Phát Triển Chuỗi Cung Ứng Nhiên Liệu Xanh Cho Cảng Biển Và Cảng Hàng Không Việt Nam

Ngày 02 tháng 9 năm 2026

Bài viết bởi Annie Nguyễn

Việc phát triển năng lực tiếp nhiên liệu xanh (green bunkering) tại các cảng biển và cảng hàng không là một chiến lược quan trọng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và thực hiện cam kết giảm phát thải. Tuy nhiên, để các cảng có thể cung cấp dịch vụ này một cách hiệu quả và bền vững, yếu tố then chốt là hình thành một chuỗi cung ứng nhiên liệu xanh (green fuel supply chain) hoàn chỉnh, từ khâu sản xuất, vận chuyển, lưu trữ đến phân phối. Dưới đây là phân tích và các gợi ý cụ thể cho Việt Nam.

I. Chuỗi Cung Ứng Nhiên Liệu Xanh Cho Cảng Biển

Nhiên liệu xanh cho ngành hàng hải bao gồm methanol xanh, amoniac xanh, hydro xanh và nhiên liệu sinh học (biofuels). Để một cảng biển có thể tiếp nhiên liệu xanh, cần có chuỗi cung ứng bao gồm các mắt xích sau:

1. Sản Xuất (Nguồn Cung):

• Sản xuất trong nước: Tận dụng tiềm năng to lớn về năng lượng tái tạo (gió ngoài khơi, mặt trời) để sản xuất hydro xanh và các dẫn xuất (methanol, amoniac) ngay tại Việt Nam. Các khu vực như Bình Thuận, Ninh Thuận, và các tỉnh ven biển miền Trung có tiềm năng rất lớn cho các dự án điện gió và mặt trời quy mô lớn phục vụ sản xuất nhiên liệu xanh.

• Hợp tác quốc tế: Ký kết các thỏa thuận nhập khẩu nhiên liệu xanh từ các quốc gia sản xuất lớn (Úc, Chile, Trung Đông) để bổ sung và đảm bảo nguồn cung trong giai đoạn đầu và khi nhu cầu tăng cao.

2. Vận Chuyển và Logistics:

• Cảng chuyên dụng: Xây dựng các bến cảng chuyên dụng để tiếp nhận tàu chở methanol, amoniac lỏng hoặc hydro lỏng (LH2). Những cảng nước sâu như Cái Mép - Thị Vải, Vân Phong, và một số cảng khác có thể được quy hoạch cho mục đích này.

• Đội tàu vận chuyển chuyên dụng: Đầu tư hoặc thuê tàu chở nhiên liệu xanh (methanol/amoniac/hydro lỏng) có thiết kế an toàn và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.

3. Lưu Trữ và Phân Phối (Kho cảng):

• Bồn chứa chuyên dụng: Xây dựng các bồn chứa (tank) chịu được áp suất và nhiệt độ thấp để lưu trữ methanol lỏng, amoniac lỏng và các loại nhiên liệu xanh khác tại khu vực cảng. Cần có các hệ thống làm lạnh và an toàn đạt chuẩn.

• Hệ thống đường ống: Phát triển hệ thống đường ống từ kho chứa đến các bến cập tàu để bơm nhiên liệu trực tiếp, đảm bảo tốc độ và an toàn.

• Trạm tiếp liệu di động (Bunker barges): Sử dụng các sà lan chuyên dụng để tiếp nhiên liệu cho tàu biển ngay tại vị trí neo đậu, tăng tính linh hoạt.

4. Tiếp Liệu (Bunkering):

• Quy trình an toàn: Xây dựng và thực thi các quy trình tiếp nhiên liệu an toàn, đặc biệt với các nhiên liệu dễ cháy nổ như hydro.

• Đào tạo nhân lực: Đào tạo đội ngũ kỹ thuật và nhân viên cảng có chuyên môn về xử lý nhiên liệu xanh.

5. Chứng Nhận và Tiêu Chuẩn:

• Chứng nhận quốc tế: Đảm bảo nhiên liệu xanh và quy trình cung ứng đạt các chứng nhận về tính bền vững (ISCC, RSB) để được quốc tế công nhận, giúp tàu thuyền thỏa mãn các quy định về khí thải.

II. Hình Thành Chuỗi Cung Ứng Nhiên Liệu Xanh Cho Cảng Hàng Không Việt Nam

Ngành hàng không cũng đang chuyển đổi mạnh mẽ với các loại nhiên liệu hàng không bền vững (Sustainable Aviation Fuel - SAF). Việc phát triển chuỗi cung ứng SAF tại Việt Nam sẽ giúp các sân bay thu hút các hãng hàng không quốc tế có cam kết giảm phát thải.

1. Sản Xuất (Nguồn Cung):

• Nhà máy SAF: Xây dựng các nhà máy sản xuất SAF từ các nguồn nguyên liệu trong nước như dầu ăn đã qua sử dụng (UCO), mỡ động vật, phụ phẩm nông nghiệp (vỏ trấu, bã mía) hoặc từ methanol xanh (công nghệ Power-to-Liquid). Các khu công nghiệp hiện có hoặc các khu vực gần nguyên liệu có thể được quy hoạch làm nhà máy sản xuất.

• Nhập khẩu SAF: Đàm phán nhập khẩu SAF từ các nhà cung cấp quốc tế (ví dụ: Neste, TotalEnergies) để đáp ứng nhu cầu ban đầu khi các nhà máy trong nước chưa đi vào hoạt động.

2. Vận Chuyển và Logistics:

• Vận chuyển bằng đường biển hoặc đường bộ: SAF có thể được vận chuyển bằng tàu biển từ nhà máy đến các cảng gần sân bay (ví dụ: Cái Mép - Thị Vải đến Sân bay Long Thành), sau đó bằng xe bồn hoặc đường ống đến kho chứa tại sân bay.

• Hệ thống logistics an toàn: Đảm bảo phương tiện và quy trình vận chuyển an toàn cho SAF, một loại nhiên liệu lỏng có thể có các đặc tính khác với nhiên liệu phản lực thông thường (Jet A-1).

3. Lưu Trữ và Phân Phối (Tại Cảng Hàng Không):

• Kho chứa chuyên dụng: Xây dựng các bồn chứa riêng biệt cho SAF tại sân bay để tránh nhiễm bẩn với nhiên liệu truyền thống.

• Hệ thống tiếp liệu (Hydrant System): Kết nối kho chứa SAF với hệ thống ống tiếp nhiên liệu tại các vị trí đỗ máy bay.

4. Tiếp Liệu (Tại Máy Bay):

• Quy trình an toàn: Đảm bảo các quy trình tiếp nhiên liệu SAF được thực hiện an toàn và phù hợp với từng loại máy bay.

• Đào tạo: Đào tạo nhân viên mặt đất về các đặc tính và quy trình xử lý SAF.

III. Cụ Thể Hóa Cho Việt Nam: Gợi Ý Về Các Cảng Và Sân Bay

A. Tích Hợp Cho Cảng Biển Mới (Cảng Cái Mép - Thị Vải, Bà Rịa - Vũng Tàu)

Nếu được quy hoạch mở rộng, Cái Mép - Thị Vải có thể trở thành cảng đầu tiên của Việt Nam với chuỗi cung ứng nhiên liệu xanh tích hợp:

• Bến nhập khẩu: Xây dựng các bến cập cho tàu chở methanol, amoniac lỏng nhập khẩu từ các nước sản xuất.

• Kho chứa chiến lược: Xây dựng hệ thống bồn chứa lớn để lưu trữ và phân phối cho các tàu biển và cũng là nguồn cung cho các ngành công nghiệp lân cận.

• Trạm tiếp liệu: Thiết lập các trạm tiếp nhiên liệu xanh (bunker station) và sà lan tiếp liệu để phục vụ tàu cập cảng và tàu đi qua.

B. Bổ Sung Tính Năng Xanh Cho Cảng Biển Hiện Hữu (Cảng Vân Phong, Khánh Hòa)

Cảng Vân Phong, với vị trí nước sâu và quỹ đất rộng, có thể bổ sung:

• Trạm tiếp nhiên liệu LNG/ Methanol: Phát triển một trạm tiếp nhiên liệu di động hoặc cố định cho LNG và methanol từ các nguồn nhập khẩu hoặc sản xuất tại chỗ.

• Kết nối với dự án năng lượng tái tạo: Kết nối với các dự án điện gió và điện mặt trời lân cận (Ninh Thuận, Bình Thuận) để sản xuất hydro xanh tại chỗ, phục vụ nhu cầu tiếp liệu.

C. Tích Hợp Cho Sân Bay Long Thành (Đồng Nai)

Sân bay Long Thành, sân bay quốc tế mới, cần được thiết kế để tích hợp chuỗi cung ứng SAF ngay từ đầu:

• Kho SAF chuyên dụng: Xây dựng một khu vực kho chứa SAF riêng biệt, có đường ống dẫn đến khu vực cấp nhiên liệu cho máy bay.

• Hợp tác với nhà máy SAF: Ký kết thỏa thuận hợp tác với các nhà máy sản xuất SAF trong tương lai gần (ví dụ tại các khu công nghiệp ở Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu) để đảm bảo nguồn cung ổn định.

D. Nâng Cấp Cho Sân Bay Nội Bài (Hà Nội) và Tân Sơn Nhất (TP.HCM)

Đối với các sân bay hiện hữu, giải pháp là:

• Xây dựng kho chứa SAF lưu động: Đầu tư các bồn chứa SAF riêng biệt trong khuôn viên sân bay hoặc gần sân bay.

• Hợp tác nhập khẩu: Ký kết hợp đồng nhập khẩu SAF từ các nhà cung cấp quốc tế để đáp ứng nhu cầu ngay lập tức của các hãng hàng không.

• Tiếp liệu từ xe bồn chuyên dụng: Trang bị các xe bồn tiếp nhiên liệu chuyên dụng cho SAF để phục vụ máy bay.

Kết luận: Việc hình thành chuỗi cung ứng nhiên liệu xanh toàn diện, từ sản xuất đến tiếp liệu tại cảng, sẽ tạo ra một "hệ sinh thái xanh" hoàn chỉnh. Điều này không chỉ giúp các cảng biển và hàng không Việt Nam đáp ứng các yêu cầu quốc tế về giảm phát thải mà còn tạo ra một lợi thế cạnh tranh vượt trội, thu hút đầu tư và các hãng tàu, hãng hàng không hàng đầu thế giới, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ năng lượng sạch khu vực và toàn cầu.

#ChuỗiCungỨngXanh #NhiênLiệuXanh #GreenBunkering #SAF #CảngXanh #SânBayXanh #ViệtNam #ChuyểnĐổiNăngLượng