Vượt khỏi cơn sốt ảo: Thực trạng ngành hydro di động năm 2026 và lộ trình hướng tới khử carbon nghìn tỷ đô la
Ngày 24 tháng 6 năm 2026 | Năng lượng – Giao thông
Annie Nguyễn
Nền kinh tế hydro toàn cầu đã bước vào một ngưỡng bước ngoặt quan trọng vào giữa năm 2026. Câu chuyện đã chuyển hẳn từ tham vọng thuần túy và những lời hứa "đột phá" sang thực thi thực tế và các bài toán kinh tế hiện hữu. Đây là nhận định của Benjamin Traskunov trong bài phân tích chuyên sâu công bố ngày 23 tháng 6, phản ánh sự "tái hiệu chỉnh lớn" mà ngành công nghiệp hydro đang trải qua.
Tái hiệu chỉnh – Từ tầm nhìn đến hiện thực
Trong nhiều năm, ngành hydro được dẫn dắt bởi những tuyên bố tầm nhìn và các dự báo tăng trưởng lạc quan thường bỏ qua những rào cản của triển khai thực tế. Đến năm 2026, sự lạc quan đó đã va chạm trực diện với các giới hạn về nhiệt động lực học, kinh tế và hạn chế chuỗi cung ứng. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều chỉnh dự báo sản lượng hydro carbon thấp đến năm 2030 từ 49 triệu tấn xuống còn 37 triệu tấn, thừa nhận rằng tiến độ dự án đang bị trì hoãn. Chỉ riêng cuối năm 2025, gần 60 dự án hydro carbon thấp lớn của các tập đoàn như BP và ExxonMobil đã bị hủy bỏ hoặc tạm dừng.
Chi phí – Rào cản lớn nhất
Chi phí sản xuất hydro xanh chưa được trợ cấp năm 2026 dao động từ 2,50 đến 7,00 USD/kg. Ngay cả với khoản tín dụng thuế 45V của Đạo luật Giảm Lạm phát Mỹ (IRA) nhằm hướng tới mục tiêu 1 USD/kg trong một thập kỷ tới, khoảng cách giữa thực tế hiện tại và mức giá cạnh tranh với nhiên liệu hóa thạch vẫn còn rất xa. Đối với ngành hàng không, chi phí vận hành trực tiếp khi sử dụng hydro lỏng có thể tăng từ 10% đến 102% so với nhiên liệu phản lực truyền thống.
Phân khúc thị trường – Sự phân hóa rõ rệt
Ngành công nghiệp đang phân hóa thành hai hướng đi rõ rệt:
-
Hàng không: Nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) được công nhận là giải pháp chính trong ngắn và trung hạn. Airbus đã tạm dừng chương trình phát triển máy bay hydro thương mại vào năm 2025, dời mục tiêu sang giai đoạn 2040–2045 do công nghệ động cơ và hạ tầng chưa sẵn sàng.
-
Hàng hải: Đây là phân khúc bùng nổ nhất, với thị trường tàu hydro dự kiến tăng từ 1,92 tỷ USD (2026) lên 153,66 tỷ USD (2036), tương đương tốc độ tăng trưởng kép 55%. Hai công nghệ đang cạnh tranh: pin nhiên liệu PEM (hiệu suất 50-60%) dẫn đầu ở phân khúc tàu khách, trong khi động cơ đốt trong hydro (H2-ICE) nổi lên như lựa chọn thực tế cho tàu hàng và container nhờ chi phí thấp hơn và tận dụng được nền tảng động cơ diesel hiện có.
-
Xe off-highway (xây dựng, nông nghiệp, khai thác mỏ): Được xem là ứng dụng hứa hẹn nhất trong ngắn hạn. Thị trường xe off-highway dự kiến vượt 550 tỷ USD vào năm 2026. Trong khi xe điện (BEV) phù hợp với thiết bị đô thị nhỏ gọn, động cơ đốt trong hydro (H2-ICE) lại chiếm ưu thế trong thiết bị hạng nặng, vận hành dài giờ và yêu cầu tiếp nhiên liệu nhanh. Các công ty như JCB và Keyou đang tiên phong trong lĩnh vực này.
Chính sách – Động lực chính
Chính sách đang đóng vai trò xúc tác chính để thu hẹp khoảng cách: Khoản tín dụng thuế 45V của Mỹ (lên tới 3 USD/kg), Chỉ thị Năng lượng Tái tạo (RED III) và Ngân hàng Hydro châu Âu tạo ra sức kéo từ phía cầu, trong khi châu Á - Thái Bình Dương, với 39% thị phần xe off-highway năm 2026, đang nổi lên là khu vực tăng trưởng nhanh nhất nhờ các chính sách công nghiệp mạnh mẽ của Trung Quốc và Ấn Độ.
Các công ty dẫn dắt
Bài viết xác định hai nhóm người chơi chính: Các tập đoàn khí công nghiệp như Linde, Air Liquide, Siemens Energy và Cummins đang xây dựng hạ tầng và chuyển đổi danh mục động cơ; và Các công ty công nghệ thuần túy như Plug Power, thyssenkrupp nucera, LONGi Hydrogen, Bloom Energy, Topsoe, Amogy, HyPoint và Ballard Power Systems đang dẫn đầu trong các lĩnh vực điện phân và hệ thống pin nhiên liệu chuyên biệt.
Thách thức và triển vọng
Những rào cản lớn vẫn còn đó: hydro xanh cần đạt mục tiêu 1 USD/kg (hiện tại cao gấp 2-7 lần), hạ tầng tiếp nhiên liệu còn thiếu, lo ngại về an toàn và sự phân mảnh chính sách giữa các khu vực. Tuy nhiên, các khoản đầu tư chiến lược vẫn tiếp tục: Ørsted báo cáo đầu tư 8 tỷ EUR vào năm 2025, Nhật Bản công bố cam kết đầu tư 550 tỷ USD vào cơ sở công nghiệp Mỹ.
Thông điệp kết luận của Traskunov rất rõ ràng: "Chúng ta không từ bỏ hydro. Chúng ta đang làm cho nó trưởng thành hơn". Thị trường hydro tổng thể sẽ tăng trưởng ở mức vừa phải (CAGR ~5-10%), nhưng phân khúc hydro xanh sẽ tăng trưởng bùng nổ (CAGR 36-60%). Tương lai thuộc về những ai có thể sản xuất hydro sạch với giá rẻ và tích hợp nó vào các hệ thống nơi nó mang lại giá trị độc nhất.
