Hướng dẫn nhận diện dự án theo Nghị định 112/2026/NĐ-CP về chuyển giao quốc tế tín chỉ carbon
Ngày 5 tháng 4, 2026 – Biên tập: Annie Nguyễn
Việt Nam đã chính thức ban hành Nghị định 112/2026/NĐ-CP, tạo khung pháp lý quan trọng cho việc tham gia cơ chế Điều 6 Thỏa thuận Paris, đặc biệt là Điều 6.2 (ITMOs).
Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị định là Phụ lục I, quy định rõ các loại dự án được phép và khuyến khích chuyển giao quốc tế có điều chỉnh tương ứng (corresponding adjustment) – yếu tố bắt buộc để tránh “tính trùng” tín chỉ carbon.
Bài viết này cung cấp hướng dẫn nhận diện nhanh, giúp các bên liên quan xác định dự án của mình có thuộc diện đủ điều kiện hay không.
1. Hiểu đúng 2 nhóm dự án: “Ưu tiên” và “Khuyến khích”
Nhóm 1 – Danh mục số 01 (ƯU TIÊN)
- Có giá trị chiến lược cao
- Được ưu tiên trong phê duyệt và chuyển giao quốc tế
- Phù hợp với mục tiêu net-zero 2050 của Việt Nam
Nhóm 2 – Danh mục số 02 (KHUYẾN KHÍCH)
- Có tiềm năng giảm phát thải nhưng mức ưu tiên thấp hơn
- Thường là công nghệ chuyển tiếp hoặc cải tiến
2. Cách nhận diện dự án đủ điều kiện (Checklist nhanh)
Một dự án có thể tham gia cơ chế Điều 6.2 nếu:
- Thuộc một trong các lĩnh vực trong Phụ lục I
- Có khả năng đo lường – báo cáo – thẩm tra (MRV)
- Có phát sinh lượng giảm phát thải bổ sung (additionality)
- Sẵn sàng thực hiện điều chỉnh tương ứng (corresponding adjustment)
3. DANH MỤC CHI TIẾT – NHÓM ƯU TIÊN (Danh mục số 01)
I. Năng lượng
- Điện địa nhiệt
- Điện gió ngoài khơi
- Điện mặt trời không nối lưới (<15 MW) cho vùng khó khăn
- Năng lượng sóng, thủy triều
- Hydrogen xanh, amoniac xanh, khí sinh học (biogas methane)
- Hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) công nghệ tiên tiến
- Áp dụng BAT (Best Available Techniques) nâng cao hiệu suất năng lượng
II. Giao thông
- Chuyển đổi sang phương tiện năng lượng sạch
- Chuyển đổi phương thức vận tải (ví dụ: đường bộ → đường sắt/đường thủy)
- Hạ tầng trạm sạc xe điện
III. Công nghiệp
- CCUS/CCS trong sản xuất và năng lượng
- Thu giữ CO₂ trực tiếp từ không khí (DAC)
- BAT trong sản xuất vật liệu xây dựng
- Chuyển sang môi chất lạnh GWP thấp
IV. Quản lý chất thải & nước thải
- Đốt rác phát điện (Waste-to-Energy)
- Thu hồi khí bãi chôn lấp
- Chuyển đổi công nghệ xử lý nước thải (kỵ khí → hiếu khí)
- Tái chế/tiêu hủy HFC, HCFC, SF6
V. Nông nghiệp & chăn nuôi
- Tưới và bón phân thông minh
- Canh tác lúa giảm phát thải (AWD, SRI)
- Công nghệ vi sinh trong nông nghiệp
- Biogas, biochar từ phụ phẩm
- Cải thiện khẩu phần thức ăn gia súc
- Sản xuất nhiên liệu sinh học
4. DANH MỤC CHI TIẾT – NHÓM KHUYẾN KHÍCH (Danh mục số 02)
I. Năng lượng
- Nhiệt điện LNG chu trình hỗn hợp
- Điện sinh khối
- Dự án chuyển đổi từ CDM/JCM → Điều 6.4
- Điện gió gần bờ
II. Công nghiệp
- Phụ gia xi măng giảm clinker
- Lò hơi sinh khối thay thế than/dầu
III. Dân dụng – thương mại
- Điều hòa hiệu suất cao
- Thiết bị làm mát hiệu suất cao
IV. Chất thải & nước thải
- Sản xuất compost
- Đốt rác không phát điện
- Xử lý kỵ khí + thu hồi biogas
- RDF (nhiên liệu từ rác)
- Xử lý nước thải công nghiệp
- Thu hồi khí sinh học
V. Nông nghiệp
- Phân bón chậm tan
- Tái chế chất thải chăn nuôi
- Phân hữu cơ từ chất thải
- Công nghệ nuôi trồng thủy sản
VI. Lâm nghiệp
- REDD+
- Rừng ngập mặn, cỏ biển
- Cải thiện rừng trồng
- Nông lâm kết hợp
VII. Công nghệ khác
- Các giải pháp giảm phát thải tiên tiến khác
5. Quy trình tham gia dự án (Phụ lục II)
Các chủ dự án cần lưu ý quy trình chuẩn gồm:
- Đăng ký ý tưởng dự án (Mẫu 01–02)
- Đăng ký dự án chính thức (Mẫu 03–04)
- Sửa đổi nếu cần (Mẫu 05–06)
- Xin cấp tín chỉ carbon (Mẫu 07–08)
- Chuyển giao quốc tế (Mẫu 09–10)
- Báo cáo định kỳ (Mẫu 11–14)
6. Nhận định cho nhà đầu tư và tư vấn
- Nhóm hydrogen xanh, CCUS, offshore wind sẽ là “trọng tâm thu hút vốn quốc tế”
- Các dự án nông nghiệp và chất thải có lợi thế về chi phí thấp, dễ triển khai
- Dự án LNG và sinh khối đóng vai trò chuyển tiếp (transition)
- Yếu tố quyết định thành công không chỉ là công nghệ, mà là:
- Khả năng MRV
- Tính bổ sung
- Khung pháp lý và đối tác quốc tế
7. Kết luận
Nghị định 112/2026/NĐ-CP đã tạo ra một bản đồ rõ ràng cho thị trường carbon quốc tế tại Việt Nam.
Đối với:
- Chủ dự án: cần rà soát nhanh danh mục để định vị dự án
- Nhà tư vấn: cần thiết kế dự án đáp ứng MRV và Điều 6.2
- Nhà đầu tư: đây là thời điểm sớm để tham gia các dự án có khả năng xuất khẩu tín chỉ
Việc hiểu đúng danh mục không chỉ giúp tránh rủi ro pháp lý, mà còn tối ưu hóa cơ hội tiếp cận dòng vốn carbon toàn cầu.
