Queensland và Fortescue giải quyết tranh chấp về khoản trợ cấp nhà máy sản xuất điện phân bị hủy bỏ

21 tháng 8, 2026
Annie Nguyễn

Queensland, Australia – Chính quyền bang Queensland và tập đoàn khai khoáng Fortescue đã đạt được thỏa thuận giải quyết tranh chấp về khoản tài trợ công trị giá 66 triệu đô la Úc dành cho nhà máy sản xuất máy điện phân công suất 2GW tại Gladstone, dự án đã bị đình chỉ vào năm 2025.

Theo tuyên bố chung của hai bên, các điều khoản thỏa thuận được giữ bí mật. Tuy nhiên, thỏa thuận đảm bảo rằng giá trị từ khoản đầu tư 66 triệu đô la của bang được giữ lại cho Queensland thông qua việc chuyển giao khu đất dự án, trạm biến áp và cơ sở hạ tầng dùng chung liên quan, cùng với các thỏa thuận khác.

Bối cảnh tranh chấp

Nhà máy sản xuất máy điện phân Gladstone được Fortescue khai trương vào tháng 4 năm 2024 với công suất thiết kế hơn 2GW mỗi năm, được kỳ vọng là trung tâm của tham vọng hydro xanh tại Úc . Chính quyền bang Queensland đã cung cấp đất đai và cơ sở hạ tầng, trong khi chính phủ liên bang đóng góp thêm 44,9 triệu đô la Úc thông qua Sáng kiến Sản xuất Hiện đại.

Tuy nhiên, chỉ hơn một năm sau, Fortescue bắt đầu thu hẹp hoạt động tại Gladstone vào tháng 5 năm 2025 với việc cắt giảm nhân sự. Đến tháng 7, công ty chính thức hủy bỏ cả dự án hydro PEM50 và nhà máy sản xuất máy điện phân, với lý do "chuyển hướng chiến lược khỏi máy điện phân" sang các công nghệ hướng tới hydro chi phí thấp hơn cho ngành công nghiệp xanh tại Úc, nhằm hỗ trợ tham vọng sản xuất sắt xanh của mình.

Vụ kiện và kết quả

Tháng 8 năm 2025, Phó Thủ hiến Jarrod Bleijie tuyên bố bang sẽ yêu cầu Fortescue hoàn trả đầy đủ khoản tài trợ 66 triệu đô la. Ông từng gọi đây là "dự án phù phiếm" và một "thỏa thuận tồi tệ" do chính quyền Lao động trước đây thực hiện . Bang đã đưa vụ việc ra Tòa án Tối cao Queensland vào tháng 3 năm 2026.

Fortescue phản đối, cho rằng yêu cầu bồi hoàn hơn 65 triệu đô la là "sự vượt quá đáng kể" và có thể ngăn cản đầu tư trong tương lai vào bang . Công ty lập luận rằng họ đã đầu tư 228 triệu đô la vào dự án và khoản tài trợ đã được sử dụng đúng mục đích.

Thỏa thuận giải quyết hiện tại giúp cả hai bên tránh được một phiên tòa kéo dài, đồng thời cho phép bang giữ lại tài sản và cơ sở hạ tầng đã được xây dựng . Việc hủy bỏ dự án diễn ra trong bối cảnh Fortescue thu hẹp tham vọng hydro, bao gồm việc cắt giảm dự án 80MW tại Arizona và lùi lịch khởi động dự án tại Na Uy đến năm 2029.

Nguồn tin tham khảo / Reference: gasworld, Queensland Government Ministerial Media Statements, Fuel Cells Works, Hydrogen Insight, Yahoo Finance, Brisbane Times, The Sydney Morning Herald