Thượng đỉnh BRICS Ấn Độ 2026 và đề tài hydrogen
Ngày 12/9/2026, Annie Nguyễn
Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 tại New Delhi (Ấn Độ), 12-13/9/2026, do Ấn Độ chủ trì năm 2026 với chủ đề “Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability” (Xây dựng vì khả năng chống chịu, đổi mới, hợp tác và bền vững). Hội nghị diễn ra tại Bharat Mandapam, tập trung các nội dung như quản trị toàn cầu bao trùm, tăng cường chủ nghĩa đa phương, hợp tác kinh tế, an ninh năng lượng và lương thực, công nghệ, chuỗi cung ứng và phát triển bền vững.
BRICS hiện có 11 thành viên chính thức: Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi, Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran, Saudi Arabia và UAE (Indonesia trở thành thành viên đầy đủ năm 2025). Có thêm khoảng 10 quốc gia đối tác. Lãnh đạo tham dự bao gồm Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (chủ nhà), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi và các lãnh đạo khác từ thành viên, đối tác và khách mời.
Chương trình chính ngày 12/9 gồm phiên họp kín các thành viên về quản trị toàn cầu và chủ nghĩa đa phương, thăm triển lãm Bharat Innovates, chụp ảnh gia đình, trồng cây chung và tiệc chiêu đãi. Ngày 13/9 mở rộng với đối tác và khách mời, dự kiến ban hành Tuyên bố New Delhi. Các cuộc họp song phương cũng diễn ra bên lề.
Bối cảnh hợp tác năng lượng và hydrogen trong BRICS
Trong nhiệm kỳ chủ tịch của Ấn Độ, hợp tác năng lượng được đẩy mạnh thông qua Hội nghị Bộ trưởng Năng lượng BRICS lần thứ 11 (Gurugram, tháng 6/2026). Các ưu tiên gồm an ninh và bền vững năng lượng, tiếp cận và công bằng năng lượng, cùng công nghệ và đổi mới (lưới thông minh, lưu trữ năng lượng, chuỗi giá trị hydrogen, số hóa, AI, hiệu quả năng lượng, nhiên liệu sinh học, thu giữ carbon).
Kết quả nổi bật: Thông qua Hướng dẫn về Lưới thông minh và Lưu trữ năng lượng; cập nhật nhiệm vụ Nền tảng Hợp tác Nghiên cứu Năng lượng BRICS; ra mắt Trung tâm Xuất sắc Kỹ thuật số về Lưới thông minh và Lưu trữ năng lượng; và hoàn thiện Báo cáo chung BRICS về Chuỗi giá trị Hydrogen 2026 (BRICS Joint Report on Hydrogen Value Chains 2026). Báo cáo này do Ấn Độ chủ trì, với đóng góp của các thành viên (gồm UAE), phác thảo tầm nhìn chung về mở rộng đầu tư, đổi mới và chuỗi giá trị hydrogen phát thải thấp.
Hydrogen được đề cập trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng, an ninh năng lượng và công nghệ, nhưng không phải trọng tâm duy nhất của thượng đỉnh lãnh đạo (trọng tâm rộng hơn về quản trị và hợp tác đa lĩnh vực).
UAE tăng cường hợp tác năng lượng trong khuôn khổ BRICS, tập trung vào AI, hydro và lưới điện thông minh. (Ảnh: WAM)
Chiến lược hydrogen quốc gia của các nước BRICS chính
Các nước BRICS có chiến lược hydrogen riêng, phù hợp điều kiện tài nguyên và ưu tiên phát triển. Dưới đây là tóm tắt trung lập dựa trên tài liệu chính thức và báo cáo gần đây:
- Ấn Độ: National Green Hydrogen Mission (NGHM, phê duyệt 2023, ngân sách khoảng ₹19.744 crore). Mục tiêu sản xuất 5 triệu tấn (MMT) hydrogen xanh/năm đến 2030 (có thể mở rộng), kèm khoảng 125 GW năng lượng tái tạo chuyên dụng, thu hút đầu tư khoảng ₹8 lakh crore, tạo việc làm và giảm phát thải CO₂. Chương trình SIGHT hỗ trợ sản xuất hydrogen và chế tạo electrolyzer (đã trao incentive cho khoảng 862.000 MTPA hydrogen và 3.000 MW electrolyzer). Đến giữa 2026, công suất vận hành khoảng 8.000 TPA; đã ký thỏa thuận cung cấp khoảng 670.000–724.000 TPA ammonia xanh cho nhà máy phân bón; có hợp đồng hydrogen cho nhà máy lọc dầu; thí điểm thép, di chuyển (xe/tàu hỏa hydrogen), hub cảng và Hydrogen Valley. Tiêu chuẩn chứng nhận Green Hydrogen, Green Ammonia và Green Methanol đã được ban hành.
- Trung Quốc: Medium- and Long-Term Plan for the Development of the Hydrogen Energy Industry (2021–2035). Hydrogen được đưa vào Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026–2030) như ngành công nghiệp tương lai. Mục tiêu giai đoạn đầu (đến 2025) khoảng 100.000–200.000 tấn hydrogen tái tạo/năm (đã đạt/vượt một phần). Tập trung sản xuất từ điện phân (Trung Quốc dẫn đầu công suất lắp đặt và chế tạo electrolyzer toàn cầu), ứng dụng công nghiệp, giao thông và tích hợp gió-mặt trời-hydrogen-ammonia-methanol. Có nhiều dự án pilot và chương trình thí điểm toàn diện năm 2026 nhằm giảm chi phí và mở rộng quy mô. Đầu tư cam kết lớn, chiếm tỷ trọng cao trong cam kết toàn cầu.
- Brazil: Programa Nacional do Hidrogênio (PNH2), với Kế hoạch 3 năm 2023–2025 ưu tiên hydrogen phát thải thấp, tiêu chuẩn, chứng nhận, nghiên cứu, quy hoạch, khung pháp lý và hợp tác quốc tế. Luật khung về hydrogen phát thải thấp đã được thông qua. Mục tiêu trở thành nhà sản xuất cạnh tranh nhất thế giới đến 2030 và củng cố hub đến 2035. Đã chọn 12 dự án hub hydrogen từ cuộc gọi công khai; nhiều dự án quy mô lớn tại các cảng (Pecém, v.v.) hướng tới ammonia xanh xuất khẩu, với hàng trăm tỷ real được công bố (giai đoạn khác nhau).
- Nga: Concept for the Development of Hydrogen Energy. Tập trung hydrogen từ nguồn hạt nhân, khí đốt (với CCS) và tái tạo; mục tiêu xuất khẩu dài hạn. Nhiều dự án pilot (Sakhalin, Kola NPP, v.v.); một số dự án lớn bị trì hoãn hoặc tạm dừng do chi phí và yếu tố địa chính trị. Có kế hoạch tàu hỏa hydrogen và hành lang vận tải.
- Nam Phi: Hydrogen Society Roadmap (2021/2022) và Green Hydrogen Commercialisation Strategy. Tập trung khử carbon giao thông nặng và công nghiệp, xuất khẩu, chế tạo và vai trò trong hệ thống năng lượng. Phát triển Hydrogen Valley và các dự án chiến lược (West Coast/Saldanha, v.v.); hỗ trợ R&D qua chương trình Hydrogen South Africa.
Các thành viên mới (UAE, Saudi Arabia, Iran, Indonesia, v.v.) cũng có chiến lược hydrogen riêng, thường gắn với năng lượng tái tạo và xuất khẩu dẫn xuất (ammonia, methanol).
Thị trường, đầu tư, công nghệ và dự án liên quan
Thị trường hydrogen toàn cầu đang mở rộng với cam kết đầu tư vượt 130 tỷ USD cho hơn 570 dự án (công suất khoảng 6,9 mtpa). Trung Quốc dẫn đầu về công suất và chế tạo electrolyzer; Ấn Độ tập trung ammonia xanh thay thế nhập khẩu và tiềm năng xuất khẩu; Brazil và Nam Phi hướng tới xuất khẩu dựa trên tái tạo dồi dào.
Công nghệ chính: điện phân (alkaline, PEM), tích hợp tái tạo, lưu trữ/vận chuyển, ứng dụng công nghiệp (phân bón, thép, lọc dầu) và di chuyển. BRICS nhấn mạnh chia sẻ nghiên cứu, tiêu chuẩn và chuỗi giá trị qua báo cáo 2026.
Dự án tiêu biểu (giai đoạn khác nhau, từ pilot đến FID):
- Ấn Độ: Nhiều dự án ammonia xanh qua SIGHT; pilot thép và di chuyển; hub cảng (Kandla, Vizag, v.v.).
- Trung Quốc: Các dự án quy mô lớn như Kuqa và công viên công nghiệp hydrogen-ammonia-methanol.
- Brazil: Hub tại Pecém và các dự án GW-scale ammonia xanh ở Đông Bắc.
- Nga: Pilot tại Sakhalin và nhà máy hạt nhân.
- Nam Phi: Dự án West Coast và Hydrogen Valley.
Hợp tác BRICS tập trung vào nghiên cứu chung, tiêu chuẩn, chia sẻ kinh nghiệm và đầu tư thay vì các dự án liên quốc gia lớn cụ thể đã công bố tại thượng đỉnh lãnh đạo. Báo cáo chuỗi giá trị hydrogen 2026 là nền tảng cho hợp tác kỹ thuật và đầu tư trong tương lai.
Thông tin trên dựa trên thông cáo chính thức, báo cáo bộ trưởng và dữ liệu công khai đến tháng 9/2026. Tuyên bố cuối cùng của thượng đỉnh và các thỏa thuận cụ thể (nếu có) sẽ làm rõ thêm định hướng.
