EU xanh định hydro là 'ưu tiên' trong kế hoạch năng lượng tái tạo Địa Trung Hải trị giá 25 tỷ euro
Ngày 16 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Ủy ban châu Âu vừa công bố sáng kiến T-MED (Trans-Mediterranean Renewable Energy and Clean Tech Cooperation), một chương trình hợp tác năng lượng tái tạo và công nghệ sạch xuyên Địa Trung Hải, nằm trong khuôn khổ Hiệp ước vì Địa Trung Hải (Pact for the Mediterranean) được khởi động tại Barcelona vào tháng 11 năm 2025. Sáng kiến nhằm huy động tổng cộng 25 tỷ euro đầu tư công và tư vào khu vực vào năm 2035.
Hydro xanh – Ưu tiên hàng đầu về cơ sở hạ tầng
Theo tài liệu chính thức từ Ủy ban châu Âu, “sản xuất, vận chuyển và lưu trữ hydro xanh là ba ưu tiên cơ sở hạ tầng trong kế hoạch 25 tỷ euro – kết nối các nguồn tài nguyên tái tạo của Bắc Phi và Trung Đông với nhu cầu công nghiệp của châu Âu”. Hydro xanh được xác định là “trái tim” (at the core) của T-MED, đặt nền tảng cho việc biến khu vực Địa Trung Hải thành trung tâm năng lượng sạch của châu Âu.
Các Ủy viên châu Âu Dubravka Šuica (phụ trách Địa Trung Hải) và Dan Jørgensen (phụ trách Năng lượng và Nhà ở) đã công bố sáng kiến này trong khuôn khổ Tuần lễ Năng lượng Bền vững châu Âu. Ủy ban đã dành hơn 5 tỷ euro bảo lãnh thông qua Quỹ Phát triển Bền vững châu Âu Plus (EFSD+) để giảm rủi ro đầu tư, thu hút thêm vốn tư nhân.
Mục tiêu cụ thể
Đến năm 2035, T-MED dự kiến:
-
Bổ sung 15 GW công suất năng lượng tái tạo mới
-
Tạo hơn 100.000 việc làm trong lĩnh vực năng lượng sạch
-
Hỗ trợ cải cách quy định tại các nước đối tác, đơn giản hóa thủ tục cấp phép
-
Hiện đại hóa lưới điện, thúc đẩy thương mại điện xuyên biên giới
Năm trụ cột hành động
T-MED được triển khai thông qua năm trụ cột phối hợp: (1) huy động đầu tư thông qua hợp tác đa bên, (2) hợp tác quy định, (3) Chương trình Kỹ năng T-MED để đào tạo nhân lực địa phương trong lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ số và tài chính xanh, (4) nâng cấp hạ tầng lưới điện và thương mại năng lượng tái tạo, và (5) hợp tác công nghiệp công nghệ sạch – phát triển sản xuất tại địa phương và chuỗi cung ứng có khả năng phục hồi.
Tiềm năng khổng lồ và lộ trình triển khai
Khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA) được ước tính có 2.300 GW tiềm năng năng lượng tái tạo chưa được khai thác, gấp hơn hai lần công suất hiện tại của EU. Chi phí sản xuất điện mặt trời và gió tại khu vực này thấp hơn 30-40% so với châu Âu. Ông Dan Jørgensen nhấn mạnh sáng kiến này phản ánh sự chuyển dịch sang các hệ thống năng lượng dựa trên điện khí hóa, năng lượng sạch và kết nối liên vùng mạnh mẽ hơn.
Ủy ban châu Âu đã mở đợt kêu gọi bày tỏ quan tâm (Call for Expressions of Interest) dành cho các nhà đầu tư tư nhân (hạn 15 tháng 6) và các nhà thúc đẩy dự án (hạn 15 tháng 8). Cuộc họp vận hành đầu tiên của Nền tảng Đầu tư T-MED dự kiến diễn ra vào tháng 10 năm 2026. Các hợp tác công nghiệp công nghệ sạch đầu tiên giữa EU và khu vực MENA dự kiến hình thành vào năm 2027.
Sáng kiến này được kỳ vọng sẽ tạo ra một thị trường năng lượng Địa Trung Hải tích hợp hơn, bền vững hơn và có kết nối liên vùng, đồng thời củng cố an ninh năng lượng và năng lực cạnh tranh cho cả hai bờ Địa Trung Hải. Đối với ngành công nghiệp hydro, T-MED mở ra cánh cửa lớn để kết nối nguồn cung hydro xanh giá rẻ từ Bắc Phi với nhu cầu công nghiệp châu Âu, tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án hành lang hydro như H2 Med, SoutH2 Corridor… được hiện thực hóa.
