RED III THÚC ĐẨY DỰ ÁN HYDRO TẠI ROMANIA: TÍN HIỆU TÍCH CỰC CHO THỊ TRƯỜNG NHIÊN LIỆU TÁI TẠO CHÂU ÂU
Annie Nguyễn - 06/09/2026
Quy định về nhiên liệu tái tạo của Liên minh Châu Âu (RED III) đang bắt đầu tạo ra những tác động cụ thể, thúc đẩy các dự án hydro tại các quốc gia thành viên. Một ví dụ điển hình vừa diễn ra tại Romania, nơi Quốc hội đã thông qua luật hydro vào ngày 27 tháng 8, thiết lập các hạn ngạch bắt buộc đối với nhiên liệu tái tạo có nguồn gốc phi sinh học (RFNBO).
Theo phân tích của chuyên gia Tobias Block, luật mới của Romania đặt ra lộ trình hạn ngạch RFNBO như sau:
-
0,2% vào năm 2027
-
0,5% vào năm 2028
-
0,8% vào năm 2029
-
1% vào năm 2030
Các con số này bao gồm cơ chế tính gấp đôi (double counting). Mức phạt cho việc không tuân thủ được quy định là 0,25 Lei (khoảng 47 Euro) cho mỗi GJ RFNBO thiếu hụt. Tuy mức phạt này thấp hơn so với Pháp (110 Euro/GJ), Ý (95,5 Euro/GJ) hay Đức (120 Euro/GJ), nhưng vẫn đủ cao để tạo ra động lực tuân thủ và đầu tư.
Phản ứng từ thị trường: Dự án điện phân 55 MW tại nhà máy lọc dầu Petrobazi
Bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy tác động của chính sách là khoản đầu tư của OMV, một thành viên của Liên minh Nhiên liệu Điện tử Áo (eFuel Alliance Österreich). Tập đoàn này đã nhận được tất cả các giấy phép và thiết bị cho hệ thống điện phân công suất 55 MW tại nhà máy lọc dầu Petrobrazi của mình. Máy điện phân được cung cấp bởi Neuman Esser, và dự kiến bắt đầu vận hành vào đầu năm 2028.
Điểm đáng chú ý là dự án này được thiết kế để đồng xử lý (co-processing) với sản xuất HVO (dầu diesel tái tạo từ hydro), cho thấy tiềm năng tận dụng sự hiệp đồng giữa nhiên liệu sinh học (biofuels) và nhiên liệu điện tử (e-fuels) trong quá trình chuyển đổi năng lượng.
Ý nghĩa và bài học
Câu chuyện của Romania và OMV cung cấp một vài bài học quan trọng:
-
Chính sách tạo ra thị trường: Các hạn ngạch bắt buộc và mức phạt đủ sức răn đe là động lực mạnh mẽ nhất để thúc đẩy các khoản đầu tư vốn lớn vào hydro xanh, vốn vẫn đang trong giai đoạn đầu thương mại hóa.
-
Lộ trình rõ ràng mang lại sự chắc chắn: Việc xác định mức hạn ngạch tăng dần từ 0,2% đến 1% trong giai đoạn 2027-2030 giúp các nhà đầu tư có kế hoạch dài hạn và giảm rủi ro.
-
Hiệp đồng giữa các giải pháp: Việc tích hợp sản xuất hydro và nhiên liệu tái tạo trong cùng một nhà máy lọc dầu hiện có (như dự án của OMV) là một chiến lược thông minh, tối ưu hóa cơ sở hạ tầng và giảm chi phí chuyển đổi.
-
Sự khác biệt giữa các quốc gia: Mặc dù các nước EU chia sẻ chung khung RED III, mức độ tham vọng và cơ chế phạt cụ thể ở mỗi quốc gia khác nhau, tạo nên một bức tranh đa dạng về cơ hội đầu tư.
Đối với các nước đang phát triển như Việt Nam, đang trong quá trình xây dựng khung pháp lý cho hydro, kinh nghiệm của Romania cho thấy việc thiết lập các tiêu chuẩn và lộ trình rõ ràng, cùng với chế tài xử phạt hợp lý, là yếu tố then chốt để thu hút đầu tư vào lĩnh vực còn non trẻ này. Các doanh nghiệp như Tổng công ty Hydrogen Việt Nam (VH2) có thể coi đây là một mô hình tham khảo để vận động chính sách và định hình chiến lược phát triển hệ sinh thái hydro trong nước.
