Phân tích: Chuỗi giá trị hydrogen – đâu là mắt xích cần hỗ trợ nhất hiện nay?
(Dựa trên khảo sát ý kiến cộng đồng chuyên gia của H2 View, thực hiện ngày 21/1/2026)
Kết quả khảo sát mới đây về chuỗi giá trị hydrogen cho thấy một tín hiệu đáng chú ý: các ứng dụng sử dụng cuối (end-use applications) được đánh giá là khâu cần được hỗ trợ nhiều nhất ở thời điểm hiện tại, với 40,94% số phiếu lựa chọn. Các khâu còn lại gồm sản xuất hydrogen (25,98%), tích hợp hệ thống (17,32%) và vận chuyển – lưu trữ (15,75%).
Thứ tự ưu tiên này phản ánh sự thay đổi trong cách nhìn nhận của thị trường hydrogen toàn cầu: từ chỗ tập trung chủ yếu vào công nghệ sản xuất, sang bài toán khó hơn và mang tính quyết định hơn – tạo ra nhu cầu thực sự và bền vững cho hydrogen.
Ứng dụng sử dụng cuối: “điểm nghẽn” lớn nhất của thị trường hydrogen
Việc các ứng dụng sử dụng cuối được lựa chọn nhiều nhất cho thấy một thực tế rõ ràng: hydrogen đang thiếu thị trường đầu ra đủ lớn và ổn định, dù công nghệ sản xuất và các dự án đã được thúc đẩy mạnh trong những năm qua. Các lĩnh vực như thép, xi măng, hóa chất, vận tải hạng nặng, hàng hải hay phát điện vẫn đang đối mặt với chi phí hydrogen cao, hạ tầng chưa đồng bộ và thiếu cơ chế khuyến khích dài hạn.
Không có các hợp đồng tiêu thụ dài hạn (offtake agreements) và chính sách hỗ trợ sử dụng hydrogen xanh, nhiều dự án sản xuất hydrogen rơi vào tình trạng “có cung nhưng thiếu cầu”. Điều này lý giải vì sao cộng đồng chuyên gia đánh giá việc hỗ trợ phát triển ứng dụng sử dụng cuối là yếu tố then chốt để phá vỡ vòng luẩn quẩn hiện nay của thị trường hydrogen.
Sản xuất hydrogen: đã có tiến bộ nhưng vẫn cần hỗ trợ có chọn lọc
Với gần 26% lựa chọn, sản xuất hydrogen vẫn là một khâu quan trọng cần tiếp tục hỗ trợ, đặc biệt là hydrogen xanh và hydrogen carbon thấp. Tuy nhiên, so với giai đoạn trước, công nghệ điện phân, chuỗi cung ứng thiết bị và quy mô dự án đã có những bước tiến rõ rệt.
Thách thức hiện nay không còn nằm ở khả năng sản xuất về mặt kỹ thuật, mà chủ yếu ở chi phí, khả năng huy động vốn và tính chắc chắn của đầu ra. Điều này cho thấy hỗ trợ sản xuất cần gắn chặt hơn với phát triển thị trường tiêu thụ, thay vì phát triển độc lập như giai đoạn đầu.
Tích hợp hệ thống và vận chuyển – lưu trữ: những khâu âm thầm nhưng không thể thiếu
Hai khâu tích hợp hệ thống (17,32%) và vận chuyển – lưu trữ (15,75%) nhận tỷ lệ lựa chọn thấp hơn, nhưng không đồng nghĩa với vai trò thứ yếu. Đây là những yếu tố nền tảng để hydrogen có thể được sử dụng an toàn, hiệu quả và với chi phí hợp lý trong thực tế.
Việc thiếu tiêu chuẩn chung, thiếu kinh nghiệm vận hành tích hợp giữa sản xuất – lưu trữ – sử dụng, cũng như chi phí cao cho hạ tầng vận chuyển (pipeline, ammonia, LH₂) đang khiến nhiều dự án hydrogen gặp khó trong giai đoạn thương mại hóa. Tuy nhiên, các khâu này thường chỉ thực sự bùng nổ khi nhu cầu sử dụng cuối đã được hình thành rõ ràng.
Hàm ý đối với Việt Nam và các thị trường mới nổi
Đối với Việt Nam và nhiều nền kinh tế mới nổi, kết quả khảo sát này mang ý nghĩa đặc biệt. Thay vì chỉ tập trung vào các dự án sản xuất hydrogen quy mô lớn hoặc xuất khẩu, chính sách cần ưu tiên thí điểm và mở rộng các ứng dụng hydrogen trong nước, như công nghiệp nặng, logistics, giao thông công cộng, phát điện linh hoạt và lưu trữ năng lượng.
Việc hình thành nhu cầu nội địa không chỉ giúp giảm rủi ro cho nhà đầu tư sản xuất, mà còn tạo nền tảng để từng bước phát triển hạ tầng vận chuyển, lưu trữ và tích hợp hệ thống hydrogen trong dài hạn.
