Chi phí Net Zero của Anh có thể lên tới 4,5 nghìn tỷ bảng: Cảnh báo mới về bài toán chuyển đổi xanh
Ngày 4/5/2026
Annie Nguyễn
Một báo cáo mới được đăng tải bởi The Times cho biết tổng chi phí để United Kingdom đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) có thể lên tới 4,5 nghìn tỷ bảng Anh trong những thập niên tới. Con số này đang làm nóng trở lại cuộc tranh luận về cách cân bằng giữa mục tiêu khí hậu, tăng trưởng kinh tế và sức chịu đựng tài khóa của chính phủ.
Theo phân tích được đề cập, chi phí Net Zero không chỉ là đầu tư vào năng lượng tái tạo mà còn bao gồm hàng loạt hạng mục lớn như:
- nâng cấp lưới điện quốc gia
- cải tạo nhà ở để tiết kiệm năng lượng
- phát triển xe điện và trạm sạc
- chuyển đổi công nghiệp nặng
- hạ tầng hydrogen và thu giữ carbon
- thay đổi hệ thống giao thông công cộng
- thích ứng khí hậu và tăng khả năng chống chịu thiên tai
Điều này cho thấy chuyển đổi xanh không đơn giản là thay nguồn điện than bằng điện gió hay mặt trời, mà là tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế.
Vì sao chi phí lớn đến vậy?
Nền kinh tế Anh đã phát triển hoàn chỉnh với hạ tầng cũ tồn tại hàng chục năm. Việc thay thế các hệ thống hiện hữu thường tốn kém hơn nhiều so với xây mới tại các nền kinh tế đang phát triển.
Ví dụ:
- hàng triệu căn nhà cũ cần cách nhiệt tốt hơn
- hệ thống sưởi bằng gas cần thay thế
- ngành thép, xi măng, hóa chất cần công nghệ carbon thấp
- xe xăng dầu phải chuyển sang điện hoặc nhiên liệu mới
Nhưng đây cũng là đầu tư dài hạn
Dù chi phí lớn, nhiều chuyên gia cho rằng cần nhìn Net Zero như một chương trình đầu tư quốc gia dài hạn, vì có thể mang lại:
- giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch
- tạo việc làm công nghệ sạch
- nâng cao an ninh năng lượng
- cải thiện chất lượng không khí
- giảm rủi ro thiệt hại khí hậu tương lai
Nói cách khác, câu hỏi không chỉ là “chi bao nhiêu”, mà còn là “không làm sẽ mất bao nhiêu”.
Bài học cho Việt Nam
Đối với Vietnam, đây là bài học quan trọng. Việt Nam đang trong giai đoạn công nghiệp hóa nên vẫn còn cơ hội xây mới hạ tầng theo hướng xanh ngay từ đầu, thay vì phải thay thế toàn bộ hệ thống cũ như Anh.
Các ưu tiên chiến lược gồm:
- quy hoạch điện sạch sớm
- đô thị tiết kiệm năng lượng
- giao thông công cộng hiện đại
- công nghiệp carbon thấp
- cảng biển và logistics xanh
- hydrogen, lưu trữ điện, lưới điện thông minh
Nếu đi đúng hướng từ bây giờ, chi phí chuyển đổi trong tương lai có thể thấp hơn đáng kể.
Kết luận
Con số 4,5 nghìn tỷ bảng cho thấy Net Zero không hề rẻ. Nhưng trì hoãn cũng không miễn phí. Với các quốc gia như Anh, thách thức là cải tạo nền kinh tế cũ. Với Việt Nam, cơ hội là xây dựng nền kinh tế mới thông minh và sạch hơn ngay từ đầu.
Trong cuộc đua khí hậu toàn cầu, người đi sau đôi khi có lợi thế lớn nhất nếu chọn đúng con đường.
