Hydrogen sạch bước vào giai đoạn thực dụng
Ngành công nghiệp non trẻ đang tái cấu trúc quanh các dự án có thể huy động vốn, thay vì dựa trên nhu cầu dự báo
Tác giả: Craig Bettenhausen
Ngày 6/1/2026
Một chồng các vòng kim loại xếp chặt, cao gần bằng chiều cao một người, được kẹp giữa các khối kim loại hình lục giác trong một phòng thiết bị gọn gàng, sạch sẽ. Đây là máy điện phân kiềm áp suất 3,2 MW của Sunfire, có khả năng sản xuất 1,4 tấn hydro mỗi ngày. Khi được lắp đặt tại một nhà máy bánh công nghiệp ở Áo vào năm 2022, đây là tổ hợp hydrogen xanh lớn nhất châu Âu thời điểm đó.
Nguồn ảnh: Sunfire
Những nhận định chính
-
Hydrogen sạch sẽ chuyển từ giai đoạn mở rộng mang tính suy đoán sang các bước tiến dựa trên những mô hình sử dụng cuối cụ thể và khả thi về kinh tế.
-
Các công nghệ sản xuất hydrogen mới nổi có thể giúp nhiều dự án đạt được tính khả thi tài chính.
-
Làn sóng hợp nhất cả về doanh nghiệp lẫn quyền sở hữu dự án đang đến gần.
Văn hóa của lĩnh vực hydrogen sạch trong năm 2026 sẽ ổn định hơn, mang nhịp điệu thực tế và tập trung vào tiến độ dự án. Đây sẽ là một năm tích cực đối với nhiều doanh nghiệp hoạt động ở giao điểm giữa hóa học và năng lượng – không bùng nổ như giai đoạn 2022–2024, nhưng cũng không ảm đạm như năm 2025, khi nhiều chính phủ cắt giảm nhanh các chương trình hỗ trợ cho ngành.
Trong vài năm “hoàng kim”, các công ty hydrogen đã mở rộng quy mô và gấp rút thương mại hóa công nghệ, với kỳ vọng rằng khách hàng sản xuất hóa chất và nhiên liệu bền vững sẽ bắt đầu mua khi hydrogen carbon thấp sẵn có. Hiện nay, động lực đã đảo chiều: hầu hết các doanh nghiệp sản xuất hydrogen sạch hoặc thiết bị liên quan đều cho biết họ sẵn sàng triển khai dự án – nhưng chỉ khi có khách hàng ký hợp đồng bao tiêu dài hạn.
Dù vậy, nhiều mắt xích trong chuỗi cung ứng vẫn hoàn thành các nhà máy mới. Trong mảng hydrogen xanh (sản xuất bằng cách điện phân nước với điện tái tạo), Topsoe đã khánh thành nhà máy pin điện phân oxit rắn tại Đan Mạch vào tháng 11, còn Sunfire đang sản xuất hàng loạt pin kiềm tại Đức. Với hydrogen xanh lam từ nhiên liệu hóa thạch, các giếng lưu trữ CO₂ đang dần đi vào vận hành tại châu Âu và Mỹ. Song song, các start-up như Etch Materials và các tập đoàn lớn như Huntsman đang thúc đẩy công nghệ hydrogen ngọc lam, chuyển hóa methane thành hydrogen và carbon rắn.
Những công nghệ mới giúp giảm chi phí tổng thể hoặc tạo thêm dòng doanh thu sẽ phù hợp với môi trường đầu tư năm 2026 – nơi chỉ các dự án có thể đứng vững mà không cần trợ cấp mới thu hút vốn.
“Ngành hydrogen sạch không sụp đổ, cũng chưa bùng nổ trong năm 2026,” ông François Le Scornet, chuyên gia phân tích tại Carbonexit Consulting, nhận định. “Chúng ta sẽ chứng kiến sự chuyển dịch sang nhóm dự án thực tế nhất, tập trung vào ammonia, thay thế hydrogen trong lọc dầu và một số dự án thép hoàn nguyên trực tiếp giai đoạn đầu. Những dự án tồn tại được thường là các dự án có cấu trúc tốt và có bao tiêu công nghiệp thực sự.”
Theo Diana Rasner, trưởng nhóm hóa chất và vật liệu tại Cleantech Group, Trung Quốc sẽ ngày càng đóng vai trò lớn hơn, củng cố thị phần cả về máy điện phân lẫn các sản phẩm dựa trên hydrogen carbon thấp. Dù thiết bị hydrogen của Trung Quốc thường bị đánh giá thấp hơn so với châu Âu hay Mỹ, bà cho rằng họ đang cải tiến vật liệu và hiệu suất với tốc độ đột phá.
Chính phủ Trung Quốc cũng công khai tham vọng dẫn đầu công nghệ sạch, bao gồm hydrogen xanh, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ gặp nhiều trắc trở. “Cam kết đưa các đột phá này lên quy mô thương mại đang giúp họ vượt lên phần còn lại của thế giới,” Rasner nói.
Tại châu Âu, theo Le Scornet, một bài toán chiến lược ngày càng rõ ràng: chấp nhận thiết bị Trung Quốc rẻ hơn để triển khai nhanh, hay bảo vệ ngành điện phân nội địa với chi phí cao hơn.
Châu Âu cũng đang nổi lên là thị trường trọng điểm cho hydrogen carbon thấp và các dẫn xuất. Phiên bản mới nhất của các quy định nhiên liệu bền vững của EU có hỗ trợ cụ thể cho “nhiên liệu tái tạo có nguồn gốc phi sinh học”, bao gồm hydrogen, ammonia và nhiên liệu tổng hợp từ hydrogen. Ngoài ra, các nhiên liệu sinh học mà EU đang thúc đẩy cũng cần lượng lớn hydrogen trong quá trình sản xuất.
Khi câu chuyện khử carbon trở nên trung tâm, các chuyên gia dự đoán sẽ ít nói hơn về “màu” của hydrogen, và tập trung nhiều hơn vào tác động khí nhà kính thực tế của từng nhà máy, theo Andrew Murphy, CEO của Oxford Hydrogen. “Người sử dụng cuối và các tổ chức tài chính sẽ quan tâm nhiều hơn đến việc kiểm soát methane thượng nguồn, tác động chất lượng không khí địa phương và cường độ carbon trong thực tế.”
Về yếu tố tạo nên một dự án có thể huy động vốn trong năm nay, Murphy kết luận: “Hóa chất và nhiên liệu sẽ là những trụ cột nhu cầu thực sự.”
