PIN HAY HYDRO CHO VẬN TẢI BIỂN VEN BỜ? BÀI TOÁN CHƯA CÓ LỜI GIẢI RÕ RÀNG
Annie Nguyễn - 06/09/2026
Một cuộc tranh luận thú vị đang diễn ra trong ngành vận tải biển khi hai tàu chở hàng rời chạy bằng hydro mới của GMI được so sánh với tàu điện pin Yara Birkeland nổi tiếng của Na Uy. Cả hai loại tàu đều có tải trọng tương đương (khoảng 3.000-3.200 tấn) và cùng phục vụ cho tuyến ven biển Na Uy, nhưng lựa chọn công nghệ lại khác biệt hoàn toàn.
Ưu thế của pin: Đã được chứng minh và hiệu quả
Tàu Yara Birkeland, vận hành từ năm 2022, chỉ di chuyển trên một tuyến đường cố định dài 11 hải lý giữa hai nhà ga, với lịch trình dự đoán trước và khả năng sạc pin dễ dàng. Với pin 6,8 MWh, nó đã chứng minh tính khả thi của vận tải biển tự động bằng điện cho các tuyến ngắn, cố định.
Hydro có thể có lợi thế ở những điểm nào?
Theo chuyên gia Tom Baxter từ Đại học Aberdeen, lợi thế tiềm năng của hydro nằm ở khả năng hoạt động trên các tuyến đường dài hơn, ít dự đoán trước, khi tàu phải ghé qua nhiều cảng nhỏ và hoạt động nhiều ngày mà không có trạm sạc công suất lớn. Hydro cung cấp phạm vi hoạt động xa hơn và thời gian tiếp nhiên liệu nhanh hơn so với pin nặng.
Nhưng những thách thức của hydro là rất lớn
Tuy nhiên, ông Baxter nhấn mạnh hydro đối mặt với rào cản đáng kể:
-
Hạ tầng tiếp nhiên liệu: Hydro nén phải được sản xuất, vận chuyển, lưu trữ dưới áp suất cao và chuyển giao an toàn lên tàu. Nếu chuỗi cung ứng không sẵn sàng tại các cảng, lợi thế về tốc độ tiếp nhiên liệu sẽ bị triệt tiêu.
-
"Hình phạt năng lượng" lớn: Hydro chịu một tổn thất năng lượng đáng kể. Điện phải chuyển thành hydro, nén, vận chuyển, rồi lại chuyển ngược thành điện trong pin nhiên liệu. Toàn bộ chuỗi có thể tốn gấp 2-3 lần lượng điện tái tạo so với sử dụng pin trực tiếp, làm tăng chi phí và độ phức tạp.
-
Thiếu thông tin minh bạch: GMI chưa công bố các thông tin quan trọng như tuyến đường, nhu cầu năng lượng, dung lượng hydro, nguồn cung, sắp xếp tiếp nhiên liệu hay đánh giá so sánh với pin. Do đó, mặc dù hydro có thể khả thi về mặt kỹ thuật, nhưng việc khẳng định nó là lựa chọn tốt hơn, đặc biệt khi sử dụng trợ cấp công, vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải.
Bài học cho sự phát triển hydro một cách chiến lược
Câu chuyện này mang đến một bài học quan trọng cho các doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách đang thúc đẩy hydro, như Tổng công ty Hydrogen Việt Nam (VH2):
-
Không phải mọi ứng dụng đều phù hợp: Hydro không phải là giải pháp vạn năng. Trên những tuyến đường ngắn, cố định, pin có thể vượt trội về chi phí và hiệu quả năng lượng.
-
Hạ tầng là chìa khóa: Đầu tư vào tàu hydro phải đi kèm với chiến lược phát triển hạ tầng sản xuất, lưu trữ và tiếp nhiên liệu tại các cảng mục tiêu. Một hệ sinh thái không đầy đủ sẽ làm mất đi lợi thế của hydro.
-
Cần dữ liệu và tính minh bạch: Các đề xuất dự án hydro cần có đánh giá vòng đời toàn diện (từ sản xuất đến tiêu dùng) và so sánh minh bạch với các giải pháp thay thế (pin) để thuyết phục các bên liên quan và nhà đầu tư.
Vận tải biển xanh là một mục tiêu lớn, nhưng con đường đến đó đòi hỏi sự lựa chọn công nghệ dựa trên dữ liệu và logic, không phải kỳ vọng hay xu hướng. Cả pin và hydro đều có vai trò riêng, và nhiệm vụ là tìm ra ứng dụng phù hợp nhất cho từng loại.
