Trung Quốc ban hành Hướng dẫn xây dựng “Nhà máy không carbon”: Lộ trình then chốt cho chuyển đổi công nghiệp xanh

Trung Quốc ban hành Hướng dẫn xây dựng “Nhà máy không carbon”: Lộ trình then chốt cho chuyển đổi công nghiệp xanh

Nguồn: Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT)
Ngày ban hành: 19/01/2026
Ngày ký: 14/01/2026

Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) phối hợp với Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC), Bộ Sinh thái và Môi trường, Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước (SASAC) và Cục Năng lượng Quốc gia vừa chính thức ban hành “Hướng dẫn về việc triển khai xây dựng nhà máy không carbon” (《关于开展零碳工厂建设工作的指导意见》).

Văn bản này là một bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa Kế hoạch hành động phát triển ngành chế tạo xanh – carbon thấp giai đoạn 2025–2027 của Quốc vụ viện Trung Quốc, đồng thời đóng vai trò nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu đạt đỉnh phát thải carbon và trung hòa carbon trong lĩnh vực công nghiệp.

Nhà máy không carbon là gì?

Theo hướng dẫn, nhà máy không carbon là mô hình nhà máy mà tại đó lượng phát thải CO₂ được giảm liên tục thông qua đổi mới công nghệ, điều chỉnh cơ cấu sản xuất và tối ưu hóa quản trị, tiến tới gần bằng 0 trong phạm vi nhà máy.

Trọng tâm của mô hình này không chỉ là cắt giảm phát thải, mà còn là:

• Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tài nguyên

• Thúc đẩy chuyển đổi xanh – số hóa – thông minh

• Tạo lợi thế cạnh tranh carbon thấp cho ngành công nghiệp Trung Quốc trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng siết chặt yêu cầu phát thải

Các nguyên tắc cốt lõi

Hướng dẫn xác định bốn nguyên tắc xuyên suốt trong xây dựng nhà máy không carbon:

1. Tiếp cận theo ngành và theo hệ thống
   Lộ trình giảm carbon phải phù hợp với đặc thù từng ngành, từng địa phương; thúc đẩy phối hợp toàn chuỗi cung ứng và nâng cao hiệu suất tổng thể.

2. Đổi mới sáng tạo làm động lực
   Đẩy mạnh tích hợp năng lượng sạch, công nghệ carbon thấp, công nghệ số và công nghệ đột phá; lấy đổi mới công nghệ và mô hình kinh doanh làm trung tâm.

3. Giảm phát thải tối đa về mặt kỹ thuật và kinh tế
   Xây dựng hệ thống sử dụng năng lượng tái tạo làm lõi, quy trình sản xuất carbon thấp và hệ thống quản trị thông minh.

4. Chuẩn hóa – minh bạch – có thể kiểm chứng
   Áp dụng tiêu chuẩn quốc gia, ngành hoặc tiêu chuẩn quốc tế về kiểm kê phát thải; bảo đảm dữ liệu thống nhất, minh bạch, có thể truy xuất và so sánh.

Mục tiêu theo lộ trình giai đoạn

Giai đoạn 2026–2027

• Lựa chọn các ngành dễ điện hóa, nhu cầu khử carbon cấp bách để thí điểm

• Đến năm 2027, hình thành một số nhà máy không carbon tiêu biểu trong các lĩnh vực:

  • Ô tô

  • Pin lithium

  • Quang điện

  • Điện tử – điện gia dụng

  • Cơ khí

  • Trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán

• Bước đầu hình thành hệ sinh thái công nghiệp nhà máy không carbon, bao gồm năng lượng, công nghệ, tiêu chuẩn và tài chính.

Giai đoạn đến năm 2030

• Mở rộng sang các ngành phát thải cao và khó khử carbon, như:

  • Thép

  • Kim loại màu

  • Hóa dầu – hóa chất

  • Vật liệu xây dựng

  • Dệt may

• Thúc đẩy các mô hình dịch vụ tổng thể về:

  • Thiết kế

  • Tài chính

  • Cải tạo

  • Quản lý nhà máy không carbon

Sáu trụ cột triển khai chính

1. Thiết lập hệ thống kiểm kê và quản lý phát thải carbon
   Bao gồm phát thải trực tiếp và gián tiếp (điện, nhiệt mua ngoài), áp dụng tiêu chuẩn quốc gia GB/T hoặc tiêu chuẩn quốc tế.

2. Chuyển đổi cơ cấu năng lượng theo hướng xanh – carbon thấp

   • Phát triển điện mặt trời, điện gió phân tán

   • Thúc đẩy kết nối trực tiếp điện tái tạo

   • Xây dựng vi lưới công nghiệp xanh

   • Phát triển hydro xanh, amoniac xanh, methanol xanh

3. Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tái cấu trúc quy trình

   • Thiết bị đạt chuẩn hiệu suất năng lượng cấp cao nhất

   • Đổi mới vật liệu, quy trình sản xuất không carbon

   • Nghiên cứu và ứng dụng CCUS

4. Phân tích dấu chân carbon sản phẩm
   Thực hiện đánh giá phát thải vòng đời sản phẩm, thúc đẩy chuỗi cung ứng không carbon.

5. Số hóa và thông minh hóa quản lý carbon
   Xây dựng trung tâm quản lý năng lượng – carbon số hóa, ứng dụng AI, dữ liệu lớn, blockchain và digital twin.

6. Bù trừ carbon và công bố thông tin minh bạch
   Sau khi giảm phát thải tối đa, lượng phát thải còn lại có thể được bù trừ thông qua giao dịch carbon, chứng chỉ điện xanh; khuyến khích công bố báo cáo ESG và báo cáo nhà máy không carbon.

Ý nghĩa chiến lược

Việc ban hành Hướng dẫn xây dựng nhà máy không carbon cho thấy Trung Quốc đang:

• Chuyển từ cam kết vĩ mô sang triển khai vi mô tại từng cơ sở sản xuất

• Chủ động thích ứng với các cơ chế carbon biên giới và tiêu chuẩn thương mại xanh toàn cầu

• Đặt nền móng cho công nghiệp hóa xanh thế hệ mới, nơi năng lượng tái tạo, hydro xanh và số hóa đóng vai trò trung tâm

Đây cũng là tài liệu tham khảo quan trọng đối với các quốc gia đang thúc đẩy công nghiệp xanh, trong đó có Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng yêu cầu sản phẩm có dấu chân carbon thấp và minh bạch.