Phát hiện hydro trắng trong lớp vỏ Trái Đất Canada có niên đại hàng tỷ năm: Một nguồn năng lượng mới tiềm năng
CANADA, 25/05/2026 – Lần đầu tiên, các nhà địa hóa học tại Đại học Toronto và Đại học Ottawa đã đo đạc trực tiếp dòng khí hydro trắng (white hydrogen) phát ra liên tục từ những khối đá cổ hàng tỷ năm tuổi thuộc khiên địa chất Canada (Canadian Shield). Kết quả nghiên cứu, vừa được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), mở ra một hướng tiếp cận mới để khai thác nguồn năng lượng sạch, chi phí thấp ngay từ lòng đất.
Tại một mỏ khai thác đang hoạt động gần Timmins, Ontario, nhóm nghiên cứu phát hiện mỗi lỗ khoan giải phóng trung bình khoảng 8 kg hydro mỗi năm – tương đương trọng lượng một ắc quy ô tô cỡ trung – và dòng khí này có thể duy trì ổn định trong 10 năm hoặc hơn. Ngoại suy ra toàn bộ hệ thống gần 15.000 lỗ khoan tại khu mỏ, tổng lượng hydro giải phóng lên tới hơn 140 tấn mỗi năm, tương đương 4,7 triệu kWh năng lượng, đủ đáp ứng nhu cầu điện sinh hoạt của hơn 400 hộ gia đình.
Khác với hydro xám (sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch, phát thải CO₂) hay hydro xanh (điện phân nước bằng điện tái tạo, chi phí cao), hydro trắng được hình thành tự nhiên qua phản ứng hóa học giữa nước ngầm và đá giàu sắt, magie trong vỏ Trái Đất. Giáo sư Barbara Sherwood Lollar, trưởng nhóm nghiên cứu tại Đại học Toronto, nhận định: "Dữ liệu từ nghiên cứu này cho thấy còn nhiều cơ hội chưa được khai thác để tiếp cận nguồn năng lượng chi phí thấp ngay từ những tảng đá dưới chân chúng ta. Đây là nguồn tài nguyên 'Made in Canada' có thể hỗ trợ các trung tâm công nghiệp địa phương và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu".
Một điểm đáng chú ý là các khu vực giàu hydro trắng thường trùng với các bể khoáng sản lớn của Canada như niken, đồng, kim cương, cũng như các khoáng sản quan trọng như lithium, coban. Sự trùng lắp này giúp các mỏ khai thác có thể sử dụng hydro tại chỗ để vận hành thiết bị và phát điện, giảm đáng kể chi phí vận chuyển nhiên liệu đến các cộng đồng xa xôi phía Bắc cũng như lượng khí thải carbon.
Phát hiện này không chỉ mang ý nghĩa cho Canada mà còn có tiềm năng áp dụng toàn cầu, vì hơn 70% vỏ lục địa Trái Đất có khả năng sinh hydro tự nhiên. Giáo sư Oliver Warr, đồng tác giả nghiên cứu từ Đại học Ottawa, cho biết: "Có một cuộc đua toàn cầu nhằm gia tăng khả năng tiếp cận hydro để khử cacbon và giảm chi phí cho nền kinh tế hydro hiện nay. Chúng tôi đã có sự hiểu biết tốt hơn về tính khả thi kinh tế của nguồn tài nguyên này, có thể áp dụng cho các mỏ hydro đã biết và chưa được phát hiện trên toàn thế giới".
