Trung Quốc chạy đua xây dựng trang trại điện mặt trời lớn nhất thế giới, với “đàn cừu quang điện”
(AP – 22/8/2025)
Các quan chức Trung Quốc vừa giới thiệu trang trại điện mặt trời được cho là lớn nhất thế giới, nằm trên cao nguyên Tây Tạng, với diện tích 610 km², tương đương thành phố Chicago.
Trung Quốc đã lắp đặt pin mặt trời với tốc độ nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào khác, và khoản đầu tư này bắt đầu mang lại hiệu quả.
Một nghiên cứu công bố hôm thứ Năm cho thấy lượng phát thải carbon của nước này đã giảm 1% trong 6 tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm trước, kéo dài xu hướng giảm bắt đầu từ tháng 3/2024.
Điều tích cực là phát thải carbon của Trung Quốc có thể đã đạt đỉnh sớm hơn nhiều so với mục tiêu mà chính phủ đề ra là trước năm 2030.
Tuy nhiên, là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới, Trung Quốc vẫn cần cắt giảm mạnh hơn nữa để góp phần làm chậm biến đổi khí hậu toàn cầu.
Để đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2060, phát thải của Trung Quốc cần giảm trung bình 3% mỗi năm trong 35 năm tới, theo ông Lauri Myllyvirta – tác giả nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA) đặt tại Phần Lan.
“Trung Quốc cần sớm đạt được mức giảm 3% này,” ông nói.
Trước đây, lượng phát thải của Trung Quốc từng giảm trong thời kỳ kinh tế suy thoái. Nhưng lần này có sự khác biệt: nhu cầu điện tăng 3,7% trong nửa đầu năm nay, song sản lượng điện từ năng lượng mặt trời, gió và hạt nhân lại tăng nhanh hơn, giúp bù đắp.
“Chúng ta đang chứng kiến lần đầu tiên xu hướng giảm phát thải mang tính cấu trúc ở Trung Quốc,” Myllyvirta nhấn mạnh.
Trong 6 tháng đầu năm, Trung Quốc đã lắp đặt 212 GW công suất điện mặt trời – vượt quá tổng công suất 178 GW của Mỹ tính đến cuối năm 2024.
Điện mặt trời đã vượt thủy điện để trở thành nguồn năng lượng sạch lớn thứ hai của Trung Quốc, và dự kiến sẽ vượt cả điện gió trong năm nay.
Ngoài ra, 51 GW điện gió cũng đã được bổ sung trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 6.
“Đây là một cột mốc mang ý nghĩa toàn cầu, mang lại tia hy vọng hiếm hoi trong bối cảnh khí hậu u ám,” Myllyvirta viết. Ông cũng cho rằng điều này chứng minh một quốc gia có thể cắt giảm phát thải mà vẫn tăng trưởng kinh tế.
Tuy vậy, chuyên gia Li cảnh báo sự phụ thuộc lớn vào than đá vẫn là thách thức nghiêm trọng, và nền kinh tế Trung Quốc cần dịch chuyển sang các ngành ít tiêu thụ tài nguyên hơn. “Con đường phía trước vẫn còn dài,” ông nói.
Trên cao nguyên Tây Tạng, một biển tấm pin mặt trời trải dài vô tận tới tận chân trời, xen lẫn các tòa nhà hai tầng màu trắng.
Trong vùng sa mạc rộng lớn, dự án này đã làm thay đổi cảnh quan bất ngờ: các tấm pin vừa chắn gió giảm bụi cát, vừa giữ ẩm cho đất, giúp cây cỏ mọc lên. Hàng ngàn con cừu – được gọi vui là “cừu quang điện” – thoải mái gặm cỏ dưới bóng pin.
Ông Vương An Vĩ, Cục trưởng Năng lượng châu tự trị Hải Nam (tỉnh Thanh Hải), gọi đây là tình huống “đôi bên cùng có lợi”:
“Doanh nghiệp sản xuất điện ở trên, cỏ mọc ở dưới, còn người dân thì chăn cừu ở giữa,” ông nói.
Khoảng hai phần ba diện tích đất đã được lắp đặt pin mặt trời, và điện đã phát từ những giai đoạn hoàn thành. Khi hoàn thiện, dự án sẽ có hơn 7 triệu tấm pin, đủ cấp điện cho 5 triệu hộ gia đình.
Cũng như nhiều trang trại điện mặt trời và gió khác, dự án được xây ở khu vực thưa dân cư phía tây. Thách thức lớn là truyền tải điện đến các trung tâm dân cư và công nghiệp ở miền đông Trung Quốc.
“Phân bố nguồn năng lượng xanh và phân bố công nghiệp hiện nay của đất nước hoàn toàn lệch nhau,” ông Trương Kim Minh – Phó Tỉnh trưởng tỉnh Thanh Hải – thừa nhận.
Một phần giải pháp là xây dựng các tuyến truyền tải điện xuyên quốc gia. Hiện một đường dây đã nối Thanh Hải với Hà Nam; hai tuyến nữa đang được lên kế hoạch, trong đó có tuyến đến Quảng Đông ở phía đông nam.
Tuy nhiên, việc tận dụng tối đa nguồn điện vẫn bị cản trở bởi cách quản lý lưới điện còn cứng nhắc, vốn thiết kế cho sản lượng ổn định của nhiệt điện than thay vì điện gió và mặt trời vốn biến động.
“Điều này đòi hỏi phải thay đổi lớn trong cách vận hành các nhà máy nhiệt điện than và cả mạng lưới truyền tải,” Myllyvirta nhận định. “Đây không phải nhiệm vụ nhỏ.”
