Nhật Bản đặt mục tiêu 1.500 xe tải hydro và hành lang vận tải toàn quốc trong vòng một thập kỷ
*Bài: Annie Nguyễn – Ngày 29/05/2026*
Tokyo, Nhật Bản – Ngày 21 tháng 5 năm 2026, Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản (JAMA) đã công bố “Sáng kiến Động mạch chủ Hydro” (Hydrogen Aorta Initiative), một kế hoạch đầy tham vọng nhằm đưa 1.500 xe tải hạng nặng chạy bằng hydro vào vận hành và phát triển hành lang vận tải hydro xuyên suốt từ Fukushima ở phía Đông tới Fukuoka ở phía Tây trong vòng 10 năm tới.
Không phải “thay thế” mà là “đa dạng hóa”
Tại cuộc họp báo ở thủ đô Tokyo, Chủ tịch JAMA Koji Sato (kiêm Phó Chủ tịch Toyota Motor Corporation) nhấn mạnh: Lập trường của hiệp hội không phải là “lựa chọn giữa EV hay hydro” mà là “đa dạng hóa công nghệ” (multi‑pathway). Hydro là lĩnh vực Nhật Bản có lợi thế lớn, bao gồm cả ba khâu: sản xuất (điện phân nước), vận chuyển/lưu trữ (công nghệ hydro lỏng) và sử dụng (xe FCEV, pin nhiên liệu).
Các mục tiêu cụ thể trong 10 năm tới
JAMA đặt ra ba mục tiêu cốt lõi cho giai đoạn 2026‑2036:
-
Đưa 1.500 xe tải hạng nặng chạy hydro vào vận hành trên các tuyến đường bộ chính. Con số này tương đương mức tiêu thụ 7.500 tấn hydro/năm.
-
Xây dựng thêm 30 trạm tiếp nhiên liệu hydro dành riêng cho xe tải hạng nặng, tập trung dọc các hành lang vận tải chính.
-
Đưa giá hydro xuống còn 1.000 yên (khoảng 6,4 USD)/kg, giúp nhiên liệu hydro có tính cạnh tranh hơn so với các loại nhiên liệu truyền thống.
Sáng kiến Động mạch chủ Hydro: Hợp tác công tư quy mô lớn
Điểm cốt lõi của chiến lược là sáng kiến “Hydrogen Aorta” (水素大動脈構想) – một dự án hợp tác công tư do JAMA dẫn dắt. Hành lang sẽ chạy xuyên suốt từ Fukushima, qua Tokyo, Nagoya, Osaka, đến Fukuoka, kết nối các trung tâm kinh tế và công nghiệp lớn nhất Nhật Bản. Sáng kiến có sự tham gia của hơn 500 doanh nghiệp và chính quyền địa phương, bao gồm các nhà sản xuất ô tô Toyota, Isuzu, Hino, Mitsubishi Fuso cùng các công ty năng lượng, hậu cần và thương mại.
Ba mục tiêu chiến lược: An ninh, cạnh tranh, khử carbon
Theo JAMA, Nhật Bản theo đuổi hydro vì ba lý do chiến lược: đảm bảo an ninh năng lượng trong bối cảnh địa chính trị biến động; duy trì lợi thế công nghiệp bằng cách xuất khẩu các công nghệ hydro mà Nhật Bản đang dẫn đầu; và hiện thực hóa lộ trình trung hòa carbon thông qua con đường đa dạng hóa công nghệ. “Mobility – ngành công nghiệp trụ cột – sẽ dẫn đầu mở rộng tiêu thụ hydro. Từ đó, giảm giá hydro, sau đó lan tỏa sang các ngành phát điện, hóa chất và luyện thép,” đại diện JAMA giải thích.
Bối cảnh chính sách và hỗ trợ tài chính
Chiến lược này nằm trong khuôn khổ Luật Thúc đẩy Xã hội Hydro của Nhật Bản, với gói hỗ trợ 3.000 tỷ yên (khoảng 500.000 tỷ đồng) trong 15 năm để xây dựng chuỗi cung ứng quy mô lớn, giảm chi phí sản xuất và mở rộng ứng dụng.Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) cũng đang đẩy mạnh các chính sách trợ cấp cho trạm hydro, nhập khẩu hydro và các dự án trình diễn liên quan.
Ngoài ra, các địa phương cũng triển khai các chương trình hỗ trỡ riêng. Ví dụ, từ năm tài khóa 2026, Chính quyền Thủ đô Tokyo tiếp tục duy trì chính sách trợ cấp chi phí lắp đặt xe buýt, taxi và xe tải chạy bằng FC. Mức trợ cấp lên tới 700 yên (khoảng 4,8 USD) cho mỗi kg hydro, tương đương khoảng 3/4 mức chênh lệch giá giữa hydro và diesel.
Ý nghĩa và triển vọng
Kế hoạch đầy tham vọng này cho thấy Nhật Bản đang đặt cược chiến lược vào hydro như một trụ cột của hệ thống năng lượng tương lai, không chỉ để đáp ứng mục tiêu trung hòa carbon mà còn để củng cố vị thế dẫn đầu công nghiệp toàn cầu trong cuộc đua năng lượng sạch.
