Cuộc đua nhiên liệu mới: Trung Quốc vượt Nhật Bản nhờ đẩy mạnh hydro xanh
Ngày 12 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Trong khi Nhật Bản từng được xem là quốc gia tiên phong về nền kinh tế hydro, thì nay Trung Quốc đã bứt lên mạnh mẽ, tái định hình cục diện toàn cầu về nhiên liệu sạch. Với chiến lược tập trung vào quy mô công nghiệp và nguồn tài nguyên tái tạo dồi dào, Bắc Kinh đang dần chiếm lợi thế trong cuộc đua sản xuất hydro xanh – loại nhiên liệu được kỳ vọng thay thế than đá và dầu mỏ.
Theo báo cáo từ Nikkei Asia, trong kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), Trung Quốc chính thức nâng hydro lên vị thế trụ cột công nghiệp định hướng thị trường. Luật Năng lượng 2025 đã đưa hydro vào khung quản lý năng lượng quốc gia. Các dự án điện phân nước quy mô gigawatt đã được vận hành, với công suất sản xuất hydro xanh tăng từ 23.000 tấn lên 250.000 tấn mỗi năm chỉ trong vòng 5 năm.
Tính đến cuối năm 2025, Trung Quốc có hơn 37 triệu tấn hydro mỗi năm, trong đó 908 dự án điện phân với tổng công suất thiết bị điện phân tương đương 15,26 triệu tấn hydro xanh hàng năm. Nước này cũng dẫn đầu thế giới với hơn 540 trạm tiếp nhiên liệu hydro và khoảng 30.000 xe chạy pin nhiên liệu. Trên 70% linh kiện pin nhiên liệu đã được nội địa hóa.
Ngược lại, Nhật Bản vẫn trung thành với chiến lược "xã hội hydro" toàn cầu dựa vào nhập khẩu hydro và công nghệ cao. Điểm mạnh của Tokyo nằm ở công nghệ pin nhiên liệu tiên tiến và quản lý chuỗi cung ứng quốc tế, nhưng chi phí cao và thị trường nội địa nhỏ khiến nước này khó cạnh tranh về giá. Hydro tại Nhật đắt hơn đáng kể so với mức khoảng 26,7 nhân dân tệ (3,7 USD) mỗi kg ở các đô thị Trung Quốc.
Tuy vậy, Trung Quốc vẫn đối mặt với những thách thức nội tại. Hạ tầng lưu trữ và vận chuyển hydro còn yếu, chưa kết nối hiệu quả giữa vùng sản xuất giàu năng lượng tái tạo ở phía Tây với các trung tâm tiêu thụ lớn ở phía Đông. Hơn 80% lượng hydro hiện được dùng trong công nghiệp (chủ yếu là hóa dầu và luyện thép), trong khi lĩnh vực giao thông chỉ chiếm dưới 20%. Bên cạnh đó, Trung Quốc vẫn thiếu các tiêu chuẩn quốc tế về chứng nhận hydro xanh, gây trở ngại cho xuất khẩu.
Dù vậy, với lợi thế về quy mô sản xuất, chi phí thấp và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính sách, Trung Quốc đang dần chuyển từ người đi sau thành người dẫn đầu trong cuộc đua nhiên liệu mới. Câu hỏi đặt ra là liệu Nhật Bản có kịp thay đổi chiến lược hay sẽ tiếp tục bám vào con đường công nghệ cao đầy rủi ro.
