Đánh giá tiềm năng ứng dụng hydro trong việc tạo tín chỉ carbon cho ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam

Đánh giá tiềm năng ứng dụng hydro trong việc tạo tín chỉ carbon cho ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam

Ngày 29/7/2026, Ban Thư ký VAHC

Ngày 29 tháng 7 năm 2026, tại Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh (HCMUNRE), Hội thảo Quốc tế với chủ đề "Giải pháp Hydro cho Nông nghiệp, Môi trường và Thị trường Carbon" do HCMUNRE và VAHC đồng tổ chức đã chính thức diễn ra. Sự kiện quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành, doanh nghiệp trong và ngoài nước cùng đại diện ngoại giao từ Nhật Bản, Malaysia và Hàn Quốc. Hội thảo được tổ chức nhằm thúc đẩy ứng dụng hydrogen trong các lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực năng lượng sạch.

DIỄN GIẢ 2: TS. TRẦN THANH TÂM – PHÓ PHÒNG NGHIÊN CỨU VÀ QUAN HỆ QUỐC TẾ, HCMUNRE

Chủ đề: Đánh giá tiềm năng ứng dụng hydro trong việc tạo tín chỉ carbon cho ngành nông nghiệp và môi trường Việt Nam

Khung pháp lý về thị trường carbon tại Việt Nam

TS. Trần Thanh Tâm mở đầu bằng việc giới thiệu hệ thống pháp lý hiện hành:

1. Luật Bảo vệ Môi trường 2020 (Điều 139): Thiết lập nền tảng pháp lý cho thị trường carbon tại Việt Nam.

2. Nghị định số 29/2026/NĐ-CP (tháng 2/2026): Quy định chi tiết về thị trường carbon và tín chỉ carbon, bao gồm các quy định về thẩm định, đo lường, báo cáo và thẩm tra (MRV).

3. Quyết định 165/QĐ-TTg (2024): Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen đến 2030, tầm nhìn 2050.

TS. Tâm nhấn mạnh rằng các văn bản pháp lý này tạo nền tảng vững chắc để tích hợp hydrogen vào cơ chế tạo tín chỉ carbon, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Ba mô hình ứng dụng hydro tạo tín chỉ carbon

Mô hình 1: Green Ammonia thay thế Grey Ammonia trong sản xuất phân bón

Vấn đề:

• Ngành sản xuất phân bón nitrogen tại Việt Nam tiêu thụ khoảng 2 triệu tấn/năm.

• Phân bón nitrogen truyền thống sử dụng Grey Ammonia sản xuất từ Steam Methane Reforming (SMR).

• Phát thải: ~2,05 tCO₂/tấn NH₃.

Giải pháp:

• Sử dụng năng lượng tái tạo (điện gió, mặt trời) để vận hành hệ thống điện phân nước.

• Sản xuất Green Hydrogen, sau đó tổng hợp thành Green Ammonia (quy trình Haber-Bosch).

• Công nghệ: PEM hoặc Alkaline electrolysis.

Mô phỏng quy mô Việt Nam:

• Thay thế 30% lượng tiêu thụ phân bón nitrogen (~600.000 tấn) bằng Green Ammonia.

• Mức giảm phát thải: 1,23 triệu tấn CO₂/năm.

• Tiêu chuẩn tín chỉ carbon: CDM AM0012, Gold Standard.

• Mức giảm phát thải sản xuất: 95-97%.

Mô hình 2: Nước giàu hydro (HRW) trong canh tác lúa

Vấn đề:

• Canh tác lúa nước tại Việt Nam (diện tích khoảng 4 triệu ha) là nguồn phát thải methane (CH₄) lớn.

• Phát thải methane từ lúa chiếm khoảng 8-10% tổng phát thải khí nhà kính nông nghiệp.

• Nguyên nhân: vi sinh vật kỵ khí phân hủy chất hữu cơ trong điều kiện ngập nước.

Giải pháp:

• Sử dụng nước giàu hydro (Hydrogen-Rich Water – HRW) trong tưới tiêu.

• Cơ chế: HRW kích thích vi khuẩn methanotrophic (oxy hóa methane), ức chế quá trình methanogenesis kỵ khí.

• HRW thay đổi quần xã vi sinh vật đất, thúc đẩy các vi khuẩn sử dụng methane làm nguồn carbon và năng lượng.

Mức giảm phát thải:

• 40-50% phát thải methane đồng ruộng.

• Tương đương ~2,16 tCO₂-eq/ha/vụ.

Tiêu chuẩn tín chỉ carbon:

• VCS VM0042 (Phương pháp Quản lý Đất cải tiến)

• GS AWD (Quản lý Nước Luân phiên Khô-Ướt)

Lợi ích bổ sung:

• Nghiên cứu của Wu et al. (2020) cho thấy HRW giúp cây lúa chống chịu stress phi sinh học tốt hơn.

• Tăng năng suất lúa 5-10% (dựa trên kết quả thí nghiệm tại HCMUNRE, 2025).

Phân tích kinh tế cho mô hình HRW trên quy mô 10.000 ha:

Mô hình 3: Methan hóa biogas từ chất thải chăn nuôi

Vấn đề:

• Ngành chăn nuôi tại Việt Nam tạo ra lượng lớn chất thải hữu cơ.

• Biogas từ chất thải chăn nuôi chứa 30-50% CO₂, làm giảm giá trị nhiệt lượng và gây phát thải khi đốt hoặc thải ra môi trường.

• Phát thải CO₂: ~1,0 tCO₂/tấn biogas.

Giải pháp:

• Sử dụng hydrogen xanh để methan hóa CO₂ trong biogas.

• Phản ứng Sabatier: CO₂ + 4H₂ → CH₄ + 2H₂O.

• Chuyển đổi CO₂ thành biomethane (CH₄), tăng giá trị nhiên liệu và tạo tín chỉ carbon.

Mức giảm phát thải:

• Thu hồi 100% CO₂ trong biogas.

• Tương đương ~1,0 tCO₂/tấn biogas.

Tiêu chuẩn tín chỉ carbon:

• CDM ACM0022

• Gold Standard CCU

Lợi ích bổ sung:

• Tăng giá trị nhiên liệu (biomethane có giá trị năng lượng cao hơn biogas).

• Giảm mùi và xử lý chất thải chăn nuôi hiệu quả.

Lộ trình tích hợp và phát triển đến 2050

TS. Tâm trình bày lộ trình dài hạn:

Các khuyến nghị chính sách

TS. Tâm đưa ra các khuyến nghị cụ thể:

1. Bộ NN&PTNT và Bộ TN&MT phối hợp xây dựng tiêu chuẩn kế toán carbon và hệ số giảm phát thải cho hydro trong nông nghiệp, tuân thủ Nghị định 29/2026/NĐ-CP.

2. Xây dựng chương trình khoa học công nghệ quốc gia về ứng dụng hydro trong nông nghiệp.

3. Thiết lập quan hệ đối tác công-tư để huy động nguồn lực đầu tư cho các dự án hydro trong nông nghiệp.

4. Hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ tiên tiến và tài chính carbon.

Vui lòng liên hệ VAHC theo email: contact@vahc.com.vn để nhận bài trình bày đầy đủ của tiến sĩ Tâm