Trung Quốc vượt Nhật Bản trong cuộc đua hydro – Chuyên gia Xinyi Shen chỉ ra câu hỏi chiến lược: Hydro có thể tạo ra giá trị độc đáo ở đâu?
Ngày 16 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Theo phân tích mới đăng tải trên Nikkei Asia, cuộc đua phát triển năng lượng hydro giữa Trung Quốc và Nhật Bản đang chứng kiến sự đảo chiều rõ rệt. Nhật Bản, quốc gia tiên phong với Chiến lược hydro quốc gia từ năm 2017, đầu tư mạnh vào pin nhiên liệu, nhà ga nhập khẩu và các dự án trình diễn trong nước, hiện đang đối mặt với chi phí cao, hạ tầng không đáp ứng kỳ vọng và doanh số xe hydro sụt giảm mạnh. Trong khi đó, Trung Quốc với sự hậu thuẫn của các chính sách quy mô lớn, năng lực sản xuất thiết bị điện phân và hạ tầng tiếp nhiên liệu đã vượt lên dẫn đầu về khối lượng sản xuất, số lượng trạm tiếp nhiên liệu, số bằng sáng chế và triển khai xe tải thương mại chạy hydro. Một báo cáo của Nikkei cũng cho thấy doanh số xe FCEV tại Nhật Bản đã giảm 83% trong giai đoạn 2021-2025, trong khi số trạm tiếp nhiên liệu cũng thu hẹp 10%.
Bà Xinyi Shen, nhà nghiên cứu về chuyển dịch công nghiệp Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch (CREA), chuyên gia kinh tế và chính sách khí hậu, đồng thời là tác giả đóng góp cho bài phân tích của Nikkei Asia, cho rằng câu hỏi thú vị nhất đối với Trung Quốc không phải là hydro có thể cạnh tranh với xe điện pin trong lĩnh vực vận tải hành khách hay không, mà là hydro có thể tạo ra giá trị độc đáo ở đâu mà các giải pháp thay thế gặp khó khăn.
Vai trò chiến lược của hydro trong công nghiệp nặng và các lĩnh vực khó giảm phát thải
Theo bà Shen, các ứng dụng công nghiệp đang là lĩnh vực cần được đặc biệt quan tâm. Trong các ngành như thép, hóa chất, vận tải biển và nhiên liệu bền vững, hydro có thể trở thành một chất bổ sung quan trọng cho điện tái tạo, giúp giải quyết những thách thức giảm phát thải khó khăn nhất. Các diễn biến chính sách gần đây – bao gồm việc mở rộng các chương trình thí điểm hydro và sự chú ý ngày càng tăng đối với hydro xanh, amoniac, methanol và nhiên liệu hàng không bền vững – cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang ngày càng nhìn xa hơn lĩnh vực vận tải.
Những điểm khác biệt trong cách tiếp cận của hai nước
Sự khác biệt trong cách tiếp cận của hai quốc gia cũng được làm rõ: Nhật Bản tập trung vào công nghệ và thương mại hóa thông qua phát triển pin nhiên liệu và chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi Trung Quốc thúc đẩy quy mô thông qua sản xuất hàng loạt và hạ tầng. Cả hai cách tiếp cận đều chưa đảm bảo thành công, và cả hai quốc gia vẫn đang phải đối mặt với chi phí cao cũng như thách thức thị trường.
Theo David Fishman, vòng cạnh tranh công nghệ sạch đầu tiên được định hình bởi năng lượng mặt trời, pin và xe điện. Giai đoạn tiếp theo có thể ngày càng xoay quanh hydro xanh, thu giữ carbon, điện khí hóa công nghiệp và các lĩnh vực khó giảm phát thải khác.
Mặc dù hydro vẫn còn đắt đỏ và thương mại hóa quy mô lớn còn lâu mới được đảm bảo, nhưng khi các quốc gia tìm cách cân bằng giữa mục tiêu khí hậu, năng lực cạnh tranh công nghiệp và an ninh năng lượng, hydro có khả năng sẽ vẫn là một lĩnh vực quan trọng cần theo dõi trong thập kỷ tới.
