Toàn cảnh các dự án điện rác và quản lý rác thải tại Việt Nam đến tháng 1/2026
Ngày 21 tháng 1 năm 2026
Lê Ngọc Ánh Minh, Pacific Group
Trong bối cảnh lượng chất thải rắn sinh hoạt tại Việt Nam tiếp tục gia tăng nhanh cùng với quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế, xử lý rác thải theo hướng giảm chôn lấp, tăng tái chế và thu hồi năng lượng đang trở thành một trong những ưu tiên lớn của Chính phủ và các địa phương. Tính đến tháng 1/2026, hàng loạt dự án điện rác và khu xử lý chất thải rắn quy mô lớn đã và đang được triển khai, đồng thời nhiều địa phương tiếp tục kêu gọi đầu tư mới theo các mô hình xã hội hóa và đối tác công – tư (PPP).
Tại TP. Hồ Chí Minh, địa phương phát sinh lượng rác sinh hoạt lớn nhất cả nước, chiến lược chuyển đổi công nghệ xử lý rác đang được đẩy nhanh. Hai dự án điện rác trọng điểm là Tam Sinh Nghĩa và VietStar đang được triển khai tại Khu liên hợp xử lý chất thải Tây Bắc Củ Chi. Dự án Tam Sinh Nghĩa có công suất xử lý khoảng 2.000 tấn rác mỗi ngày, dự kiến hoàn thành và vận hành trong năm 2026, trong khi dự án VietStar với công suất tương đương được kỳ vọng đưa vào hoạt động từ năm 2027. Khi các dự án này hoàn thành, tỷ lệ rác chôn lấp tại TP. Hồ Chí Minh sẽ giảm mạnh, tiến tới mục tiêu xử lý phần lớn rác sinh hoạt bằng công nghệ đốt phát điện.
Tại Đà Nẵng, thành phố đang chịu áp lực lớn từ bãi rác Khánh Sơn, chính quyền địa phương đã kêu gọi đầu tư dự án nhà máy đốt rác phát điện công suất khoảng 1.000 tấn/ngày, phát điện khoảng 20 MW, với tổng mức đầu tư hơn 2.700 tỷ đồng theo hình thức PPP. Dự án dự kiến triển khai trong giai đoạn 2025–2028 và vận hành vào cuối năm 2026. Song song đó, một dự án xử lý rác công suất khoảng 650 tấn/ngày cũng được lên kế hoạch đưa vào hoạt động trong năm 2026 nhằm giảm tải trước mắt cho hệ thống hiện hữu.
Ở khu vực phía Bắc, Hải Phòng đang triển khai dự án nhà máy đốt rác phát điện tại Đình Vũ. Giai đoạn đầu của dự án có công suất xử lý khoảng 1.000 tấn rác mỗi ngày, với tổng vốn đầu tư gần 2.500 tỷ đồng. Dự án dự kiến hoàn thành và vận hành trong năm 2026, sau đó tiếp tục mở rộng quy mô trong các giai đoạn tiếp theo đến năm 2030, phù hợp với định hướng phát triển đô thị và công nghiệp của thành phố cảng.
Tại miền Trung và Nam Trung Bộ, Bình Định và Cà Mau là hai địa phương tích cực mời gọi đầu tư các dự án điện rác. Tỉnh Bình Định đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xử lý chất thải rắn Long Mỹ với công suất khoảng 500 tấn/ngày, kết hợp phát điện khoảng 15 MW, tổng vốn đầu tư dự kiến trên 1.500 tỷ đồng. Dự án được định hướng lựa chọn nhà đầu tư có công nghệ tiên tiến, đảm bảo yêu cầu môi trường và hiệu quả kinh tế lâu dài. Trong khi đó, tỉnh Cà Mau đã phê duyệt chính sách thu hút đầu tư dự án nhà máy điện rác tại huyện Nam Căn, công suất xử lý khoảng 600 tấn/ngày, phát điện khoảng 6 MW, hướng tới giải quyết căn bản tình trạng quá tải tại các bãi chôn lấp hiện hữu của địa phương.
Bên cạnh các dự án điện rác, nhiều chương trình và dự án quản lý rác thải theo hướng phi đốt cũng đang được triển khai, đặc biệt là các mô hình nâng cao năng lực thu gom, phân loại và tái chế. Một số dự án hợp tác quốc tế, như chương trình quản lý rác thải tại Bình Định do các đối tác quốc tế tài trợ, tập trung cải thiện hệ thống quản lý chất thải sinh hoạt, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao nhận thức cộng đồng, được đánh giá là những mô hình thí điểm có giá trị tham khảo cho các địa phương khác.
Song song với việc triển khai các dự án cụ thể, khung chính sách và pháp lý trong lĩnh vực quản lý rác thải và điện rác tại Việt Nam tiếp tục được hoàn thiện trong giai đoạn 2025–2026. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 bước vào giai đoạn thực thi sâu rộng, trong đó quy định phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn trở thành yêu cầu bắt buộc trên phạm vi toàn quốc. Quy định này được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể chất lượng đầu vào cho các nhà máy xử lý rác, đặc biệt là các dự án điện rác và tái chế.
Chính phủ và Quốc hội cũng ban hành nhiều nghị quyết, chỉ đạo nhằm tăng cường hiệu quả quản lý chất thải rắn, đặt mục tiêu giảm mạnh tỷ lệ chôn lấp trực tiếp, ưu tiên các công nghệ xử lý tiên tiến, thân thiện môi trường. Một trong những định hướng xuyên suốt là đưa tỷ lệ chôn lấp rác sinh hoạt xuống dưới 30%, đồng thời nâng cao tỷ lệ thu gom, tái chế và thu hồi năng lượng từ rác thải.
Ở cấp địa phương, nhiều tỉnh, thành phố lớn đã ban hành các quy định cụ thể về giá dịch vụ thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải sinh hoạt theo khối lượng hoặc thể tích, thay cho cơ chế thu phí bình quân trước đây. TP. Hồ Chí Minh và Hà Nội là những địa phương đi đầu trong việc chuẩn hóa định mức kinh tế – kỹ thuật và cơ chế giá, qua đó tạo nền tảng tài chính minh bạch hơn cho các dự án xử lý rác, đồng thời khuyến khích người dân và doanh nghiệp thực hiện phân loại rác tại nguồn.
Nhìn tổng thể, đến tháng 1/2026, lĩnh vực điện rác và quản lý rác thải tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình rõ nét. Nhiều dự án quy mô lớn đã được khởi động hoặc chuẩn bị vận hành, khung chính sách ngày càng hoàn thiện, và vai trò của khu vực tư nhân trong đầu tư xử lý rác ngày càng được khẳng định. Tuy nhiên, các thách thức về thủ tục đầu tư, quy hoạch điện, giá mua điện từ điện rác và sự đồng bộ trong phân loại rác tại nguồn vẫn là những vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ để lĩnh vực này phát triển bền vững trong những năm tới.
