Nhiên liệu hóa thạch nhận được trợ cấp gấp bốn lần so với năng lượng tái tạo – Chiến lược kép của Úc đe dọa tương lai kinh tế của chính quốc gia
Ngày 27/7/2026, Annie Nguyễn
Theo một báo cáo mới của Úc, chính phủ liên bang và các tiểu bang cung cấp khoảng 20,1 tỷ đô la hàng năm** để hỗ trợ nhiên liệu hóa thạch, so với chỉ **4,6 tỷ đô la cho năng lượng tái tạo – tỷ lệ hơn bốn trên một. Tim Buckley, Giám đốc của tổ chức tư vấn Climate Energy Finance, đã chỉ trích điều này là một "thiếu sót rõ ràng" trong bối cảnh khủng hoảng nhiên liệu hóa thạch toàn cầu và khủng hoảng chi phí sinh hoạt.
I. Trợ cấp nhiên liệu hóa thạch: 20,1 tỷ đô la hàng năm và đang tăng trưởng
Nghiên cứu mới từ Viện Úc cho thấy chính phủ Úc đã cung cấp **16,3 tỷ đô la** trợ cấp cho các nhà sản xuất và người sử dụng chính nhiên liệu hóa thạch trong năm 2025-2026, tăng 9,4% so với 14,9 tỷ đô la của năm trước. Tốc độ tăng trưởng này thậm chí còn vượt quá mức tăng trưởng 7,6% của Chương trình Bảo hiểm Khuyết tật Quốc gia (NDIS).
Chương trình Tín dụng Thuế Nhiên liệu của chính phủ liên bang là khoản trợ cấp lớn nhất, tiêu tốn 10,8 tỷ đô la trong năm 2025-2026 và chủ yếu mang lại lợi ích cho các công ty khai thác mỏ đa quốc gia. Các tài liệu ngân sách của chính phủ dự đoán chi phí của chương trình này sẽ vượt qua hầu hết các dịch vụ xã hội, bao gồm trợ cấp cho người khuyết tật, trợ cấp chăm sóc trẻ em và chăm sóc người cao tuổi.
Điều này tương đương với việc chính phủ Úc chi 31.020 đô la mỗi phút cho các công ty than, dầu mỏ và khí đốt.
II. Hỗ trợ Năng lượng Tái tạo: Chỉ 4,6 tỷ đô la mỗi năm
Ngược lại, hỗ trợ của chính phủ cho năng lượng tái tạo vẫn thấp hơn đáng kể, ở mức khoảng **4,6 tỷ đô la** mỗi năm. Mặc dù chính phủ đã đưa ra một số ưu đãi cho năng lượng sạch – chẳng hạn như mở rộng chương trình pin lưu trữ tại nhà từ 2,3 tỷ đô la lên 7,2 tỷ đô la – nhưng quy mô tổng thể vẫn còn thấp hơn nhiều so với trợ cấp nhiên liệu hóa thạch.
III. Phê bình của Tim Buckley
Buckley nhận xét rằng ngân sách liên bang năm 2026-2027 đã bỏ lỡ một cơ hội vàng để cải cách các kẽ hở thuế và trợ cấp nhiên liệu hóa thạch. Ông nêu bật một số điểm chính:
Bỏ lỡ thuế xuất khẩu khí đốt: Chính phủ có thể đã áp dụng thuế xuất khẩu khí đốt 25%, điều này, trong bối cảnh giá cả siêu lạm phát do xung đột ở Trung Đông, có thể mang lại 17 tỷ đô la mỗi năm cho ngân sách.
Tín dụng thuế nhiên liệu không được cải cách: Chương trình trợ cấp hàng năm trị giá 11-13 tỷ đô la này vẫn "không thay đổi", tiếp tục mang lại lợi ích cho các tập đoàn khai thác mỏ khổng lồ trong khi cản trở đầu tư khử carbon.
Giá carbon âm ngầm định: Chương trình này thực chất trợ cấp cho việc sử dụng dầu diesel của các công ty khai thác mỏ với giá carbon âm ngầm định là 190 đô la Úc/tấn CO₂e.
Buckley tuyên bố: "Chính phủ đã từ chối đưa ra đề xuất đánh thuế xuất khẩu khí đốt 25% vào thời điểm giá cả đang bị thổi phồng quá mức do cuộc chiến của Trump ở Trung Đông... Thay vào đó, họ đã nhượng bộ để xoa dịu ngành công nghiệp khí đốt đang trục lợi từ chiến tranh. Tương tự, chương trình PRRT thất bại cũng không bị động chạm gì."
IV. Rủi ro kinh tế của chiến lược kép
Một báo cáo của WWF-Úc cảnh báo rằng nỗ lực của Úc nhằm trở thành cả "siêu cường năng lượng tái tạo" và nhà xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch lớn đang đặt tương lai kinh tế của nước này vào rủi ro.
Phân tích cho thấy Úc có thể mất tới 70 tỷ đô la giá trị xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch vào năm 2035 khi các quốc gia Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đẩy nhanh đầu tư vào các hệ thống năng lượng sạch để giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Xuất khẩu LNG và nhập khẩu LNG từ châu Á đều giảm vào năm 2025, và nhu cầu về than luyện kim và than nhiệt có thể bắt đầu giảm trong vòng năm năm tới.
Rob Law, Giám đốc cấp cao về Chuyển đổi Năng lượng của WWF-Úc, cho biết: "Úc đang đi theo hai hướng cùng một lúc. Chúng ta không thể tiếp tục tự định vị mình là đối tác năng lượng tái tạo trong khi đồng thời hỗ trợ và mở rộng sản xuất nhiên liệu hóa thạch. Điều này gửi tín hiệu trái chiều đến các nhà đầu tư, làm suy yếu uy tín của Úc với tư cách là đối tác thương mại và tạo ra khoảng trống cho các quốc gia khác dẫn đầu."
V. Lời kêu gọi cải cách và triển vọng
Lời kêu gọi cải cách đang ngày càng gia tăng, với các nhóm có ảnh hưởng bao gồm Liên đoàn Công đoàn Úc (ACTU), chủ tịch Cơ quan Biến đổi Khí hậu, công ty khai thác mỏ Fortescue và Mạng lưới Hành động Môi trường của Đảng Lao động ủng hộ việc cắt giảm các khoản trợ cấp nhiên liệu hóa thạch tồi tệ nhất.
Tại vòng đàm phán khí hậu mới nhất của Liên Hợp Quốc ở Brazil, chính phủ Úc cũng đã tham gia Tuyên bố Belem, thừa nhận "sự cần thiết phải loại bỏ dần các khoản trợ cấp nhiên liệu hóa thạch kém hiệu quả càng sớm càng tốt".
Như Buckley đã lưu ý: "Trợ cấp nên thúc đẩy đổi mới, chứ không phải củng cố sự kém hiệu quả. Việc chuyển hướng dù chỉ một phần nhỏ nguồn tài trợ này sang điện khí hóa, công nghiệp sạch và sản xuất trong nước có thể tạo ra giá trị bền vững hơn nhiều cho Úc - năng lượng rẻ hơn, việc làm có tay nghề cao và an ninh năng lượng mạnh mẽ hơn."
