Việt Nam ghi nhận giao dịch carbon đầu tiên, giá 136.000 đồng một tấn CO₂e

Việt Nam ghi nhận giao dịch carbon đầu tiên, giá 136.000 đồng một tấn CO₂e

Annie Nguyễn | Ngày 29 tháng 6 năm 2026

HÀ NỘI – Sàn giao dịch carbon Việt Nam chính thức vận hành từ sáng ngày 29 tháng 6 năm 2026, với sản phẩm thí điểm là hạn ngạch phát thải khí nhà kính, mã VN2025. Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, giá hạn ngạch đạt mức 136.000 đồng một tấn CO₂e, đánh dấu cột mốc đầu tiên của thị trường carbon trong nước.

Giao dịch đầu tiên và cơ chế vận hành

Hạn ngạch khí nhà kính là giới hạn tối đa về lượng khí nhà kính mà một quốc gia, ngành công nghiệp hoặc doanh nghiệp được phép thải ra trong một khoảng thời gian nhất định, thường là một năm. Tổng hạn ngạch khí nhà kính cho ba ngành nhiệt điện, sắt thép, xi măng giai đoạn 2025–2026 được Thủ tướng phê duyệt là hơn 511 triệu tấn CO₂e.

Trên cơ sở được phân bổ, doanh nghiệp nào phát thải vượt mức sẽ phải mua hạn ngạch của doanh nghiệp ít phát thải hơn, hoặc mua tín chỉ carbon để bù trừ (tối đa 30% hạn ngạch phát thải).

Hạn ngạch giao dịch được niêm yết trên website Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và cập nhật kết quả cuối ngày. Đến 9 giờ 16 phút, sàn ghi nhận khối lượng giao dịch 400 tấn CO₂e, tổng giá trị 54 triệu đồng, với giá giao dịch gần nhất là 136.000 đồng một tấn.

Theo nguyên tắc, doanh nghiệp tham gia thị trường sử dụng một tài khoản chứng khoán tại công ty chứng khoán (được chấp thuận tham gia sàn carbon) để giao dịch hạn ngạch. Tương tự giao dịch chứng khoán, đơn vị mua, bán sẽ được thông báo kết quả ngay khi giao dịch thành công và nhận sao kê hàng tháng tài khoản tiền, lưu ký hạn ngạch.

Mục tiêu và lộ trình phát triển

Ông Nguyễn Anh Phong, Chủ tịch Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) – đơn vị vận hành sàn carbon – cho biết mục tiêu cốt lõi của sàn là tạo cơ chế tài chính linh hoạt, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí giảm phát thải, gắn kết chặt chẽ lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo vệ môi trường.

Bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, lưu ý rằng việc khai trương sàn chỉ là bước khởi đầu; điều quan trọng hơn là xây dựng và phát triển một thị trường vận hành ổn định, minh bạch, hiệu quả và bền vững. Bà khuyến nghị các bên liên quan duy trì nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế nhằm nâng cao năng lực của các định chế trung gian, công ty chứng khoán thành viên và các đơn vị cung ứng dịch vụ, từng bước phát triển thị trường carbon phù hợp với yêu cầu hội nhập.

Sàn giao dịch carbon dự kiến thí điểm đến năm 2028, sau đó vận hành chính thức từ năm 2029. Trong giai đoạn thí điểm, doanh nghiệp giao dịch trên sàn được miễn phí dịch vụ.

Góc nhìn chuyên gia

TS. Nguyễn Phương Nam, nhà sáng lập kiêm CEO Công ty tư vấn và dịch vụ đổi mới khí hậu Klinova, nhận định việc đưa sàn carbon vào hoạt động giúp doanh nghiệp Việt tận dụng được cơ hội chuyển đổi xanh nhanh hơn.

Ông Nam lưu ý rằng hàng hóa giao dịch trên sàn carbon giai đoạn thí điểm chỉ là hạn ngạch khí nhà kính, chưa gồm tín chỉ carbon. Theo quy định, doanh nghiệp phát thải cao có thể mua hạn ngạch hoặc tín chỉ carbon để bù trừ (tối đa 30% hạn ngạch phát thải).

TS. Nam cho rằng thị trường tín chỉ carbon chỉ phát triển khi phát sinh nhu cầu, ví dụ khi nguồn cung hạn ngạch thiếu hoặc chi phí mua tín chỉ carbon rẻ hơn. Tuy nhiên, ông khuyến khích doanh nghiệp tham gia thị trường tín chỉ, bởi hàng hóa carbon là "giấy chứng nhận gián tiếp" cho hoạt động xanh của doanh nghiệp.

"Bản chất quá trình đầu tư tài chính xanh đòi hỏi tính hậu kiểm rất lớn. Một dự án đã tạo ra thị trường carbon đồng nghĩa với việc khâu hậu kiểm được thể hiện rõ nét", TS. Nam nhấn mạnh.

Khi ấy, dòng tiền từ tín chỉ sẽ là một khoản tài chính tăng thêm để xoay vòng đầu tư, còn việc giảm thải thực chất giúp doanh nghiệp tiếp cận được dòng vốn xanh, lớn hơn nhiều so với lợi nhuận từ hoạt động bán tín chỉ carbon.

Tác động chiến lược đến ngành hydrogen

Sự vận hành của Sàn giao dịch carbon trong nước không chỉ là cột mốc cho thị trường carbon mà còn mở ra cơ hội mang tính bước ngoặt đối với ngành hydrogen, đặc biệt là hydro xanh – được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 đưa vào Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Nguồn doanh thu bổ sung từ tín chỉ carbon

Theo Nghị định 112 của Chính phủ, các dự án hydro xanh – một trong những công nghệ mới, chi phí cao, chưa hoặc ít được triển khai tại Việt Nam – được phép chuyển giao tới 90% tín chỉ carbon tạo ra. Cơ chế này nhằm tạo sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, tăng khả năng thu hồi vốn và khuyến khích triển khai các dự án giảm phát thải quy mô lớn. Trong khi đó, các hoạt động giảm phát thải đã phổ biến chỉ được chuyển giao tối đa 50%. Điều này thể hiện sự ưu đãi đặc biệt của Chính phủ dành cho hydro xanh – tạo ra một dòng doanh thu mới từ tín chỉ carbon cho các nhà đầu tư và nhà phát triển dự án.

Giảm chi phí sản xuất và tăng sức cạnh tranh

Thông qua hoạt động mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, thị trường carbon giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí tuân thủ, khuyến khích đầu tư vào công nghệ sạch và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng. Đối với ngành hydrogen, điều này có nghĩa:

• Chi phí sản xuất hydro xanh được bù đắp một phần từ doanh thu bán tín chỉ carbon, giúp hydro xanh tiến gần hơn đến mức giá cạnh tranh với hydro từ nhiên liệu hóa thạch.

• Các nhà máy sản xuất hydro xanh có thể sử dụng tín chỉ carbon như một công cụ tài chính để cải thiện hiệu quả kinh tế của dự án, thúc đẩy quy mô sản xuất.

Thu hút đầu tư quốc tế và chuyển giao công nghệ

Quy mô thị trường tín chỉ carbon toàn cầu được dự báo đạt 24 tỷ USD vào năm 2030. Với cơ chế ưu đãi tín chỉ carbon và hành lang pháp lý rõ ràng từ Nghị định 29/2026/NĐ-CP, Việt Nam đang sẵn sàng chiếm lĩnh một phần đáng kể thị trường này. Sự kết hợp giữa thị trường carbon và chiến lược hydro quốc gia tạo ra sức hút mạnh mẽ đối với các nhà đầu tư Nhật Bản, Hàn Quốc, châu Âu – những đối tác đang tìm kiếm nguồn cung hydro xanh và tín chỉ carbon chất lượng cao.

Vai trò kết nối của VAHC

Việc Câu lạc bộ Hydro Việt Nam ASEAN (VAHC) đồng tổ chức Hội thảo Quốc tế "Giải pháp công nghệ H₂ trong lộ trình phát triển bền vững lĩnh vực nông nghiệp, môi trường và thị trường carbon của Việt Nam" vào ngày 31/7/2026 cho thấy sự gắn kết chặt chẽ giữa ngành hydrogen và thị trường carbon. Đây là nền tảng để kết nối các doanh nghiệp, nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách trong việc tận dụng cơ hội từ thị trường carbon để thúc đẩy phát triển hydro xanh.

Lộ trình phát triển đồng bộ

Thị trường carbon Việt Nam sẽ vận hành thử nghiệm đến năm 2028 trước khi vận hành chính thức từ năm 2029. Song song với đó, hydro xanh được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Sự đồng bộ về lộ trình giữa hai lĩnh vực sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng:

• Giai đoạn 2026–2028: Các dự án hydro thí điểm được hưởng ưu đãi 90% tín chỉ carbon, tạo động lực đầu tư ban đầu.

• Giai đoạn 2029 trở đi: Thị trường carbon vận hành chính thức, kết nối với thị trường quốc tế, mở rộng quy mô cho ngành hydro.

Tóm lại: Sàn giao dịch carbon trong nước với giao dịch đầu tiên ở mức giá 136.000 đồng/tấn CO₂e không chỉ là một cấu phần của thị trường tài chính xanh mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp ngành hydrogen Việt Nam vượt qua rào cản chi phí ban đầu, thu hút đầu tư và tiến tới thương mại hóa quy mô lớn – đóng góp trực tiếp vào mục tiêu Net Zero 2050.

Thông tin bổ sung / Additional Information