Ủy ban châu Âu cân nhắc cải tổ quy định để thúc đẩy hydro xanh
Ngày 14 tháng 9 năm 2026
Annie Nguyễn
Ủy ban châu Âu đang chuẩn bị sửa đổi các quy định về sản xuất hydro tái tạo trong nỗ lực khởi động một thị trường còn non trẻ. Dự thảo ban đầu dự kiến được công bố trước cuối mùa hè, nhưng hiện được cho là sẽ ra mắt sớm nhất vào cuối tháng 9. Trong khi một số bên coi đây là cú hích cần thiết, những người khác lại cảnh báo về nguy cơ "tẩy xanh" (greenwashing), theo Contexte.
Bối cảnh: Quy định RFNBO và những tranh cãi
Quy định về Nhiên liệu Tái tạo có Nguồn gốc Phi sinh học (RFNBO) của EU, được thông qua vào tháng 6 năm 2023, đặt ra các tiêu chí xác định khi nào hydro được sản xuất từ điện phân có thể được coi là "tái tạo" theo luật EU . Ba tiêu chí cốt lõi gồm:
-
Tính bổ sung (Additionality): Điện tái tạo sử dụng cho RFNBO phải đến từ các cơ sở mới được xây dựng riêng cho sản xuất RFNBO, không nhận trợ cấp công .
-
Tương quan thời gian (Temporal correlation): Điện tiêu thụ phải được khớp với sản lượng tái tạo trong cùng khung thời gian. Hiện tại áp dụng khớp theo tháng, nhưng sẽ chuyển sang khớp theo giờ từ năm 2030 .
-
Tương quan địa lý (Geographical correlation): Điện và máy điện phân phải nằm trong cùng khu vực chào thầu (bidding zone) .
Áp lực từ các quốc gia thành viên
Năm quốc gia châu Âu — Áo, Tây Ban Nha, Đức, Hà Lan và Ba Lan — đã cùng kêu gọi Ủy ban châu Âu trì hoãn các thời hạn về tính bổ sung và tương quan thời gian, với lý do các quy định này không phù hợp với thực tế thị trường . Đức thậm chí đã từ bỏ nhãn RFNBO trong chính sách hydro nội địa, chuyển sang hỗ trợ bình đẳng cho tất cả hydro carbon thấp .
Thực trạng triển khai chậm chạp
Tính đến tháng 11 năm 2025, chỉ có 4 trong số 27 quốc gia thành viên EU (Romania, Séc, Slovakia, Litva) đã chuyển hóa các yêu cầu RFNBO vào luật quốc gia cho cả lĩnh vực giao thông và công nghiệp . Điều này cho thấy sự chậm trễ nghiêm trọng trong việc thực thi các quy định.
Nhu cầu vượt xa nguồn cung
Hydrogen Europe dự báo sản lượng hydro tái tạo nội địa của EU chỉ đạt 1,43 triệu tấn/năm vào năm 2030, trong khi nhu cầu RFNBO từ các khuôn khổ RED III, ReFuelEU Aviation và FuelEU Maritime có thể lên tới 2,8 triệu tấn/năm . Khoảng cách này đòi hỏi EU phải nhập khẩu đáng kể, nhưng các thỏa thuận nhập khẩu ràng buộc hiện chỉ đạt khoảng 25.000 tấn/năm .
Lo ngại về tính chính danh môi trường
Một liên minh các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp, bao gồm Transport & Environment và Bellona Europa, đã kêu gọi EU duy trì các quy định hiện hành, cảnh báo rằng việc nới lỏng sớm có thể làm xói mòn niềm tin và sự sẵn sàng đầu tư của thị trường . Họ lập luận rằng các quy tắc này đảm bảo sản xuất hydro xanh không chuyển hướng điện tái tạo khỏi lưới điện .
Tác động đối với các nhà xuất khẩu tiềm năng
Kết quả của cuộc đánh giá này sẽ có tác động sâu rộng, không chỉ đối với các nhà sản xuất châu Âu mà còn với bất kỳ quốc gia nào hy vọng xuất khẩu hydro xanh sang thị trường EU . Các quy tắc áp dụng bình đẳng cho cả nhà sản xuất trong và ngoài EU, nghĩa là việc nới lỏng tiêu chí có thể mở cửa cho nhiều nguồn cung hơn, hoặc ngược lại, có thể làm suy yếu độ tin cậy của tiêu chuẩn mà các đối tác thương mại sẽ thách thức .
Đối với các quốc gia đang xây dựng chiến lược hydro như Việt Nam, việc theo dõi những thay đổi trong quy định RFNBO của EU là rất quan trọng, vì nó sẽ quyết định điều kiện tiếp cận thị trường hydro lớn thứ hai thế giới.
