Châu Âu tăng tốc nền kinh tế hydro: Ủy ban châu Âu phê duyệt gói hỗ trợ 1,3 tỷ euro cho sản xuất hydro tái tạo
Ngày: 30 tháng 5, 2026
Annie Nguyễn
Ngày 20 tháng 5 năm 2026, Ủy ban châu Âu đã chính thức phê duyệt gói hỗ trợ 1,3 tỷ euro (tương đương 1,5 tỷ USD) của Đức dành cho sản xuất hydro tái tạo, thông qua cơ chế "Đấu thầu dưới dạng dịch vụ" (Auctions-as-a-Service) của Ngân hàng Hydro châu Âu (European Hydrogen Bank). Động thái này được giới quan sát đánh giá là một trong những tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy châu Âu đang chuyển từ chiến lược hydro sang thực thi công nghiệp quy mô lớn.
Chi tiết chính sách
Theo công bố từ Ủy ban châu Âu, gói hỗ trợ này được kỳ vọng sẽ:
-
Hỗ trợ xây dựng tới 1.000 MW (1 GW) công suất điện phân mới.
-
Tạo ra sản lượng lên tới 10 triệu tấn hydro tái tạo.
-
Giảm phát thải ước tính khoảng 55 triệu tấn CO₂.
Hình thức hỗ trợ là trợ cấp trực tiếp theo sản lượng (direct grant per kilogram) cho mỗi kg hydro tái tạo được sản xuất, với thời hạn hỗ trợ lên đến 10 năm. Quá trình đấu thầu cạnh tranh sẽ do Cơ quan Điều hành Khí hậu, Cơ sở hạ tầng và Môi trường châu Âu (CINEA) giám sát.
Kết nối hạ tầng xuyên biên giới
Điểm đặc biệt của chương trình là yêu cầu bắt buộc các dự án được hỗ trợ phải kết nối với Đường ống Hydrogen Backbone 1 của Đan Mạch (Project of Common Interest - PCI) và phân phối hydro đến người mua được kết nối với Mạng lưới lõi Hydro của Đức (German Hydrogen Core Network). Như vậy, gói hỗ trợ không chỉ thúc đẩy sản xuất mà còn củng cố cơ sở hạ tầng xuyên biên giới, kết nối các nguồn hydro tái tạo từ Bắc Hải với các trung tâm nhu cầu công nghiệp lớn tại Đức.
Phản ứng từ các bên liên quan
Phát biểu sau khi phê duyệt, bà Teresa Ribera, Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu phụ trách chuyển đổi sạch, công bằng và cạnh tranh, nhấn mạnh: "Khoản đầu tư này vào sản xuất hydro tái tạo là một bước tiến hướng tới mục tiêu khử carbon của châu Âu".
Về phía thị trường, vòng đấu thầu thứ ba của Ngân hàng Hydro châu Âu đã nhận được 58 hồ sơ đề xuất với tổng nhu cầu tài trợ lên tới 8,4 tỷ euro – gấp hơn 6 lần ngân sách 1,3 tỷ euro, cho thấy nhu cầu thị trường vẫn rất lớn và vượt xa nguồn vốn công hiện có. Hầu hết các hồ sơ tập trung vào lĩnh vực hydro tái tạo (RFNBO), trong khi các lĩnh vực như hàng hải và hàng không mới chỉ thu hút được lượng nhỏ hồ sơ.
Hạ tầng hydro châu Âu đồng loạt khởi động
Cùng với chương trình hỗ trợ sản xuất, hạ tầng hydro tại châu Âu cũng ghi nhận những bước tiến quan trọng:
-
Hà Lan: Ngày 20 tháng 5 năm 2026, Nhà vua Willem-Alexander đã khánh thành đoạn đầu tiên của mạng lưới hydro quốc gia Hà Lan, dài 32 km kết nối khu vực Maasvlakte và Pernis tại cảng Rotterdam. Toàn bộ mạng lưới dự kiến đạt 1.200 km, phần lớn sử dụng lại các đường ống khí đốt tự nhiên hiện có.
-
Đức: Giai đoạn đặt trước công suất cho Mạng lưới lõi Hydro dài 9.040 km, bắt đầu từ ngày 19 tháng 3 năm 2026, đã nhận được 32 yêu cầu với tổng công suất khoảng 3,5 GW, vượt xa kỳ vọng của các nhà vận hành.
-
EU: Nghị viện châu Âu đã thông qua danh sách các Dự án Lợi ích chung (PCI) với hơn 100 sáng kiến liên quan đến hydro, mở khóa hơn 80 tỷ euro đầu tư tiềm năng cho cơ sở hạ tầng năng lượng quy mô lớn.
Góc nhìn từ Việt Nam và ASEAN
Tại Việt Nam, Chiến lược phát triển năng lượng hydro đến năm 2030, tầm nhìn 2050 (Quyết định 165/QĐ-TTg, tháng 2/2024) đặt mục tiêu sản xuất hydro đạt 100.000–500.000 tấn/năm vào 2030 và 10–20 triệu tấn/năm vào 2050, trong đó ưu tiên phát triển hydro xanh, ứng dụng trong sản xuất điện, giao thông và công nghiệp nặng. Quy hoạch năng lượng quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn 2050 (điều chỉnh năm 2026) cũng xác định phát triển hydro xanh là chính sách chiến lược.
Trong khu vực ASEAN, nhu cầu hydro đạt khoảng 4 triệu tấn/năm, tập trung trong các lĩnh vực sản xuất amoniac, lọc hóa dầu và hóa chất. Việt Nam đang được định vị là trung tâm tiềm năng để đón đầu làn sóng các dự án đạt Quyết định Đầu tư Cuối cùng (FID) trong khu vực.
Các dự án hydro xanh quy mô lớn đã xuất hiện tại Việt Nam, bao gồm thỏa thuận phát triển trung tâm năng lượng không carbon 6 GW giữa Mingyang Smart Energy, Tập đoàn Xuân Thiện và PowerChina International (tháng 1/2026), cũng như dự án nhà máy hydro xanh 240 MW tại tỉnh Khánh Hòa đang được kêu gọi đầu tư.
Tuy nhiên, theo một khảo sát của Hiệp hội Hydro Việt Nam ASEAN (VAHC) với 930 doanh nghiệp, mặc dù 58,5% doanh nghiệp đánh giá hydro là quan trọng trong 10-20 năm tới, nhưng chỉ 36,1% có kế hoạch áp dụng. Rào cản chính bao gồm chi phí đầu tư cao, giá hydro xanh còn đắt, thiếu cơ sở hạ tầng lưu trữ và vận chuyển, cùng công nghệ chưa được chứng minh ở quy mô thương mại.
Kết luận
Châu Âu đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc xây dựng một nền kinh tế hydro hoàn chỉnh: vừa hỗ trợ sản xuất, vừa phát triển hạ tầng vận chuyển và kết nối xuyên biên giới. Các gói tài trợ lớn, cơ chế đấu thầu cạnh tranh và sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia thành viên tạo ra một hệ sinh thái hydro mạnh mẽ và có khả năng huy động vốn cao.
Đối với các ngành công nghiệp như thép, hóa chất, vận tải hạng nặng và sản xuất, thông điệp là rõ ràng: châu Âu đang đẩy nhanh quá trình triển khai hydro công nghiệp. Các doanh nghiệp Việt Nam và ASEAN, dù còn đối mặt với nhiều thách thức, cũng có thể học hỏi từ mô hình châu Âu để xây dựng lộ trình phát triển hydro phù hợp với bối cảnh và nguồn lực của khu vực.
*Nguồn: Thông cáo báo chí của Ủy ban châu Âu (IP/26/1096), Hydrogen Europe, Hydrogen Germany, Renewable Energy Magazine, Pipeline Journal, CCAON, VAHC và các nguồn liên quan.*
