Việt Nam – Nhật Bản – Australia có thể hình thành liên minh hydrogen chiến lược mới tại châu Á
Ngày 5/5/2026
Annie Nguyễn
Hợp tác ba bên giữa Việt Nam, Nhật Bản và Australia trong lĩnh vực hydrogen được đánh giá là một mô hình có tiềm năng lớn trong thập niên tới. Ba quốc gia sở hữu các lợi thế bổ trợ rõ rệt về tài nguyên, công nghệ, tài chính, thị trường và vị trí địa lý.
Nếu được thiết kế đúng hướng, đây có thể trở thành chuỗi liên kết năng lượng sạch tiêu biểu của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Ba quốc gia, ba thế mạnh khác nhau
Australia có lợi thế nổi bật về năng lượng tái tạo quy mô lớn, quỹ đất rộng, nguồn gió và mặt trời dồi dào. Điều này giúp Australia có khả năng sản xuất hydrogen xanh và ammonia xanh với quy mô công nghiệp để xuất khẩu.
Japan là quốc gia dẫn đầu về công nghệ hydrogen, pin nhiên liệu, vật liệu tiên tiến, tiêu chuẩn kỹ thuật và nguồn vốn đầu tư dài hạn. Nhật Bản đồng thời là thị trường tiêu thụ hydrogen lớn trong tương lai do nhu cầu giảm phát thải công nghiệp và phát điện.
Vietnam có lợi thế vị trí trung tâm ASEAN, hệ thống cảng biển nước sâu, công nghiệp chế biến đang tăng trưởng nhanh và khả năng trở thành trung tâm logistics năng lượng mới của Đông Nam Á.
Việt Nam nên giữ vai trò trung tâm trung chuyển và ứng dụng công nghiệp
Với vị trí nằm giữa các tuyến hàng hải quốc tế, Việt Nam có thể phát triển:
- Kho cảng hydrogen và ammonia nhập khẩu
- Trung tâm tái phân phối cho ASEAN
- Công nghiệp thép xanh
- Phân bón carbon thấp
- Nhiên liệu sạch cho logistics và hàng hải
- Lắp ráp thiết bị năng lượng mới
Các khu vực có tiềm năng gồm:
- Bà Rịa Vũng Tàu cũ
- Hải Phòng
- Nghệ An
- Hà Tĩnh
- Quảng Trị
- Đà Nẵng
Mô hình hợp tác khả thi
Giai đoạn 2026–2030
Thử nghiệm chuỗi cung ứng:
- Australia sản xuất ammonia xanh
- Việt Nam xây kho cảng tiếp nhận
- Nhật Bản đầu tư vốn và ký hợp đồng mua dài hạn
Đồng thời triển khai hydrogen cho xe tải cảng biển, thiết bị công nghiệp và phát điện dự phòng tại Việt Nam.
Giai đoạn 2030–2040
Mở rộng quy mô:
- Nhà máy thép xanh tại Việt Nam
- Tổ hợp phân bón sạch
- Cảng tiếp nhiên liệu sạch cho tàu biển
- Nhà máy thiết bị hydrogen có vốn Nhật
Giai đoạn sau 2040
Hình thành hành lang hydrogen khu vực:
Australia → Việt Nam → Nhật Bản / Hàn Quốc / ASEAN
Cần cơ chế phối hợp ba bên
Ba nước có thể thành lập nhóm công tác chung về hydrogen gồm cơ quan quản lý, ngân hàng phát triển, doanh nghiệp cảng biển, ngành thép, logistics và năng lượng nhằm:
- Thống nhất tiêu chuẩn hydrogen xanh
- Giảm rủi ro đầu tư
- Hỗ trợ tài chính ưu đãi
- Đồng bộ hạ tầng cảng biển
- Xây dựng thị trường tiêu thụ ổn định
Việt Nam được gì?
Nếu tham gia sớm, Việt Nam có thể nhận được:
- Vốn đầu tư chất lượng cao
- Công nghệ tiên tiến
- Việc làm kỹ thuật cao
- Trung tâm năng lượng mới của ASEAN
- Nâng cấp chuỗi giá trị công nghiệp
Kết luận
Muốn hợp tác thành công, ba nước không nên cạnh tranh cùng một vai trò. Australia nên tập trung sản xuất, Nhật Bản tập trung công nghệ và tài chính, còn Việt Nam trở thành trung tâm trung chuyển và công nghiệp hạ nguồn.
Nếu triển khai hiệu quả, liên minh Việt Nam – Nhật Bản – Australia có thể trở thành một trong những mô hình hydrogen thực chất nhất châu Á trong hai thập niên tới.
