn định dòng chảy và khả năng khai thác thương mại. Tuy nhiên, với sự tham gia ngày càng sâu của các chính phủ, tổ chức quốc phòng và nhà đầu tư, ngành này đang chuyển từ giai đoạn thăm dò sang đánh giá có hệ thống.
Nếu được chứng minh thành công, hydrogen tự nhiên có thể trở thành một trụ cột năng lượng mới, bổ sung cho năng lượng tái tạo và thay đổi cấu trúc dài hạn của thị trường năng lượng toàn cầu.
