Thép xanh dùng hydrogen tại châu Âu: Công nghệ đã sẵn sàng nhưng thị trường và cơ chế carbon mới là nút thắt

Ngày 13/04/2026 – Annie Nguyễn

Phát biểu tại một sự kiện của UNIDO tại Vienna, đại diện Mitsubishi Heavy Industries tại EU cho biết công nghệ thép giảm phát thải dựa trên hydrogen (hydrogen-based DRI – direct reduced iron) về cơ bản đã chứng minh được tính khả thi kỹ thuật, khi có thể thay thế CO₂ bằng hơi nước trong quá trình luyện sắt.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ, mà nằm ở cấu trúc thị trường, năng lượng và cơ chế hỗ trợ tài chính.

1. Hydrogen DRI: công nghệ đã “work”, nhưng chưa scale

Hydrogen-based DRI đã đạt được các kết quả kỹ thuật quan trọng:

• có thể thay thế than trong quá trình khử quặng sắt
• giảm phát thải CO₂ gần như về 0 tại điểm sử dụng
• tạo ra dòng sản phẩm sắt “low-carbon”

Tuy nhiên, việc mở rộng quy mô tại châu Âu vẫn còn hạn chế.

2. Ba điều kiện bắt buộc để thương mại hóa thép hydrogen

Theo đánh giá từ ngành công nghiệp, có ba yếu tố quyết định:

(1) Khung chính sách ổn định

• Hệ thống ETS (carbon trading) ổn định
• Cơ chế CBAM tạo sân chơi công bằng với thép nhập khẩu

(2) Hỗ trợ tài chính cho chênh lệch chi phí

• không chỉ hỗ trợ CAPEX
• mà cần hỗ trợ cả OPEX
• đặc biệt trong giai đoạn đầu vận hành

(3) Tín hiệu nhu cầu dài hạn

• thị trường dẫn dắt bởi “lead buyers”
• vai trò của mua sắm công (public procurement)
• hợp đồng tiêu thụ ổn định cho thép xanh

3. Không có một con đường duy nhất để khử carbon ngành thép

Một điểm quan trọng được nhấn mạnh là:

• hydrogen không phải giải pháp duy nhất
• mà nằm trong hệ sinh thái giải pháp

Bao gồm:

• cải thiện hiệu suất năng lượng
• điện hóa quy trình công nghiệp
• công nghệ thu giữ carbon (CCUS)
• và hydrogen DRI

4. Bài toán thật: đồng bộ giữa năng lượng – hạ tầng – thị trường

Thách thức lớn nhất hiện nay là:

• năng lượng sạch chưa đủ rẻ và ổn định
• hạ tầng công nghiệp chưa sẵn sàng chuyển đổi đồng loạt
• thị trường chưa tạo đủ tín hiệu nhu cầu dài hạn

Điều này khiến nhiều dự án vẫn bị kẹt giữa giai đoạn thử nghiệm và thương mại hóa.

5. Kết luận

Hydrogen trong ngành thép châu Âu đã vượt qua rào cản công nghệ, nhưng vẫn chưa vượt qua rào cản hệ thống.

Tương lai của thép xanh không phụ thuộc vào một công nghệ duy nhất, mà phụ thuộc vào khả năng đồng bộ hóa chính sách carbon, hạ tầng năng lượng và tín hiệu thị trường tiêu thụ.