Trạm tiếp nhiên liệu hydro cho vận tải hạng nặng tại châu Âu đang chuyển từ dự án thí điểm sang hạ tầng thương mại

Trạm tiếp nhiên liệu hydro cho vận tải hạng nặng tại châu Âu đang chuyển từ dự án thí điểm sang hạ tầng thương mại
Annie Nguyễn
(Ngày 25 tháng 8 năm 2026)

Thị trường tiếp nhiên liệu hydro cho vận tải hạng nặng tại châu Âu đang bước vào giai đoạn chuyển mình quan trọng: từ các dự án thử nghiệm sang xây dựng hạ tầng thương mại. Tuy nhiên, bức tranh thị trường có sự khác biệt rõ rệt giữa các phân khúc, và sự hiểu biết về các yếu tố then chốt có thể quyết định sự thành bại của dự án.

Ba phân khúc xe tải hạng nặng thúc đẩy nhu cầu

Các chuyên gia trong ngành chỉ ra ba loại hình phương tiện chủ yếu đang tạo ra nhu cầu cho trạm tiếp nhiên liệu hydro:

1. Xe buýt: Đây là phân khúc phát triển ổn định nhất, thường được vận hành theo lịch trình cố định. Một nhà máy điện phân công suất 1 MW (khoảng 500 kg hydro/ngày) thường đáp ứng nhu cầu của 10-20 xe buýt và thường được đặt tại các bãi xe, kết hợp với điện mặt trời áp mái.

2. Xe tải đường dài: Đây là phân khúc có tiềm năng lớn nhất nhưng cũng phức tạp nhất, đòi hỏi hệ thống lớn hơn (2-5 MW) với nhiều điểm cấp phát. Lợi thế về mật độ năng lượng của hydro so với pin là rất đáng kể cho các chuyến đi đường dài và tải trọng lớn.

3. Xe thu gom đô thị: Đây là phân khúc đang phát triển nhanh, được thúc đẩy bởi các quy định hạn chế xe diesel trong nội đô. Với lộ trình cố định và có bãi đỗ tập trung, các loại xe này ngày càng cạnh tranh với xe điện.

Điều kiện để một dự án trạm tiếp nhiên liệu khả thi

Ba yếu tố phải được đảm bảo từ sớm trước khi một dự án có thể được tài trợ:

1. Cam kết đầu ra (Offtake): Đây là yếu tố nền tảng. Một trạm tiếp nhiên liệu không có hợp đồng cam kết sử dụng hydro từ các đội xe sẽ không có mô hình doanh thu. Đây là sai lầm phổ biến và thường là nguyên nhân dẫn đến thất bại của dự án.

2. Kinh tế đơn vị khả thi: Chi phí sản xuất hydro tại chỗ phải cạnh tranh với các lựa chọn thay thế và phù hợp với mức giá mà nhà vận tải sẵn sàng chi trả. Điều này phụ thuộc gần như hoàn toàn vào lựa chọn công nghệ điện phân và giá điện tại địa điểm.

3. Chứng nhận hydro xanh: Các quy định của EU yêu cầu hydro chỉ được coi là xanh khi được sản xuất từ năng lượng tái tạo cùng thời điểm tiêu thụ. Điều này khiến việc kết hợp hydro với năng lượng tái tạo tại chỗ (mặt trời, gió) trở thành một yêu cầu thực tế, không chỉ là điều kiện để được cấp phép.

Các thành tựu công nghệ và mở rộng hạ tầng

Các dự án thương mại đang được hiện thực hóa trên khắp châu Âu. Tại Đức, MB Energy đã khánh thành trạm tiếp nhiên liệu hydro cho xe tải tại Lübeck với công suất 2.000 kg/ngày, đáp ứng nhu cầu của 50 xe tải mỗi ngày. Đây là một phần trong chiến lược mở rộng mạng lưới trạm hydro trên các hành lang vận tải chính của châu Âu, phù hợp với quy định AFIR của EU.

Về mặt công nghệ, dự án RHeaDHy do HRS, Toyota Motor Europe và ENGIE Lab Crigen hợp tác đã đạt được bước tiến quan trọng. Hệ thống tiếp nhiên liệu "Mid Flow Twin" sử dụng hai súng bơm cùng lúc, cho phép tiếp đầy hydro cho một xe tải hạng nặng trong vòng 6 phút, đủ cho quãng đường 600 km, ngay cả ở nhiệt độ lên đến 40°C. Thử nghiệm này sử dụng hơn 400 kg hydro và đạt hiệu suất nạp trên 95%.

Vai trò của lựa chọn công nghệ điện phân

Việc lựa chọn công nghệ điện phân là yếu tố đơn lẻ có ảnh hưởng lớn nhất đến sự sống còn của dự án. Ba công nghệ chính bao gồm:

• PEM (Màng trao đổi proton): Gọn nhẹ và hiệu quả nhưng có chi phí vốn cao do sử dụng các kim loại quý hiếm.

• Kiềm (Alkaline): Chi phí thấp hơn nhưng yêu cầu nguồn điện ổn định, ít phù hợp với năng lượng tái tạo biến động và thường không đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận xanh nghiêm ngặt.

• AEM (Màng trao đổi anion): Đây là phân khúc công nghệ mới nổi, được kỳ vọng sẽ kết hợp ưu điểm của cả hai loại trên nhưng cần thời gian để khẳng định.