Quên các mô hình AI đi – Bước đột phá thực sự của Trung Quốc là tài chính hóa dữ liệu
Ngày 15 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Theo ông Pierre Vialettes, Giám đốc Thông tin của Airbus Trung Quốc, nếu muốn hiểu vì sao Trung Quốc đang giành lợi thế trong làn sóng công nghiệp tiếp theo, cần nhìn vào cách nước này tài chính hóa dữ liệu – thay vì chỉ tập trung vào các thuật toán AI. Trong khi phương Tây vẫn loay hoay với các vấn đề về quyền riêng tư và quy định, Trung Quốc đã tái cấu trúc dữ liệu thành một tài sản tài chính mang tính thể chế.
1. Đổi dữ liệu lấy vốn cổ phần
Theo Luật Công ty Trung Quốc, các tổ chức có thể sử dụng bộ dữ liệu đã được kiểm toán, xác thực làm tài sản góp vốn phi tiền tệ để nhận cổ phần. Ví dụ, Tập đoàn Đường sắt Thiên Tân đã định giá dữ liệu vận hành pin tàu điện ngầm trị giá 1,04 triệu NDT, dùng toàn bộ làm vốn góp để nắm 52% cổ phần kiểm soát trong một liên doanh công nghệ mới.
2. Đưa dữ liệu vào bảng cân đối kế toán (CAPEX)
Theo hướng dẫn kế toán của Bộ Tài chính, các công ty Trung Quốc có thể vốn hóa chi phí thu thập, làm sạch và xử lý dữ liệu thành tài sản vô hình, thay vì hạch toán vào chi phí vận hành (OPEX). Công ty Môi trường Vũ Hán Thịnh Dư đã tận dụng quy định này để vay thế chấp 5 triệu NDT từ Ngân hàng Hán Khẩu.
3. Sàn giao dịch dữ liệu – Phố Wall của dữ liệu
Các sàn giao dịch dữ liệu như Sàn Giao dịch Dữ liệu Quốc tế Bắc Kinh (BIDE) hoạt động như thị trường tài chính, cho phép đóng gói, định giá và giao dịch dữ liệu như hàng hóa. Một tập đoàn nông nghiệp đã đóng gói dữ liệu khí hậu, đất đai, năng suất cây trồng thành sản phẩm dữ liệu trên Sàn Giao dịch Dữ liệu Thượng Hải, huy động thành công 10 triệu NDT.
4. Dữ liệu là yếu tố sản xuất thứ 5
Trung Quốc đã nâng dữ liệu lên ngang hàng với đất đai, lao động, vốn và công nghệ như một "yếu tố sản xuất". Chính phủ đang xây dựng hạ tầng dữ liệu công cộng, xác định rõ ba loại quyền: quyền tài nguyên dữ liệu, quyền xử lý và quyền sản phẩm.
5. Chiến lược AI: Tập trung vào năng suất công nghiệp
Khác với phương Tây, AI của Trung Quốc tập trung vào nâng cao hiệu quả vận hành trong sản xuất, chuỗi cung ứng, chăm sóc sức khỏe và lưới điện thông minh, không phải giải trí tiêu dùng.
6. Kết luận
Trung Quốc không chỉ chạy đua xây dựng AI mà còn tái cấu trúc toàn bộ nền kinh tế, biến dữ liệu thành tài sản vốn nền tảng, ưu tiên hiệu quả công nghiệp. Đây là sự thay đổi căn bản trong các quy tắc lợi thế cạnh tranh toàn cầu.
