EU: “Giải mã” quy định hydrogen – Lộ trình cho xuất khẩu từ Saudi Arabia

Ngày 26/04/2026 | Biên tập: Annie Nguyễn

Bà Suhail Diaz Valderrama, Giám đốc Future Energies và Cố vấn tại Khalifa University, vừa chia sẻ phân tích từ KAPSARC về khung quy định hydrogen của Liên minh châu Âu (EU), qua đó chỉ ra lộ trình để Saudi Arabia tiếp cận thị trường xuất khẩu giàu tiềm năng này.

Báo cáo với tiêu đề “Decoding European RFNBO and Low Carbon Fuels Regulations” tập trung phân tích các quy định mới của European Commission, bao gồm đạo luật ủy quyền ban hành tháng 7/2025, và tác động đối với chiến lược hydrogen của Saudi Arabia.

Điều kiện then chốt: Giảm phát thải tối thiểu 70%

Theo quy định của EU, để được công nhận là hydrogen “xanh” (RFNBO) hoặc “carbon thấp”, sản phẩm phải đạt mức giảm ít nhất 70% phát thải khí nhà kính so với chuẩn nhiên liệu hóa thạch (94 gCO₂eq/MJ), tính trên toàn bộ chuỗi giá trị.

Điều này đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với các nhà sản xuất ngoài EU, đặc biệt là các quốc gia có cường độ phát thải điện lưới cao.

Các mô hình khả thi cho Saudi Arabia

Phân tích chỉ ra hai hướng tiếp cận phù hợp nhất:

• Kết nối trực tiếp với nguồn năng lượng tái tạo (direct connection / isolated grid)
• Kết nối lưới điện kèm hợp đồng mua điện (PPA)

Các phương án dựa vào lưới điện carbon thấp sẵn có được đánh giá là khó khả thi trong giai đoạn 2030–2040 đối với Saudi Arabia.

Đối với mô hình kết nối lưới, các dự án cần chứng minh ba yếu tố bắt buộc:

• Additionality: sử dụng nguồn năng lượng tái tạo mới
• Temporal correlation: cân bằng theo giờ giữa sản xuất hydrogen và điện tái tạo (sau 2030)
• Geographical correlation: cùng khu vực đấu thầu điện

Thách thức: tiêu chuẩn kỹ thuật và rào cản phi thuế quan

Một trong những rào cản lớn là cường độ phát thải của lưới điện Saudi Arabia vượt ngưỡng EU (18 gCO₂eq/MJ), khiến việc sử dụng điện lưới thông thường không đáp ứng yêu cầu.

Ngoài ra, các nhà sản xuất phải triển khai hệ thống “chain-of-custody” hoặc mass balance, với đo đếm chi tiết theo giờ để chứng minh nguồn điện tái tạo.

Việc thiếu hệ thống chứng nhận nguồn gốc (Guarantee of Origin – GO) được EU công nhận cũng có thể trở thành rào cản phi thuế quan đáng kể.

Cơ hội: tận dụng quy mô và mô hình thị trường

Báo cáo cũng chỉ ra một số lợi thế chiến lược:

• Mô hình người mua điện duy nhất của Saudi Arabia có thể được điều chỉnh để xây dựng cơ chế PPA phù hợp cho hydrogen
• Các dự án kết nối lưới có thể tối ưu doanh thu bằng cách bán điện dư hoặc sản xuất hydrogen carbon thấp khi không có điện tái tạo
• Quy mô lớn của các dự án như NEOM (2,2 GW) và Yanbu (4 GW) tạo điều kiện xây dựng hệ thống chứng nhận quốc gia, tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế

Tái định hình chiến lược xuất khẩu hydrogen

Nhìn tổng thể, khung quy định của EU không chỉ là rào cản kỹ thuật mà còn là “bộ lọc thị trường”, buộc các quốc gia xuất khẩu phải tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái sản xuất, chứng nhận và thương mại hydrogen.